Kinh tế Nhật Bản tăng trưởng vượt dự báo trong quý II/2024
Ngày 15/8, Chính phủ Nhật Bản công bố dữ liệu cho thấy trong quý II/2024, nền kinh tế nước này tăng trưởng với tốc độ vượt dự báo, báo hiệu sự phục hồi sau đợt suy thoái trước đó.
Đồng yen của Nhật Bản. Ảnh: AFP/TTXVN
Điều này được thúc đẩy bởi sự cải thiện trong tiêu dùng tư nhân và chi tiêu vốn, khi những tác động tiêu cực của vụ bê bối dữ liệu an toàn trong lĩnh vực ô tô đã giảm bớt nhưng lạm phát vẫn dai dẳng do đồng t.iền yen suy yếu.
Cụ thể, tốc độ tăng trưởng hằng năm đã điều chỉnh theo lạm phát đạt 3,1%. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) thực tế tăng 0,8% so với âm 0,6% của quý trước – đ.ánh dấu mức tăng đầu tiên trong hai quý và có sự phục hồi sau khi suy giảm mạnh trong 3 tháng đầu năm. Lần đầu tiên, GDP Nhật Bản vượt qua mức 600 nghìn tỷ yen (4.000 tỷ USD).
Các số liệu GDP mạnh hơn dự kiến được coi là một kết quả tích cực của đảng Dân chủ Tự do cầm quyền do Thủ tướng Fumio Kishida lãnh đạo, vốn dành nhiều nỗ lực nhằm giảm bớt lo ngại lạm phát cho các hộ gia đình. Tuy nhiên, chỉ một ngày trước đó, ông Kishida đã công bố quyết định không tái tranh cử và kết thúc nhiệm kỳ của mình vào tháng 9.
Việc giảm bớt các tác động của vụ bê bối ô tô đã góp phần làm tăng nhu cầu trong nước, bao gồm tiêu dùng tư nhân và đầu tư vốn, cũng như tăng xuất khẩu. Tiêu dùng tư nhân, chiếm hơn một nửa GDP của Nhật Bản, đã tăng 1,0% sau 4 quý suy giảm, một sự phục hồi tương đương với giai đoạn hậu khủng hoảng tài chính năm 2008. Chi tiêu vốn cũng tăng 0,9%, mức tăng đầu tiên trong 2 quý, khi các công ty Nhật Bản đầu tư vào tự động hóa để giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động.
Tuy nhiên, giá cả hàng hóa hàng ngày tăng cao đã gây áp lực nặng nề lên người tiêu dùng, đặt ra câu hỏi liệu nhu cầu trong nước có thể duy trì vững chắc hay không.
Chính quyền Thủ tướng Kishida đã nhấn mạnh đến nhu cầu tăng lương nhằm hỗ trợ các hộ gia đình. T.iền lương thực tế đã tăng lần đầu tiên sau hơn hai năm vào tháng 6 – một diễn biến tích cực cho người tiêu dùng. Bên cạnh đó, chính phủ còn quyết định cắt giảm thuế thu nhập và thuế cư trú vào tháng 6 nhằm mục đích giảm lạm phát. Các chuyên gia kinh tế cũng đang theo dõi chặt chẽ về tính bền vững của đà tăng trưởng này.
Video đang HOT
Tăng trưởng t.iền lương mạnh là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) tăng lãi suất lần thứ hai trong năm nay, với quyết định được đưa ra hồi tháng 7. Theo dữ liệu của Văn phòng Nội các, xuất khẩu tăng 1,4% nhờ vào các lô hàng ô tô đến Mỹ.
Bất chấp những tăng trưởng tích cực, Nhật Bản đã mất vị thế là nền kinh tế lớn thứ ba thế giới vào tay Đức trong năm tài chính 2023, một phần là do đồng yen suy yếu và sức cạnh tranh toàn cầu giảm.
Ba cú sốc khiến số vụ phá sản ở Nhật Bản tăng lên mức cao nhất trong thập kỷ
Số vụ phá sản ở Nhật Bản đang gia tăng trong năm nay, khi nhiều doanh phải hứng chịu hậu quả từ 3 cú sốc - chi phí tăng vọt, tình trạng thiếu hụt lao động và việc chấm dứt hỗ trợ tài chính liên quan đến đại dịch COVID-19.
Đường phố ở Tokyo, Nhật Bản, ngày 16/11/2020. Ảnh: AFP/TTXVN
Các doanh nghiệp nhỏ chiếm tỷ lệ lớn trong danh sách phá sản nửa đầu năm nay.
