Dịch Ebola: Chìa khóa ngăn chặn các đợt bùng phát tiếp theo

Việc hiểu rõ nguồn gốc của virus Ebola từ động vật hoang dã và cơ chế lây truyền sang người là yếu tố then chốt để xây dựng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả, thay vì chỉ tập trung ứng phó khi dịch bùng phát.

Nhân viên y tế tiến hành khử trùng tại trung tâm điều trị Ebola ở Goma, CHDC Congo. Ảnh: THX/TTXVN

Theo giới khoa học, virus Ebola nhiều khả năng có nguồn gốc từ các loài động vật hoang dã trong rừng nhiệt đới. Một số nghiên cứu nghi ngờ dơi ăn quả có thể là vật chủ tự nhiên, tương tự virus Marburg đã từng được phát hiện ở loài này. Tuy nhiên, bằng chứng xác thực vẫn chưa đầy đủ.

Thực tế, các ca nhiễm ban đầu trong nhiều đợt dịch có liên quan đến tiếp xúc với động vật như khỉ, tinh tinh hoặc linh dương rừng, cho thấy virus có thể lưu hành trong nhiều loài vật chủ khác nhau.

Do chưa xác định rõ “ổ chứa” tự nhiên, việc truy vết nguồn lây và kiểm soát dịch trong môi trường hoang dã vẫn gặp nhiều khó khăn. Các chuyên gia nhấn mạnh, nếu làm rõ được đường lây từ động vật sang người, các biện pháp như hạn chế tiếp xúc với động vật hoang dã, thiết lập vùng đệm sinh thái và tăng cường giám sát dịch bệnh theo mô hình “One Health” – cách tiếp cận kết hợp sức khỏe con người, động vật và môi trường – sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ bùng phát.

Trong khi đó, tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo, dịch Ebola do virus Bundibugyo gây ra vẫn đang diễn biến phức tạp với 1.274 ca mắc và ít nhất 362 ca tử vong.

Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, Chính phủ CHDC Congo đã ban hành lệnh cấm tụ tập đông người tại thủ đô Kinshasa và 3 tỉnh Tshopo, Haut-Uele và Bas-Uele nhằm ngăn chặn dịch bệnh lây lan, dù hiện chưa ghi nhận ca mắc nào tại Kinshasa. Giới chức nước này lo ngại dịch bệnh có thể lan từ các tỉnh miền Đông đang bị ảnh hưởng nặng.

Đợt dịch bùng phát hiện nay ở CHDC Congo do chủng Bundibugyo gây ra và người nhiễm có thể bị mắc bệnh nặng với các triệu chứng như sốt cao, đau đầu, tiêu chảy, suy gan, suy thận và đôi khi xuất huyết. Đáng lo ngại, virus có thể lây nhiễm trong quá trình xử lý thi thể người bệnh, làm gia tăng nguy cơ phơi nhiễm trong cộng đồng. Trong khi đó, hiện chưa có vaccine đặc hiệu nên các biện pháp kiểm soát chủ yếu vẫn là cách ly bệnh nhân, truy vết người tiếp xúc và ngăn chặn chuỗi lây lan.

Dịch bệnh cũng đã lan sang Uganda, làm gia tăng nguy cơ lây lan trong khu vực.

Các nhà nghiên cứu cảnh báo quy mô các đợt bùng phát dịch Ebola có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây, đặt ra yêu cầu cấp thiết cho việc phải có kế hoạch phòng ngừa dịch bệnh, bào chế thuốc và vaccine, cũng như cần hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa con người – động vật hoang dã – môi trường để phòng ngừa dịch hiệu quả hơn trong tương lai.