Đằng sau việc Ba Lan kiên quyết muốn Mỹ đặt căn cứ quân sự thường trực

Đề xuất cho thấy quyết tâm của Warsaw trong việc đảm bảo hiện diện quân sự thường trực của Mỹ ở Ba Lan, đúng vào thời điểm Lầu Năm Góc đang xem xét lại việc triển khai lực lượng trên khắp châu Âu.

Ba Lan đang đề nghị chi trả 15.000 USD/năm cho mỗi binh sĩ Mỹ đồn trú trên lãnh thổ nước này và đài thọ các chi phí cơ sở hạ tầng, trong bối cảnh Warsaw và Washington đang tiến gần hơn đến thỏa thuận về việc thiết lập một căn cứ quân sự thường trực của Mỹ tại quốc gia Đông Âu.

Điều này được Thứ trưởng Quốc phòng Ba Lan Pawel Zalewski tiết lộ trong cuộc phỏng vấn tại Washington với đài RFE/RL cuối tuần qua.

Ông Zalewski cho biết, các cuộc đàm phán với Lầu Năm Góc hiện tập trung vào phương án triển khai kế hoạch, bao gồm lực lượng, năng lực tác chiến và các địa điểm tiềm năng.

“Chúng tôi đang thảo luận với Lầu Năm Góc về các phương án khác nhau để thực hiện quyết định này”, ông Zalewski nói với RFE/RL.

Dù từ chối tiết lộ cụ thể đơn vị nào của Mỹ sẽ được triển khai hay địa điểm đóng quân, Thứ trưởng Zalewski đã chia sẻ những chi tiết mới về đề xuất mà Warsaw gửi tới Washington.

“Chúng tôi đưa ra những điều kiện rất đặc biệt dành cho binh sĩ Mỹ. Chúng tôi sẽ chi trả chi phí cơ sở hạ tầng. Chúng tôi cũng sẽ chi trả 15.000 USD mỗi năm cho mỗi binh sĩ Mỹ đồn trú tại Ba Lan”, ông Zalewski cho biết.

Đề xuất trên cho thấy quyết tâm của Warsaw trong việc đảm bảo hiện diện quân sự thường trực của Mỹ ở Ba Lan, đúng vào thời điểm Lầu Năm Góc đang xem xét lại việc triển khai lực lượng trên khắp châu Âu.

Đối với Ba Lan, ý nghĩa của một căn cứ thường trực không chỉ nằm ở số lượng binh sĩ đồn trú tại đó. Ảnh: TVP World

Trước đó, trong một bài đăng trên Truth Social ngày 17/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, tiến trình thiết lập căn cứ Lục quân Mỹ tại Ba Lan đang có những bước tiến triển và địa điểm đặt căn cứ có thể sớm được công bố.

“Nhờ sự lãnh đạo táo bạo của người bạn tôi, Karol Nawrocki – Tổng thống Ba Lan, những bước tiến lớn đang được thực hiện để thiết lập một căn cứ Lục quân Mỹ tại Ba Lan”, ông Trump cho biết trong bài đăng, đồng thời mô tả động thái này là “một bước ngoặt lịch sử cho Liên minh Mỹ-Ba Lan vĩ đại của chúng ta”.

Tuy nhiên, ông Trump không đề cập liệu căn cứ được đề xuất này có tiếp nhận binh sĩ đồn trú thường xuyên hay không – một điều mà Warsaw đang tích cực thúc đẩy.

Hiện có gần 10.000 binh sĩ Mỹ đang đồn trú tại Ba Lan, mặc dù sự hiện diện của họ chủ yếu theo hình thức luân phiên. Quốc gia Đông Âu này cũng đã trở thành trung tâm quan trọng cho các hoạt động của NATO dọc theo sườn phía Đông của liên minh.

Trong cuộc phỏng vấn với RFE/RL, ông Zalewski cũng cho biết, các chi tiết về việc triển khai lực lượng thường trực vẫn đang trong quá trình đàm phán và được thảo luận trong khuôn khổ đợt rà soát tổng thể của Washington về thế trận quân sự tại châu Âu.

