Nobel Hóa học 2026 vinh danh 2 nhà khoa học nghiên cứu tổng hợp hữu cơ

Chủ nhân Giải Nobel Hóa học 2026 đã tìm ra lời giải cho bài toán tồn tại suốt nhiều thập kỷ liên quan đến tổng hợp hữu cơ.

Nhà khoa học Henri Kagan và Kenso Soai (Ảnh: Nobel Prize).

Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển ngày 7/10 công bố chủ nhân giải Nobel Hóa học 2026 là 2 nhà khoa học Henri B. Kagan (Đại học Paris-Sud, Pháp) và Kenso Soai (Đại học Khoa học Tokyo, Nhật Bản).

Hai nhà khoa học được vinh danh nhờ “phát kiến về các hiệu ứng phi tuyến và phản ứng tự xúc tác trong tổng hợp hữu cơ bất đối xứng”.

Một số phản ứng hóa học tạo ra hai phân tử khác nhau, trong đó phân tử này là hình ảnh đối xứng qua gương của phân tử kia. Trong nhiều thập kỷ, các nhà nghiên cứu đã biết rằng về mặt lý thuyết hoàn toàn có thể thiết kế các phản ứng mà chỉ một trong hai dạng đối hình qua gương được tạo thành, nhưng làm thế nào để thực hiện điều đó trong thực tế vẫn là một ẩn số.

Nhà khoa học Henri Kagan và Kenso Soai đã mang đến lời giải cho bài toán này.

Ông Henri Kagan (sinh năm 1930) đã phát hiện ra một phương pháp mới nhằm điều khiển các phản ứng hóa học, giúp tạo ra lượng phân tử có hình dáng nhất định nhiều hơn hẳn so với những gì người ta từng nghĩ là có thể. Phát kiến của ông đã mang lại bước tiến cách mạng cho các nhà hóa học, những người đang phát triển các phản ứng phục vụ sản xuất dược phẩm, hương liệu, chất tạo mùi và các vật liệu mới.

Trong khi đó, ông Kenso Soai (sinh năm 1950) đã thiết kế phản ứng hóa học đầu tiên mà ở đó chỉ xuất hiện đúng một kiểu hình dạng phân tử duy nhất. Ngoại trừ các cơ thể sống trong tự nhiên, chưa ai từng làm được điều này. Đây được coi là một trong những thí nghiệm hóa học ấn tượng nhất trong lịch sử.

Năm ngoái, Giải Nobel Hóa học 2025 được trao cho 3 nhà khoa học với nghiên cứu về cấu trúc phân tử mới có thể ứng dụng trong loại bỏ chất ô nhiễm trong nước, lưu trữ năng lượng sạch.

Nobel là giải thưởng quốc tế do Quỹ Nobel tại Stockholm lập ra từ năm 1901 dựa trên tài sản của Alfred Nobel, nhà phát minh kiêm doanh nhân Thụy Điển.

Giải thưởng được trao thường niên cho những cá nhân và tổ chức có cống hiến nổi bật trong các lĩnh vực Y sinh, Hóa học, Vật lý, Văn học, Hòa bình. Năm 1968, Ngân hàng Trung ương Thụy Điển lập ra Giải thưởng của Ngân hàng Thụy Điển cho Khoa học kinh tế để tưởng nhớ Nobel, còn gọi là giải Nobel Kinh tế.

Mỗi giải thưởng gồm huy chương, bằng chứng nhận cá nhân và một khoản tiền thưởng không cố định.

Mùa giải năm nay khởi động với giải Nobel Y sinh và Vật lý. Theo đó, Nobel Y sinh 2026 được trao cho 3 nhà khoa học đến từ Đức và Mỹ vì những nghiên cứu khám phá đặt nền móng cho quang di truyền học, dùng ánh sáng khám phá hoạt động của não bộ.

Nobel Vật lý 2026 vinh danh nhà vật lý người Mỹ gốc Bỉ Francis Halzen nhờ những đóng góp trong nghiên cứu neutrino năng lượng cao. Nghiên cứu giúp các nhà khoa học có thêm cánh cửa để quan sát và tìm hiểu những hiện tượng mạnh mẽ nhất trong vũ trụ.