Iran tấn công và gây thiệt hại các căn cứ Mỹ như thế nào?

Phân tích ảnh vệ tinh cho thấy tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) Iran đã làm hư hại hàng trăm tòa nhà tại hơn 20 căn cứ của Mỹ, gây thiệt hại ước tính ít nhất 5 tỷ USD.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tập trận bắn tên lửa và tấn công bằng thiết bị bay không người lái. Ảnh: IRNA/TTXVN

Theo truyền thông Mỹ ngày 31/10, các cuộc tấn công hồi tháng 7 vừa qua cho thấy Iran đã thay đổi chiến thuật khiến Mỹ phải lo lắng: nhắm thẳng vào nơi binh sĩ Mỹ sinh hoạt. Đêm 17/7, Iran tấn công Căn cứ Không quân Muwaffaq Salti trên sa mạc Jordan, khiến ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Ảnh vệ tinh cho thấy cuộc tấn công làm hư hại khoảng 20 doanh trại.

Đây là một trong những đêm đẫm máu nhất của cuộc chiến đối với lực lượng Mỹ. Cùng tuần đó, Iran còn tấn công nhiều khu nhà ở tại các căn cứ Mỹ khác trong khu vực. Các đợt tấn công này phản ánh khả năng phối hợp và nhắm mục tiêu chính xác ngày càng tốt hơn của Iran. Dưới đây là bản thống kê công khai tương đối đầy đủ đến nay về thiệt hại tại các cơ sở của Mỹ.

Thiệt hại chiến tranh ngày càng lớn

Cái giá về nhân lực và vật lực của cuộc chiến tiếp tục tăng, trong khi chính phủ Mỹ công bố ngày càng ít số liệu. Theo Bộ Quốc phòng Mỹ, hơn 20 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng trong các hoạt động liên quan đến cuộc chiến kể từ ngày 28/2. Hơn 400 người bị thương trước khi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời sụp đổ vào tháng 7 năm nay. Sau thời điểm đó, Mỹ ngừng công bố số liệu thương vong cụ thể.

Một tài liệu ước tính chi phí chiến tranh tính đến ngày 16/10 là hơn 47 tỷ USD. Con số này chưa gồm thiệt hại tại các căn cứ. Theo các quan chức Mỹ nắm rõ vấn đề, Lầu Năm Góc ước tính riêng khoản thiệt hại này ở mức tối thiểu 5 tỷ USD. Một nguồn tin khác cho rằng con số có thể lên tới 15 tỷ USD. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ước tính riêng chi phí xây lại các tòa nhà đã vượt 4 tỷ USD, chưa tính thiết bị và hệ thống bên trong.

Mỹ đang tìm cách chia sẻ chi phí sửa chữa, đồng thời cân nhắc thu hẹp hiện diện quân sự. Các quan chức cho biết Washington đang đàm phán để đồng minh chi trả một phần. Nhiều cơ sở thuộc sở hữu của đồng minh hoặc do hai bên dùng chung. Vì vậy, Mỹ không nhất thiết phải chịu chi phí tái thiết các tòa nhà hư hại.

Tuy nhiên, một số hạ tầng có thể sẽ không bao giờ được xây lại. Lầu Năm Góc từng cân nhắc dời căn cứ ra ngoài tầm hỏa lực của Iran và rút quân khỏi Kuwait và Saudi Arabia. Bước đi này có thể khiến các đồng minh dễ tổn thương hơn.

Hiện Tổng thống Trump đang cân nhắc một cuộc tấn công mới vào Iran. Quân đội Mỹ đã rút bớt binh sĩ khỏi một số địa điểm để đề phòng Iran trả đũa. Các quan chức Lầu Năm Góc lo ngại Iran vẫn còn một số tên lửa tiên tiến nhất và có thể tấn công hiệu quả hơn ở vòng giao tranh mới.

Tuyên bố chiến thắng và thực tế

Ảnh vệ tinh cho thấy Iran vẫn duy trì sức tấn công, bất chấp các tuyên bố chiến thắng từ Washington. Theo ảnh của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), một trong số ít nguồn ảnh công khai ổn định suốt cuộc chiến cho thấy trong hai tuần đầu, Iran làm hư hại ít nhất 119 tòa nhà tại 13 cơ sở, phần lớn ở Kuwait.

Đây là mức thiệt hại cao nhất so với mọi giai đoạn khác. Căn cứ Hỗ trợ Hải quân Bahrain, nơi Hạm đội 5 của Mỹ đóng quân, hứng chịu hỏa lực dữ dội. CENTCOM đã phải sơ tán phần lớn nhân viên khỏi căn cứ này.

Ngày 13/3, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth tuyên bố: “Toàn bộ năng lực sản xuất tên lửa đạn đạo của Iran, mọi công ty chế tạo mọi bộ phận của những tên lửa đó, về cơ bản đã bị phá hủy”. Dù vậy, Iran vẫn đánh trúng thêm 6 cơ sở trong thời gian còn lại của tháng 3.

