Chính quyền Mỹ thừa nhận khải hoàn môn sẽ gây tác động bất lợi nhưng vẫn quyết xây

Cơ quan Công viên Quốc gia Mỹ (NPS) kết luận khải hoàn môn mà Tổng thống Donald Trump đề xuất sẽ gây tác động bất lợi tới hàng chục địa danh lịch sử, song cho rằng công trình vẫn phải được đặt tại vị trí hiện nay.

Hình minh hoạ dự án khải hoàn môn của Tổng thống Donald Trump. Ảnh: Ủy ban Mỹ thuật Mỹ

Trong báo cáo dài 133 trang công bố ngày 28/8, NPS cho biết dự án sẽ làm thay đổi cảnh quan, sự liên kết về thiết kế của nhiều không gian mang tính biểu tượng tại thủ đô Mỹ, đồng thời ảnh hưởng tới tầm nhìn hướng về các đài tưởng niệm và địa danh lịch sử xung quanh.

Tuy nhiên, cơ quan này cho rằng không thể chuyển khải hoàn môn tới nơi khác vì dự án “phụ thuộc về bản chất vào vị trí” và một địa điểm khác sẽ tạo thành dự án tưởng niệm khác về bản chất.

Khải hoàn môn dự kiến được xây tại Memorial Circle, một vòng xoay trên đảo giữa sông Potomac, đối diện Nghĩa trang Quốc gia Arlington ở bang Virginia và nhìn sang Đài tưởng niệm Lincoln ở Washington.

NPS cho rằng chính những đặc điểm khiến khu vực này nhạy cảm về bảo tồn cũng khiến Memorial Circle trở thành địa điểm phù hợp về mặt lịch sử với dự án.

Theo đánh giá, ít nhất 36 địa danh lịch sử sẽ chịu ảnh hưởng, trong đó sáu địa điểm gần công trình được xác định chịu tác động nghiêm trọng nhất. Những nơi này gồm Nghĩa trang Quốc gia Arlington, hành lang Đài tưởng niệm Lincoln và Arlington House, nơi tưởng niệm tướng Robert E. Lee.

Khi hoàn thành, khải hoàn môn cao khoảng 76 m sẽ có thể nhìn thấy từ nhiều khu vực quan trọng như Điện Capitol, khu ven sông Georgetown và Lầu Năm Góc.

Ông Ed Stierli thuộc Hiệp hội Bảo tồn Công viên Quốc gia Mỹ cho rằng việc đánh giá ngày càng mở rộng cho thấy công trình có thể ảnh hưởng tới nhiều địa danh lịch sử hơn dự kiến.

NPS cho biết đã xem xét các phương án như xây khải hoàn môn nhỏ hơn, chuyển sang địa điểm khác, không xây dựng hoặc loại bỏ các tượng dự kiến đặt trên đỉnh. Tuy nhiên, tất cả đều bị loại vì hoặc gây tác động lớn hơn tới các di sản lịch sử, hoặc không đáp ứng mục tiêu của dự án.

Thay vào đó, NPS đề xuất nhiều biện pháp giảm nhẹ tác động, như xây dựng chương trình quản lý đồng cỏ tại công viên Lady Bird Johnson và phát triển chương trình giới thiệu lịch sử dọc hành lang Lincoln-Arlington House.

Ông Charles Birnbaum, Chủ tịch Quỹ Cảnh quan Văn hóa và là một trong những người phản đối dự án, cho rằng chính quyền đang phớt lờ những hệ quả đã được cơ quan liên bang xác định. Ông cảnh báo khải hoàn môn sẽ phá vỡ mối liên hệ mang tính biểu tượng và thị giác giữa Đài tưởng niệm Lincoln, khu mộ cùng ngọn lửa vĩnh cửu của gia đình Kennedy và Nghĩa trang Quốc gia Arlington.

Ông Trump lần đầu đề xuất xây khải hoàn môn vào năm 2025 và công bố thiết kế vào tháng 4 năm nay. Kể từ đó, dự án vấp phải phản đối từ các chuyên gia bảo tồn, tổ chức cựu chiến binh và người dân.

Một vụ kiện do các cựu chiến cùng những người hoạt động trong lĩnh vực bảo tồn đệ trình cho rằng công trình sẽ che khuất tầm nhìn hướng tới Nghĩa trang Arlington và làm giảm trải nghiệm của khách thăm viếng.

Những người phản đối cũng cảnh báo về nguy cơ an toàn hàng không do công trình nằm gần đường băng sân bay quốc gia Ronald Reagan Washington.

Dù vậy, dự án vẫn tiến qua các bước phê duyệt. Ủy ban Mỹ thuật Liên bang đã thông qua, trong khi Ủy ban Quy hoạch Thủ đô Quốc gia (NCPC) mới chỉ cấp phép sơ bộ. NCPC chưa đưa ra quyết định cuối cùng và khải hoàn môn hiện cũng không có tên trong chương trình nghị sự cuộc họp của ủy ban vào tháng 9.