Ba Lan tính chi 4,4 tỷ USD xây ‘Pháo đài Trump’

Ba Lan đang đàm phán với Mỹ về kế hoạch xây dựng một căn cứ quân sự thường trực có thể đồn trú khoảng 5.000 binh sĩ Mỹ, với chi phí lên tới 4,4 tỷ USD, trong bối cảnh Washington rà soát lại bố trí lực lượng tại châu Âu.

Binh sĩ Mỹ và Ba Lan tại lễ bàn giao quyền chỉ huy tại căn cứ quân sự ở Boleslawiec, Ba Lan, vào ngày 25/62026. Ảnh: Sean Gallup/RT

Ba Lan có thể chi tới 17 tỷ zloty (4,4 tỷ USD) để xây dựng một căn cứ quân sự thường trực của Mỹ trên lãnh thổ nước này, theo Cục An ninh Quốc gia Ba Lan (BBN). Dự án đang được Warsaw thảo luận với Washington có thể tạo cơ sở cho khoảng 5.000 binh sĩ Mỹ, báo Rzeczpospolita dẫn thông tin từ BBN cho biết.

Theo đài RT, ý tưởng về một căn cứ thường trực của Mỹ tại Ba Lan được Warsaw đưa ra từ năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump, với đề xuất đặt tên cơ sở là “Fort Trump” (Pháo đài Trump). Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski trong tuần này xác nhận các cuộc đàm phán về căn cứ đang tiến triển.

Thứ trưởng Quốc phòng Ba Lan Magdalena Sobkowiak-Czarnecka, người đã tới Mỹ trong tuần này để tham gia các cuộc thảo luận, cho biết quyết định cuối cùng thuộc về Tổng thống Trump. Bà không kỳ vọng quyết định được đưa ra trước khi Washington hoàn tất cuộc rà soát bố trí lực lượng Mỹ tại châu Âu, dự kiến vào tháng 11 hoặc 12.

Theo BBN, nếu các điều kiện thuận lợi, căn cứ có thể được hoàn thành vào năm 2029. Warsaw hiện đã lập danh sách rút gọn các địa điểm tiềm năng nhưng chưa công bố cụ thể.

Tổng thống Trump ngày 17/9 cho biết hai bên đã đạt “tiến triển lớn” hướng tới việc thiết lập căn cứ Lục quân Mỹ tại Ba Lan, đồng thời cho rằng nếu kế hoạch được triển khai, địa điểm căn cứ sẽ sớm được công bố. Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki sau đó khẳng định Warsaw sẵn sàng tạo điều kiện để lựa chọn địa điểm phù hợp nhất. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, phía Ba Lan vẫn nhấn mạnh chưa có quyết định cuối cùng từ Washington.

Tăng hiện diện Mỹ, nhưng Washington vẫn đang rà soát

Kế hoạch “Pháo đài Trump” diễn ra trong thời điểm chính sách quân sự của Mỹ tại châu Âu đang được xem xét lại. Lầu Năm Góc bắt đầu cuộc rà soát bố trí lực lượng Mỹ tại châu Âu trong năm nay, trong bối cảnh chính quyền Trump muốn các đồng minh NATO châu Âu tăng chi tiêu quốc phòng và đảm nhận nhiều hơn trách nhiệm về an ninh của khu vực.

Washington đồng thời đang định hình cách tiếp cận được phía Mỹ gọi là “NATO 3.0″, trong đó các nước châu Âu được kỳ vọng đóng vai trò lớn hơn trong năng lực phòng thủ thông thường, còn Mỹ tiếp tục duy trì vai trò quan trọng trong hỗ trợ và răn đe. Một phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho rằng cuộc rà soát lực lượng của Mỹ đã tạo ra sự không chắc chắn về quy mô hiện diện quân sự của Washington tại châu Âu.

