Đánh thức bản Chiềng Ngày bằng du lịch cộng đồng

Giữa những dãy núi trùng điệp phía Tây Thanh Hóa, bản Chiềng Ngày, xã Văn Phú nép mình bên dòng Suối Đang trong xanh.

Những nếp nhà sàn của đồng bào Thái, tiếng suối róc rách qua ghềnh đá, những thửa ruộng dưới chân núi và nhịp sống chậm rãi đã tạo nên vẻ đẹp nguyên sơ hiếm có của bản làng vùng cao.

Từ một bản làng gần như tách biệt với những tuyến du lịch, Chiềng Ngày hôm nay đang từng bước chuyển mình nhờ phát triển du lịch cộng đồng. Điều đáng quý là sự đổi thay ấy được khởi nguồn từ chính những giá trị sẵn có của thiên nhiên và văn hóa bản địa.

Buổi sớm ở Chiềng Ngày, màn sương còn bảng lảng trên tán rừng, dòng Suối Đang trong veo len qua những phiến đá, hòa cùng tiếng chim rừng tạo nên bản hòa âm của đại ngàn. Bên dòng suối, những ngôi nhà sàn mái cọ thấp thoáng trong làn khói bếp mang đến cảm giác bình yên, mộc mạc.

Trước đây, cuộc sống của người dân chủ yếu dựa vào nương rẫy và sản vật từ rừng. Ít ai ngờ chính vẻ đẹp nguyên sơ cùng những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ lại trở thành nền tảng để Chiếng Ngày phát triển du lịch hôm nay.

Những ngôi nhà sàn truyền thống nay được cải tạo thành homestay nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc đặc trưng của người Thái. Đến Chiềng Ngày, du khách có thể theo chân chủ nhà xuống suối, lên nương, thưởng thức cá suối nướng, gà đồi, xôi nếp nương, rau rừng và quây quần bên bếp lửa lắng nghe những làn điệu dân ca Thái giữa núi rừng.

Những guồng nước tre bên dòng Suối Đang không chỉ tạo điểm nhấn cảnh quan mà còn tái hiện nét văn hóa đặc trưng của đồng bào vùng cao.

Dòng Suối Đang uốn lượn qua những ghềnh đá, hòa cùng guồng nước và nếp nhà sàn, tạo nên khung cảnh bình yên, nguyên sơ của bản Chiềng Ngày.

Lần đầu đặt chân đến Chiềng Ngày, anh Vũ Văn Thành (SN 1991, xã Thạch Bình) cho biết điều khiến anh ấn tượng không phải là những dịch vụ cầu kỳ mà chính là vẻ đẹp tự nhiên và sự mến khách của người dân.

“Buổi sáng thức dậy nghe tiếng suối chảy, chiều ngâm mình trong làn nước mát, tối thưởng thức ẩm thực địa phương và xem văn nghệ dân gian là những trải nghiệm rất đáng nhớ. Đây là điểm đến lý tưởng cho những ai muốn tìm về thiên nhiên và khám phá văn hóa bản địa”, anh Thành chia sẻ.

Các món ăn được chế biến từ nguyên liệu địa phương, phục vụ du khách tại các homestay, góp phần quảng bá văn hóa ẩm thực và tạo sinh kế cho người dân bản Chiềng Ngày.Ẩm thực đậm hương vị núi rừng với xôi nếp cẩm, cá suối nướng, gà đồi, măng rừng và các món ăn truyền thống của đồng bào Thái là trải nghiệm không thể bỏ lỡ khi đến với Chiềng Ngày.

Theo ông Vi Văn Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Văn Phú, sự phát triển của du lịch cộng đồng đã mở ra sinh kế mới cho người dân. Nhiều hộ mở rộng chăn nuôi gà đồi, vịt suối, lợn bản; trồng rau sạch, dệt thổ cẩm để phục vụ du khách, biểu diễn văn nghệ phục vụ du khách, qua đó tăng thêm thu nhập ngay trên quê hương.

Địa phương đang xây dựng Chiềng Ngày trở thành bản “Sáng – xanh – sạch – đẹp” gắn với phát triển du lịch cộng đồng, bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc và phát huy vai trò chủ thể của người dân trong gìn giữ cảnh quan, môi trường.

Trong thời gian tới, xã Văn Phú đặt mục tiêu đón 25.000 – 30.000 lượt khách mỗi năm, nâng thu nhập từ du lịch và dịch vụ của các hộ tham gia thêm 10 – 15%, từng bước đưa du lịch cộng đồng trở thành động lực phát triển kinh tế của địa phương.

Ông Phạm Văn Lá, chủ Homestay Suối Đang cho biết, sự phát triển của du lịch cộng đồng không chỉ giúp gia đình có thêm thu nhập mà còn tạo việc làm cho nhiều hộ dân trong bản. “Người chắn nuôi, sản xuất nông sản đều có thêm cơ hội tăng thu nhập từ chính những giá trị văn hóa và sản vật của quê hương. Đó cũng là động lực để bà con cùng nhau giữ gìn cảnh quan và bản sắc của Chiềng Ngày”, ông Lá nói.

Dòng Suối Đang vẫn lặng lẽ chảy qua bản làng như bao đời nay. Chỉ khác rằng, bên dòng nước trong veo ấy, những nếp nhà sàn đã sáng đèn đón khách bốn phương. Tiếng suối, tiếng cồng chiêng và lời hát dân ca Thái đang hòa quyện, kể câu chuyện về một bản làng biết gìn giữ bản sắc để phát triển, biến văn hóa thành nguồn lực và thiên nhiên thành lợi thế cho hành trình vươn lên bền vững.