“Chúng tôi đang thảo luận về các phương án khác nhau, các biến thể khác nhau về quân số, năng lực tác chiến và địa điểm”, Thứ trưởng Ba Lan nói, đồng thời cho biết thêm rằng Warsaw kỳ vọng sẽ có thông tin rõ ràng hơn sau khi quá trình rà soát hoàn tất.

Lầu Năm Góc chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức trước các yêu cầu bình luận về vấn đề này.

Đối với Warsaw, ý nghĩa của một căn cứ thường trực không chỉ nằm ở số lượng binh sĩ đồn trú tại đó.

“Các căn cứ thường trực tạo ra cam kết lâu dài”, ông Zalewski nói, đồng thời cho biết việc triển khai như vậy sẽ ít phụ thuộc hơn vào những thay đổi trong môi trường chính trị hoặc quân sự, đồng thời gửi đi tín hiệu trực tiếp tới các đối thủ.

Theo ông Zalewski, điều này nghĩa là một cuộc tấn công vào Ba Lan sẽ tiềm ẩn nguy cơ xảy ra xung đột trực tiếp với quân đội Mỹ.

Ba Lan đã nhanh chóng mở rộng quân đội quốc gia và đầu tư mạnh mẽ vào các hệ thống vũ khí do Mỹ sản xuất. Hai bên cũng tăng cường quan hệ hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, bao gồm việc hợp tác với các công ty Mỹ để xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Ba Lan.

Các chuyên gia an ninh cho rằng một căn cứ thường trực sẽ củng cố cam kết của Washington đối với sườn phía Đông của NATO, nhưng cũng lưu ý rằng tầm quan trọng của nó sẽ phụ thuộc một phần vào những thay đổi đối với lực lượng Mỹ tại các khu vực khác ở châu Âu.

“Một căn cứ thường trực của Mỹ tại Ba Lan sẽ là tín hiệu quan trọng về cam kết của Mỹ đối với sườn Đông NATO, đặc biệt là trong bối cảnh Washington đang xem xét lại toàn bộ thế trận quân sự của mình tại châu Âu”, ông David Cattler, cựu Trợ lý Tổng thư ký NATO phụ trách tình báo và an ninh, chia sẻ với RFE/RL.

Tuy nhiên, ông Cattler – hiện là nghiên cứu viên cấp cao tại Trung tâm Phân tích Chính sách châu Âu (CEPA) – cho biết, các đồng minh sẽ theo dõi kết quả tổng thể từ quá trình rà soát của Mỹ.

“Các đồng minh sẽ đánh giá bức tranh toàn cảnh: Những lực lượng và năng lực nào được duy trì, tốc độ triển khai viện binh đến Ba Lan và các nước Baltic nhanh ra sao, cũng như khả năng phối hợp tác chiến hiệu quả giữa các bên”, ông Cattler nói.

“Một căn cứ quân sự sẽ tăng cường khả năng răn đe nếu nó bổ sung năng lực thực sự cho sườn phía Đông. Tác dụng trấn an các đồng minh sẽ giảm đi đáng kể nếu việc này đi kèm với việc Mỹ cắt giảm mạnh lực lượng tại những khu vực khác ở châu Âu”, vị chuyên gia chỉ ra.

Ông Matthew Boyse, nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Hudson và là cựu Phó Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề châu Âu và Á-Âu, nhận định rằng các cuộc đàm phán này phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của Ba Lan trong NATO.

“Các cuộc thảo luận về căn cứ này cho thấy giá trị bền vững của Ba Lan với tư cách là một đồng minh chủ chốt trong NATO”, ông Boyse nói với RFE/RL.

Ông Charles Kupchan, chuyên gia cấp cao tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), cho biết triển vọng về một căn cứ thường trực sẽ được các quốc gia trong khu vực hoan nghênh, nhưng ông cũng lưu ý rằng vẫn còn sự bất định về cách tiếp cận tổng thể của Washington đối với châu Âu.

“Triển vọng về một căn cứ thường trực của Mỹ tại Ba Lan là tin vui đối với người dân Ba Lan cũng như các nước khác dọc theo sườn phía Đông của NATO. Tuy nhiên, đây vẫn là thời điểm đầy bất định đối với NATO”, vị chuyên gia nói.