Nhìn chung, ngành dịch vụ dẫn đầu với 1.228 doanh nghiệp phá sản, tiếp theo là ngành bán lẻ với 1.029 doanh nghiệp và ngành xây dựng với 917 doanh nghiệp.
Ông Satoshi Fujii, Giám đốc bộ phận quản lý thông tin tại Teikoku Databank, cho biết: "Tôi nghĩ rằng có khả năng số vụ phá sản sẽ không tăng nhiều như vậy nếu giá cả không tăng".
Theo dữ liệu so sánh của công ty nghiên cứu Tokyo từ năm 2000, số liệu trong nửa đầu năm cao nhất là vào năm 2009, với tổng số là 7.023 vụ phá sản.
Trong thời kỳ đại dịch, chính phủ đã cung cấp t.iền để hỗ trợ việc làm và các khoản vay không tính lãi và thế chấp. Ngay khi chính phủ bắt đầu nới lỏng các biện pháp vào khoảng giữa năm 2022, giá cả bắt đầu tăng vọt ở Nhật Bản, gây tổn hại cho các doanh nghiệp nhỏ đang phải vật lộn để trả nợ.
Khi các khoản hỗ trợ đại dịch được giải ngân, tổng số vụ phá sản vẫn ở mức tương đối thấp -3.083 vụ trong nửa đầu năm 2021 và 3.045 vụ trong nửa đầu năm 2022. Con số này đạt 4.006 vụ trong nửa đầu năm 2023.
Ông Fujii chỉ ra rằng tình trạng thiếu hụt lao động cũng khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn.
"Một số công ty đã phải chịu cảnh lợi nhuận giảm sút và việc quản lý dòng t.iền ngày càng trở nên khó khăn. Họ cũng phải đối mặt với áp lực tăng lương", ông Fujii nói.
Ngoài ra, triển vọng không mấy sáng sủa vì đồng yen suy yếu có thể khiến chi phí tăng cao.
Ông Fujii cho biết nhiều công nhân tại các công ty có lợi nhuận và mức lương thấp có khả năng sẽ tìm kiếm công việc mới với mức lương cao hơn. Điều này càng khiến công ty đang gặp khó khăn càng suy yếu hơn.
"Nếu kịch bản này xảy ra, tình trạng thiếu hụt lao động sẽ khiến họ không thể xoay chuyển tình hình kinh doanh", ông Fujii nhận định và cho hay đồng thời họ sẽ không thể trả nợ và có thể phá sản.
Teikoku Databank dự báo số vụ phá sản có thể tiếp tục tăng và vượt mức 10.000 vụ vào cuối năm - lần đầu tiên kể từ năm 2013.
Hơn nữa, một số doanh nghiệp lớn được hưởng lợi từ đồng yen suy yếu khi các doanh nghiệp giao dịch bằng đồng USD thúc đẩy lợi nhuận. Những doanh nghiệp này cũng có thể đẩy chi phí cao hơn sang cho khách hàng. Do đó, các công ty niêm yết đã báo cáo thu nhập cao vào năm ngoái.
Nhưng nhiều công ty nhỏ ở cấp thấp hơn của chuỗi cung ứng không có quyền tăng giá.
Theo ông Fujii, Ngân hàng Nhật Bản dự kiến sớm tăng lãi suất, do đó tình hình có thể sẽ vẫn khó khăn đối với các công ty nhỏ hơn. Đồng thời, ông nói thêm rằng việc tăng lãi suất sẽ là một yếu tố tiêu cực lớn.
Nhật Bản đang có hàng chục nghìn công ty có nguy cơ phá sản.
Giới quan sát nhận định các khoản hỗ trợ trong đại dịch có thể đã cứu một số doanh nghiệp, nhưng nó cũng có thể góp phần làm tăng số lượng "doanh nghiệp zombie" - được định nghĩa là những công ty đã kinh doanh trong ít nhất 10 năm nhưng không thể trả nợ trong 3 năm qua.
Theo Teikoku Databank, số lượng "doanh nghiệp zombie" đã lên tới 251.000 vào năm ngoái, mức cao nhất trong hơn một thập kỷ.
Giá đồng yen Nhật Bản lại giảm xuống sát mức kỷ lục Ngày 26/6, đồng yen Nhật Bản đã giảm đến mức hơn 160 yen đổi 1 USD. Đây là lần đầu tiên trong 2 tháng qua đồng yen giảm tới mức này, làm gia tăng lo ngại rằng Chính phủ Nhật Bản sẽ lại can thiệp để kiềm chế đồng nội tệ tiếp tục giảm nhanh hơn nữa. Đồng yen của Nhật Bản tại...