Hạ Môn và bài học quý giá để trở thành ‘đô thị sinh thái kiểu mẫu’

Nằm ở vùng duyên hải phía Đông Nam tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc, đặc khu kinh tế Hạ Môn từ lâu đã được biết đến là một trung tâm thương mại hàng hải sầm uất, đồng thời là đô thị biển tiên phong trong việc hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế nhanh chóng và bảo vệ cảnh quan môi trường tự nhiên.

Từ một đô thị ven biển từng đối mặt với bài toán ô nhiễm nghiêm trọng do quá trình công nghiệp hóa, thành phố Hạ Môn đã ghi dấu ấn đậm nét trong chiến lược phát triển bền vững khi chuyển mình thành công, trở thành “đô thị sinh thái kiểu mẫu”, mang lại những bài học kinh nghiệm quý giá cho các đô thị hiện đại trên thế giới.

Một trong những ví dụ tiêu biểu là hồ Vân Đang. Trước đây, khu vực này là một cảng biển mở. Tuy nhiên, sau dự án quai đê lấn biển vào những năm 1970, nơi đây đã trở thành một hồ nước mặn nội khu khép kín với tổng diện tích 280 ha. Do chịu ảnh hưởng hệ thống nước thải sinh hoạt và công nghiệp xả trực tiếp vào lòng hồ, nên chất lượng nước trong hồ bị ô nhiễm nghiêm trọng. Dù chính quyền địa phương đã nỗ lực cải tạo từ đầu thập niên 1980, nhưng do thiếu nguồn vốn và chưa được quan tâm đúng mức nên hiệu quả mang lại rất hạn chế.

Bước ngoặt lịch sử diễn ra vào năm 1988, khi Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (lúc bấy giờ là Phó Thị trưởng Thành phố Hạ Môn) đề ra phương châm chiến lược gồm 20 chữ: “Kế hoạch luật định; Chặn dòng xử lý; Nạo vét xây bờ; Khơi thông nguồn nước; Làm đẹp môi trường”.

Đại diện Học viện Vân Đang chia sẻ, từ một đầm nước bị ô nhiễm nghiêm trọng do chất thải công nghiệp và sinh hoạt trong những thập niên trước, thực hiện phương châm chiến lược của thành phố, hồ Vân Đang đã lột xác ngoạn mục nhờ các giải pháp xử lý đồng bộ và kiên trì của chính quyền địa phương, bao gồm nạo vét lòng hồ, xử lý nước thải tận gốc, dẫn nước biển vào để cải thiện hệ sinh thái và trồng rừng ngập mặn trong đô thị.

Hiện nay, khu vực này đã trở thành “lá phổi xanh” trung tâm của thành phố, thu hút hàng trăm loài chim di cư và là không gian sinh hoạt công cộng chất lượng cao của người dân.

Một người dân sinh sống gần khu vực hồ cho biết: “Việc loại bỏ chất thải ô nhiễm không chỉ cải thiện rõ rệt chất lượng nguồn nước mà còn tạo ra môi trường sống lý tưởng cho các loài chim – điều mà cộng đồng dân cư nơi đây vô cùng tự hào. Những dự án như thế này mang lại lợi ích thiết thực cho cả thế hệ hôm nay và mai sau”.

Từ thành công trong cải tạo hồ Vân Đang, quan điểm phát triển xanh từng bước được lồng ghép vào mọi lĩnh vực của đời sống và quá trình phát triển kinh tế – xã hội của thành phố Hạ Môn. Nhiều dự án bảo vệ môi trường sinh thái quy mô lớn sau đó đã được triển khai dựa trên kinh nghiệm từ mô hình này và đã đạt được những kết quả rất đáng ghi nhận.