Mỹ phát hiện giòi ăn thịt lần đầu tiên sau 60 năm tại Texas

Theo kênh CNN, ngày 3/6, Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho biết đã phát hiện một trường hợp nhiễm giòi đinh vít Tân Thế giới (New World screwworm) ăn thịt tại miền Nam Texas.

Đây là lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ ấu trùng này của loài ruồi ký sinh được phát hiện trên gia súc tại Mỹ.

Giòi đinh vít Tân Thế giới. Ảnh: cdc.gov

Dù không phải là vấn đề an toàn thực phẩm, nhưng tình trạng nhiễm ký sinh trùng này có thể trở thành vấn đề đối với sản xuất thực phẩm. Vấn đề có thể gây thiệt hại hàng tỷ USD cho nền kinh tế và đẩy giá thịt bò tăng cao trong bối cảnh giá loại thịt này ở Mỹ đã tăng kỷ lục.

USDA cho biết Phòng thí nghiệm Dịch vụ Thú y Quốc gia tại Ames (bang Iowa) đã xét nghiệm mẫu bệnh phẩm của một bê con 3 tuần tuổi ở La Pryor (Texas) và xác nhận ngày 4/6 rằng đây là giòi đinh vít Tân Thế giới. Loại giòi này có hình dạng xoắn như đinh vít.

USDA đã triển khai nhân sự tại Texas nhằm khống chế và tiêu diệt ký sinh trùng này, bao gồm thiết lập vùng nhiễm rộng 20 km, áp dụng các biện pháp kiểm dịch, kiểm soát vận chuyển và giám sát trong khu vực. USDA cũng đẩy nhanh hoạt động thả có mục tiêu các con ruồi vô sinh nhằm áp đảo số ruồi có khả năng sinh sản trong khu vực để hạn chế lây lan.

Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins phát biểu trong cuộc họp báo tối 3/6: “Nếu tất cả chúng ta cùng phối hợp và tuân thủ các quy trình điều trị động vật cũng như hướng dẫn hạn chế vận chuyển, không có lý do gì để tin rằng đợt xâm nhập này sẽ khiến loài dịch hại này thiết lập được quần thể tại đất nước chúng ta”.

Mỹ đã xóa sổ giòi đinh vít Tân Thế giới nhiều thập kỷ trước nhờ các biện pháp như nhân giống ruồi vô sinh, các chiến dịch nâng cao nhận thức và nỗ lực kiểm soát dịch hại ở nước ngoài. Tuy nhiên, số ca nhiễm tại Nam Mỹ đã gia tăng mạnh trong những năm gần đây, khiến các chuyên gia y tế công cộng và USDA theo dõi sát sao.

Giòi đinh vít không gây bệnh truyền nhiễm lây từ động vật này sang động vật khác. Thay vào đó, ruồi cái trưởng thành đẻ trứng vào các vết thương hở mới xuất hiện trên cơ thể động vật máu nóng. Ấu trùng ăn mô của vật chủ và có thể làm tổn thương các cơ quan quan trọng hoặc gây nhiễm khuẩn nghiêm trọng. Các trường hợp nặng thậm chí có thể khiến vật chủ tử vong.

Loài ký sinh trùng này cũng đe dọa động vật hoang dã và vật nuôi. Các bác sĩ thú y tại Texas, Arizona và New Mexico đã phải cảnh giác với các ca nhiễm mới. Ngày 3/6, bà Rollins kêu gọi chủ vật nuôi theo dõi chặt chẽ các dấu hiệu khó chịu, vết thương hở hoặc sự xuất hiện của ấu trùng và trứng gần các lỗ tự nhiên trên cơ thể.

Các ca nhiễm ở người rất hiếm nhưng có thể gây tử vong. Trường hợp gần nhất tại Mỹ là một ca ở bang Maryland vào tháng 8/2025. Bệnh nhân đã hồi phục hoàn toàn.

Theo bà Rollins, nguy cơ hiện nay đối với sức khỏe con người tại Mỹ là cực kỳ thấp và loài giòi này không gây rủi ro về an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh: “Không còn nghi ngờ gì nữa, đây là mối đe dọa rất, rất nghiêm trọng đối với ngành chăn nuôi của chúng ta”.