Ngày 1/4, ông Trump phát biểu trước toàn quốc: “Hải quân của họ đã mất. Không quân của họ cũng vậy. Tên lửa của họ gần như đã được sử dụng hết hoặc bị đánh chặn”. Đến lúc đó, Iran đã làm hư hại hơn 15 thành phần hạ tầng bảo vệ căn cứ, gồm radar, hệ thống phòng thủ tên lửa và hệ thống liên lạc.

Sau khi hai bên ngừng bắn vào đầu tháng 4, ảnh vệ tinh hầu như không ghi nhận thiệt hại mới. Ngày 16/4, ông Hegseth nói với lãnh đạo Iran: “Các ông có thể rút lui tạm thời, nhưng không thể tái thiết lại được”. Đầu tháng 6, Ngoại trưởng Marco Rubio nói với các thượng nghị sĩ Mỹ: “Cuộc chiến đã kết thúc”.

Nhưng đằng sau những phát ngôn đó, quân đội Mỹ vẫn rút binh sĩ rời khỏi các căn cứ. Ngày 29/4, ông Hegseth thông báo trước quốc hội rằng Mỹ đã đưa 7.500 binh sĩ “ra khỏi khu vực có nguy cơ cao” ngay từ đầu chiến dịch. Theo các quan chức Mỹ, các cuộc tấn công của Iran còn buộc Mỹ sơ tán phần lớn quân số khỏi Trại Buehring và Trại Arifjan ở Kuwait.

Mục tiêu nhỏ hơn, độ chính xác cao hơn

Sau khi lệnh ngừng bắn sụp đổ ngày 7/7, Iran chuyển hướng hỏa lực và đánh vào những mục tiêu nhỏ hơn. Iran dồn lực tấn công về phía Tây, vào các căn cứ cách biên giới hàng trăm km. Đã có thiệt hại lớn từ ít nhất 11 đợt tấn công riêng biệt, trong đó 5 đợt ở Jordan. Ngược lại, các cơ sở vùng Vịnh sát biên giới Iran lần này chỉ hư hại nhẹ. Vài ngày sau vụ tấn công căn cứ Muwaffaq Salti, WSJ phát hiện thiệt hại tại ba cơ sở khác.

Tuyên bố từ Iran cũng phản ánh sự thay đổi này. Theo phân tích từ bốn cơ quan truyền thông nhà nước Iran, từ ngày 7/7 đến 28/8, Iran nhận trách nhiệm hơn 40 vụ tấn công vào cơ sở Mỹ. Hơn 3/4 số vụ nêu cụ thể loại công trình bị nhắm tới, trong khi đầu cuộc chiến chiếm chưa tới một nửa. Số vụ nhắm vào nhà ở của binh sĩ tăng gấp đôi.

“Chắc chắn Iran đã nỗ lực gây thương vong cho lực lượng Mỹ”, ông Brian Carter, nhà phân tích tại Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI), nhận định. Ngày 21/7, ông Hegseth vẫn khẳng định Iran đã “hoàn toàn bị áp đảo và đánh bại” và “không còn khả năng chiến đấu”.

Trong khi đó, Lầu Năm Góc hầu như không công khai thông tin thiệt hại, và điều này khiến giới lập pháp lên tiếng. Đầu tháng này, năm thượng nghị sĩ Dân chủ thuộc Ủy ban Quân vụ Thượng viện yêu cầu Lầu Năm Góc công khai ước tính thiệt hại. Cơ quan này mới chỉ thông báo con số trong một cuộc họp mật.

Thượng nghị sĩ Chris Murphy (Dân chủ, bang Connecticut) cho biết ông không thể vào Căn cứ Không quân Al Udeid ở Qatar trong chuyến công du Trung Đông. Ít nhất 12 tòa nhà tại căn cứ này có dấu hiệu hư hại. Ông nói các chỉ huy Mỹ trong khu vực từ chối báo cáo tình hình. Bộ Chiến tranh Mỹ cho biết đã báo trước với ông về hạn chế đi lại. Ông Murphy cáo buộc chính quyền Trump “giấu kín thông tin về thiệt hại” để “che giấu tổn thất thực sự của cuộc chiến”.

Theo Elaine McCusker, chuyên gia tại AEI và cựu kiểm soát viên Lầu Năm Góc, mô hình tấn công của Iran cho thấy nước này vẫn còn năng lực và khả năng sản xuất tên lửa, UAV. Chuyên gia này nhận định: “Phương thức và số lượng các cuộc tấn công theo thời gian cũng gửi tín hiệu về chiều sâu kho vũ khí”.

Iran đang nhanh chóng tái thiết căn cứ tên lửa, nhà máy và phục hồi kho tên lửa bị chôn vùi. Trong khi đó, Mỹ dường như đã dùng cạn nguồn tên lửa đánh chặn. Trước công chúng, Lầu Năm Góc vẫn giữ thái độ coi thường. Ngày 24/8, ông Hegseth nói: “Iran vẫn còn một số khả năng, nhưng không còn mạnh mẽ như trước nữa”. Nhưng chỉ một tuần sau, hơn 6 tháng kể từ khi chiến tranh bùng nổ, Iran lần đầu tấn công trại Titin ở Jordan.