Chuyên gia cảnh báo não mô cầu gia tăng tại phía Nam, nguy cơ ‘dịch chồng dịch’

Ngoài sốt xuất huyết và tay chân miệng, bệnh não mô cầu cũng ghi nhận xu hướng gia tăng ca mắc. Ngành y tế TPHCM khuyến cáo người dân không chủ quan, chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

TS.BS Lưu Chấn Quang – Trưởng khoa Kiểm soát và Phòng ngừa bệnh tật, Viện Pasteur TPHCM cho biết, ngay từ đầu năm, các chuyên gia đã cảnh báo nguy cơ xảy ra tình trạng “dịch chồng dịch” giữa bệnh tay chân miệng và sốt xuất huyết tại khu vực phía Nam. “Hiện nay, TPHCM vẫn đang theo dõi chặt chẽ diễn biến của hai bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm này”, TS.BS Lưu Chấn Quang cho biết.

Đối với bệnh tay chân miệng, dữ liệu giám sát cho thấy dịch có diễn biến bất thường khi xuất hiện sớm và tăng nhanh ngay từ thời điểm năm học đang diễn ra.

Người dân không chủ quan với một số loại bệnh để bảo vệ sức khỏe con em và gia đình. Ảnh: P.T.

Đáng chú ý, tỷ lệ mẫu xét nghiệm dương tính từ đầu năm đến nay luôn duy trì trên 70%, trong khi những năm trước thường chỉ dao động từ 30-40%. Kết quả giám sát cũng cho thấy virus EV71 vẫn là chủng lưu hành chủ yếu – tác nhân gây nhiều ca bệnh nặng và biến chứng thần kinh ở trẻ em.

Theo TS.BS Lưu Chấn Quang, cơ cấu chủng virus hiện chưa có nhiều thay đổi, vì vậy nguy cơ xuất hiện thêm một đợt gia tăng ca mắc vào thời điểm học sinh bước vào năm học mới vẫn hiện hữu.

Với bệnh sốt xuất huyết, số ca mắc trong những tháng đầu năm ở mức khá cao do ảnh hưởng từ đợt dịch kéo dài của năm trước. Tuy nhiên đến nay, tình hình được đánh giá tương đối ổn định khi số ca bệnh đang thấp hơn mức trung bình của 5 năm gần đây.

Dù vậy, khu vực phía Nam đã bước vào mùa mưa – điều kiện thuận lợi để muỗi truyền bệnh sinh sản và phát triển. Theo nhiều chuyên gia, dù số ca mắc có thể tăng trong thời gian tới nhưng khả năng bùng phát đợt dịch lớn như các năm trước được dự báo không cao. Tuy nhiên, ngành y tế vẫn duy trì mức cảnh giác cao.

Bệnh não mô cầu có dấu hiệu gia tăng

Đáng lưu ý, Trưởng khoa Kiểm soát và Phòng ngừa bệnh tật Lưu Chấn Quang bày tỏ lo ngại trước xu hướng gia tăng của bệnh não mô cầu. Nếu trong năm 2024, toàn khu vực phía Nam chỉ ghi nhận chưa đến 10 trường hợp mắc thì sang năm 2025 số ca đã tăng lên. Đến tuần dịch tễ thứ 23 của năm 2026, khu vực đã ghi nhận 26 trường hợp mắc, tương đương trung bình mỗi tuần có một ca bệnh mới.

Theo TS.BS Lưu Chấn Quang, não mô cầu là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất do diễn tiến rất nhanh. Người bệnh có thể chỉ xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu vào buổi sáng nhưng đến tối đã rơi vào tình trạng nguy kịch, thậm chí tử vong nếu bệnh diễn tiến tối cấp.

Ca mắc não mô cầu đang có xu hướng gia tăng. Ảnh: Pasteur TPHCM cung cấp.

Trước nguy cơ này, Viện Pasteur TPHCM đã tăng cường giám sát dịch tễ, tổ chức tập huấn chuyên môn và kết nối trực tuyến với các địa phương nhằm nâng cao năng lực phát hiện sớm, xử trí kịp thời các trường hợp mắc bệnh.

Bên cạnh đó, bệnh dại vẫn là thách thức lớn đối với công tác y tế dự phòng. Những năm trước, số ca tử vong do bệnh dại thường dưới 10 trường hợp mỗi năm, nhưng gần đây đã tăng lên khoảng 20 ca/năm. Riêng năm 2026, dù mới qua nửa năm, số ca tử vong đã vượt quá một nửa tổng số ca của cả năm trước.

Theo ngành y tế, tất cả các trường hợp tử vong do bệnh dại được ghi nhận đều không tiêm vaccine dự phòng sau phơi nhiễm. Nhiều người vẫn tin vào các phương pháp dân gian thay vì đến cơ sở y tế tiêm vaccine, dẫn đến bỏ lỡ “thời gian vàng” để phòng bệnh.

TS.BS Lưu Chấn Quang nhấn mạnh, bệnh dại gần như không thể cứu chữa khi đã phát bệnh. Vì vậy, người dân cần đến cơ sở y tế tiêm vaccine ngay sau khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh cắn, đồng thời chủ động tiêm phòng cho vật nuôi để hạn chế nguy cơ lây truyền trong cộng đồng.