Những người có nguy cơ nhiễm giòi đinh vít cao hơn gồm người làm việc với gia súc hoặc các động vật máu nóng khác tại những khu vực có ruồi xuất hiện, cũng như những người thường xuyên hoạt động ngoài trời, đặc biệt là ngủ ngoài trời. Những người mắc các bệnh lý gây chảy máu hoặc lở loét cũng dễ bị nhiễm hơn. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), bất kỳ vết thương hở nào, kể cả vết xước nhỏ hoặc vết côn trùng đốt, đều có thể thu hút loài ruồi này.

Tháng 8/2025, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ bắt đầu cho phép sử dụng khẩn cấp các loại thuốc điều trị hoặc phòng ngừa tình trạng nhiễm ký sinh trùng ở động vật. Một lô thuốc điều trị đang được vận chuyển tới Nam Texas.

USDA đã xây dựng các quy trình mới về giám sát, xét nghiệm và kiểm dịch để ứng phó với đợt bùng phát đang lan rộng tại Trung Mỹ và Nam Mỹ. Tháng 5/2025, bộ này đã đình chỉ nhập khẩu động vật sống qua các cửa khẩu dọc biên giới phía Nam của Mỹ.

USDA cũng triển khai các chó nghiệp vụ tại biên giới Mỹ – Mexico để phát hiện loài giòi này, đồng thời cử các nhóm chuyên gia tới Mexico và Panama nhằm hỗ trợ tăng cường sản xuất ruồi vô sinh.

Ngoài ra, Mỹ đã dành 750 triệu USD để xây dựng một cơ sở tại Texas có khả năng sản xuất hàng trăm triệu con ruồi vô sinh mỗi tuần. Cơ sở này dự kiến đi vào hoạt động trong năm tới.

Theo các chuyên gia, nếu bùng phát trên diện rộng, giòi đinh vít có thể gây hậu quả tài chính nghiêm trọng. Đợt bùng phát lớn nhất tại Mỹ xảy ra năm 1972 khi USDA ước tính có khoảng 90.000 ca nhiễm. Theo Ngân hàng Dự trữ Liên bang chi nhánh Dallas, đợt bùng phát có quy mô tương tự hiện nay có thể khiến riêng khu vực Tây Nam thiệt hại hơn 3 tỷ USD.

Giáo sư Max Scott, chuyên gia côn trùng học và bệnh học thực vật tại Đại học Bang Bắc Carolina, người đã biến đổi gien loài giòi này để chúng không thể sinh sản, cho biết các đợt bùng phát thường được kiểm soát bằng cách nuôi ruồi trong nhà máy và làm vô sinh chúng bằng tia gamma khi còn ở giai đoạn nhộng. Sau đó, các nhà khoa học thả đủ số lượng ruồi vô sinh để áp đảo quần thể ruồi sinh sản ngoài tự nhiên. Khi ruồi cái sinh sản giao phối với ruồi đực vô sinh, chúng sẽ không tạo ra thế hệ tiếp theo.

Ông Scott nói: “Trong suốt 50 năm, USDA đã thành công trong việc đẩy lùi loài ruồi này xuống tận khu vực biên giới Panama – Colombia. Đó là thành quả của rất nhiều người và rất nhiều nỗ lực, nhưng đáng tiếc là ít người biết đến vì đây là một câu chuyện thành công lớn. Họ đã giữ được hàng rào phòng vệ đó trong khoảng 20 năm, nhưng vài năm trước hàng rào này đã thất bại và ruồi nhanh chóng lan khắp Trung Mỹ đến tình trạng hiện nay”.

Ông Scott cho rằng thất bại của hàng rào kiểm soát có thể do nhiều yếu tố. Theo đánh giá của ông, chủng ruồi đực vô sinh được sử dụng trong thời gian gần đây có lẽ không còn hiệu quả như trước, khiến ruồi cái không còn ưu tiên giao phối với những con đực vô sinh có sức cạnh tranh thấp hơn.

Ông cũng cho rằng làn sóng người di cư gia tăng qua khu vực biên giới Panama – Colombia gần đây có mang theo động vật nhiễm ký sinh trùng. Loài ruồi này không di chuyển quãng đường quá xa và thường phát tán thông qua gia súc bị nhiễm bệnh.

Bà Rollins mô tả chiến dịch ứng phó với giòi đinh vít Tân Thế giới là nỗ lực của toàn bộ chính quyền Mỹ. Bà ghi nhận các nhóm chuyên gia đã giữ được loài ruồi này ở ngoài Texas lâu hơn gần một năm so với dự đoán, qua đó giúp các cơ quan chức năng có thêm thời gian chuẩn bị cho tình hình hiện nay.