Ba Lan vì thế muốn bảo đảm vị trí của mình trong kế hoạch bố trí lực lượng mới của Mỹ. Thứ trưởng Quốc phòng Sobkowiak-Czarnecka cho biết phía Mỹ đã đưa ra nhiều đánh giá tích cực về sự chuẩn bị và mức độ sẵn sàng của Ba Lan. Quyết định cuối cùng vẫn thuộc về Tổng thống Trump và được kỳ vọng chỉ xuất hiện sau khi cuộc rà soát kết thúc vào cuối năm.

Ba Lan hiện đã có một số cơ sở quân sự Mỹ thường trực. Năm 2023, Washington thành lập Doanh trại Lục quân Mỹ ở Poznan, nơi cũng đặt Bộ chỉ huy tiền phương của Quân đoàn 5 Lục quân Mỹ. Theo Bộ Quốc phòng Ba Lan, khoảng 10.000 quân nhân Mỹ hiện diện tại nước này, phần lớn theo hình thức luân phiên.

Nếu căn cứ mới được xây dựng, số quân nhân Mỹ tại Ba Lan có thể tăng thêm. Thứ trưởng Quốc phòng Stanislaw Wziatek cho biết tổng số quân nhân Mỹ tại nước này có thể lên khoảng 15.000, trong đó khoảng 5.000 người được bố trí thường trực tại căn cứ mới.

Warsaw cho rằng việc tăng hiện diện quân sự Mỹ có ý nghĩa đối với năng lực phòng thủ của Ba Lan và sườn phía Đông NATO. Tháng 6, Bộ trưởng Quốc phòng Wladyslaw Kosiniak-Kamysz cho biết Lầu Năm Góc đã phản hồi tích cực đề xuất của Ba Lan về một căn cứ thường trực, dù khi đó chưa có quyết định cuối cùng.

Bối cảnh an ninh ở sườn phía Đông NATO

Ba Lan từ lâu đã thúc đẩy sự hiện diện lớn hơn của Mỹ và các đồng minh NATO trên lãnh thổ nước này. Sau khi xung đột Nga-Ukraine bùng phát năm 2022, Warsaw càng coi việc tăng cường năng lực quân sự và sự hiện diện của đồng minh là một ưu tiên an ninh.

Ba Lan cũng là một mắt xích hậu cần quan trọng trong việc vận chuyển viện trợ quân sự phương Tây cho Ukraine và có đường biên giới với vùng Kaliningrad của Nga. Gần đây, Warsaw tiếp tục tăng cường hợp tác quân sự với Ukraine. Ngày 18/9, Thủ tướng Donald Tusk cho biết Ba Lan tham gia liên minh phát triển hệ thống phòng thủ chống tên lửa đạn đạo cùng Ukraine và một số nước châu Âu khác.

Trong tháng 9, quân đội Ba Lan cũng triển khai các hoạt động hàng không quân sự và đặt lực lượng phòng không, radar trong trạng thái sẵn sàng nhằm bảo vệ không phận trong bối cảnh các cuộc tập kích của Nga nhằm vào Ukraine tiếp diễn.

Trong khi đó, Moskva từ lâu coi việc NATO và Mỹ mở rộng cơ sở hạ tầng quân sự về phía Đông là vấn đề an ninh. Điện Kremlin từng nhiều lần phản đối việc tăng cường lực lượng NATO gần biên giới Nga, trong đó có các hệ thống quân sự tại Ba Lan và Romania. Lập trường của Nga là sự mở rộng hạ tầng quân sự của NATO làm gia tăng sức ép an ninh đối với nước này.

Gần đây, căng thẳng giữa Moskva và Warsaw cũng gia tăng sau những phát biểu cứng rắn của giới chức hai nước. Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski hồi giữa tháng 9 nói rằng nếu Nga tấn công Ba Lan và NATO tiến hành phản ứng quân sự toàn diện, Warsaw tin rằng Nga có thể bị đánh bại nhanh chóng. Phát biểu này sau đó vấp phải cảnh báo từ Nikolay Patrushev, trợ lý của Tổng thống Nga Vladimir Putin, rằng Ba Lan có thể “không còn tồn tại” trong vài ngày nếu tiến hành hành động quân sự chống Nga và buộc Moskva sử dụng toàn bộ kho vũ khí.