Chỉ thị mới nhất của Lãnh tụ Tối cao Iran về kho uranium đã làm giàu

Hai nguồn tin cấp cao Iran cho biết, Lãnh tụ Tối cao Iran đã ban hành chỉ thị rằng không được đưa ra nước ngoài lượng uranium đã được làm giàu gần đạt cấp độ chế tạo vũ khí, qua đó tăng cường lập trường cứng rắn của Iran đối với một trong những yêu cầu chính của Mỹ tại các cuộc đàm phán hòa bình.

Bên trong cơ sở hạt nhân Natanz của Iran. Ảnh: IRNA/TTXVN

Theo hãng tin Reuters ngày 21/5, một trong hai nguồn tin Iran tiết lộ: “Mệnh lệnh của Lãnh tụ Tối cao và sự đồng thuận trong bộ máy cầm quyền là kho dự trữ uranium làm giàu không được rời khỏi Iran”.

Các nguồn tin cho biết giới chức cấp cao Iran tin rằng việc đưa vật liệu này ra nước ngoài sẽ khiến Iran dễ bị tổn thương hơn trước các cuộc tấn công trong tương lai của Mỹ và Israel. Ông Mojtaba Khamenei là người đưa ra quyết định cuối cùng đối với các vấn đề quan trọng nhất của nhà nước Iran.

Lệnh của Đại giáo chủ Mojtaba Khamenei có thể khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump thêm thất vọng và làm phức tạp các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến với Iran.

Các quan chức Israel tiết lộ Tổng thống Trump đã bảo đảm với Israel rằng kho dự trữ uranium làm giàu ở mức cao của Iran sẽ được đưa ra khỏi Iran và thỏa thuận hòa bình nào cũng phải bao gồm điều khoản này.

Từ lâu, Israel, Mỹ và các nước phương Tây khác đã cáo buộc Iran tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân, trong đó viện dẫn việc Iran nâng mức làm giàu uranium lên 60%, cao hơn nhiều so với mức cần thiết cho mục đích dân sự và gần mức 90% cần cho vũ khí hạt nhân. Iran phủ nhận ý định phát triển vũ khí hạt nhân.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói ông sẽ coi cuộc chiến với Iran là chưa kết thúc cho đến khi uranium làm giàu được đưa ra khỏi Iran, Iran chấm dứt hỗ trợ các lực lượng trong khu vực và năng lực tên lửa đạn đạo của nước này bị loại bỏ.

Giới chức Iran hoài nghi sâu sắc

Trong khi đó, lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran hiện vẫn được duy trì, nhưng các nỗ lực hòa bình chưa đạt được bước đột phá lớn nào. Việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran và việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz làm phức tạp các cuộc đàm phán do Pakistan làm trung gian.

Theo hai nguồn tin cấp cao Iran, Iran đang nghi ngờ rằng tạm dừng xung đột chỉ là động thái đánh lạc hướng mang tính chiến thuật của Mỹ nhằm tạo cảm giác an toàn trước khi nối lại các cuộc không kích.

Ngày 20/5, Trưởng đoàn đàm phán hòa bình Iran Mohammad Baqer Qalibaf phát biểu rằng các động thái công khai và bí mật cho thấy người Mỹ đang chuẩn bị cho các cuộc tấn công mới.

Cùng ngày, Tổng thống Trump nói Mỹ sẵn sàng tiến hành thêm các cuộc tấn công nếu Iran không nhất trí với thỏa thuận hòa bình, nhưng cho rằng Mỹ có thể chờ vài ngày để nhận được những câu trả lời phù hợp.

Các nguồn tin cho biết hai bên đã bắt đầu thu hẹp một số khác biệt, nhưng vẫn còn chia rẽ sâu sắc về chương trình hạt nhân, bao gồm số phận kho uranium làm giàu của Iran và yêu cầu của Iran về việc công nhận quyền làm giàu uranium của nước này.

Iran cứng rắn hơn về uranium đã làm giàu

Các quan chức Iran nhiều lần nói ưu tiên của nước này là chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn và có các bảo đảm đáng tin cậy rằng Mỹ cũng như Israel sẽ không tiến hành thêm các cuộc tấn công.

Họ nói chỉ sau khi có các bảo đảm như vậy, Iran mới sẵn sàng tham gia các cuộc đàm phán chi tiết về chương trình hạt nhân của mình.

Trước chiến tranh với Mỹ và Israel, Iran phát tín hiệu sẵn sàng chuyển ra nước ngoài một nửa kho uranium được làm giàu ở mức 60%. Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết lập trường đó đã thay đổi sau những lời cảnh báo liên tiếp của ông Trump về việc tấn công Iran.

Các quan chức Israel nói rằng hiện vẫn chưa rõ liệu ông Trump có quyết định tấn công hay không và liệu ông có bật đèn xanh cho Israel nối lại chiến dịch quân sự hay không. Về phần mình, Iran cam kết sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu bị tấn công.

Tuy nhiên, một nguồn tin cho biết có những công thức khả thi để giải quyết vấn đề. Nguồn tin Iran nói: “Một trong các giải pháp là pha loãng kho dự trữ uranium dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA)”.

IAEA ước tính Iran có 440,9 kg uranium làm giàu ở mức 60% khi Israel và Mỹ tấn công các cơ sở hạt nhân Iran vào tháng 6/2025. Hiện chưa rõ còn bao nhiêu trong số đó tồn tại sau các cuộc tấn công.

Hồi tháng 3, Tổng giám đốc IAEA Rafael Grossi nói rằng phần còn lại của kho dự trữ này chủ yếu được lưu trữ trong hệ thống đường hầm tại cơ sở hạt nhân Isfahan và cơ quan này tin rằng hơn 200 kg được cất giữ tại đó. IAEA cũng cho rằng một phần được lưu giữ tại tổ hợp hạt nhân Natanz, nơi Iran có hai cơ sở làm giàu uranium.

Iran nói một phần uranium làm giàu ở mức cao là cần thiết cho mục đích y tế và cho một lò phản ứng nghiên cứu tại Tehran, vốn hoạt động với lượng nhỏ uranium được làm giàu ở mức khoảng 20%.

Bất đồng giữa Mỹ và Israel về tiến trình đàm phán

Liên quan đến tiến trình đàm phán với Iran, truyền thông Israel cho biết ngày 21/5, Tổng thống Trump và Thủ tướng Israel đã có cuộc điện đàm căng thẳng. Sau cuộc trao đổi, ông Netanyahu bày tỏ hoài nghi về khả năng đạt thỏa thuận với Tehran và muốn nối lại chiến tranh.

Một quan chức Mỹ tiết lộ ông Trump đã thông báo với ông Netanyahu về kế hoạch xây dựng một ý định thư, văn kiện dự kiến được Mỹ và Iran ký kết để chính thức chấm dứt xung đột và mở ra giai đoạn đàm phán kéo dài 30 ngày trong bối cảnh Qatar, Pakistan cùng một số bên trung gian khu vực đang thúc đẩy một dự thảo thỏa thuận sửa đổi nhằm thu hẹp bất đồng giữa Mỹ và Iran.