Cảnh báo gia tăng bệnh lý tâm thần

Trước tình hình dịch Covid-19 diễn biến phức tạp hiện nay, các biện pháp cách ly, giãn cách xã hội đang được Việt Nam thực hiện hiệu quả nhằm ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh.

Tuy nhiên, dịch bệnh khiến nhiều người phải cách ly, mất việc làm, áp lực gia tăng, rơi vào tình trạng trầm cảm, lo âu, thậm chí dẫn đến khủng hoảng bệnh lý tâm thần.

Nhiều nguyên nhân gia tăng bệnh nhân

Những ngày qua, nhiều người tìm đến Bệnh viện (BV) Tâm thần Hà Nội vì rơi vào tình trạng trầm cảm, lo âu dù đã cố gắng tìm cách vượt qua. Thời điểm này trùng với thời tiết miền Bắc oi bức và ảnh hưởng từ đại dịch Covid-19, trung bình mỗi ngày BV đón tiếp 100 – 150 bệnh nhân. Từ khi dịch Covid-19 bùng phát ở Việt Nam, BV đã thành lập khu cách ly để điều trị cho những người bệnh nghi nhiễm SARS-CoV-2 có rối loạn loạn tâm thần. Những người bệnh này đến từ các khu cách ly tập trung, khu vực phong tỏa hoặc những đối tượng tâm thần lang thang không rõ tiền sử dịch tễ.

Bác sĩ Ngô Hùng Lâm – Giám đốc BV Tâm thần Hà Nội cho biết, lượng bệnh nhân đến khám tại BV ngày càng gia tăng. Hầu hết các trường hợp đến khám tập trung vào một số bệnh mạn tính, lo âu, trầm cảm, rối loạn liên quan đến stress… Đặc biệt, đại dịch Covid-19 khiến nhiều bệnh nhân, nhất là những người có nền tảng tâm lý yếu, sau cách ly dễ rơi vào tình trạng lo âu, trầm cảm dẫn đến bệnh lý tâm thần.

Người bệnh điều trị tại khu cách ly Bệnh viện Tâm thần Hà Nội. Ảnh: Trần Thảo

“BV gia tăng bệnh nhân cũng là do ảnh hưởng của dịch Covid-19, nhiều gia đình không quản lý được bệnh nhân tâm thần nên đưa vào BV. Hay nhiều bệnh nhân đã được điều trị ổn định, vận động gia đình đón về nhưng gia đình không đưa về.

Ngoài ra, những vùng đang bị phong tỏa, nếu có bệnh nhân được điều trị ổn định thì BV cũng không thể đưa về, cũng làm cho lưu lượng bệnh nhân tăng lên. Hiện, BV đang cố gắng giảm tải bằng cách áp dụng các biện pháp như kê đơn thuốc cho các bệnh nhân 2 tháng hoặc kéo dài hơn để bảo đảm giãn cách. BV cũng bố trí, sắp xếp lịch khám của bệnh nhân, tránh tập trung đông người trong thời điểm dịch” – bác sĩ Lâm cho hay.

Còn tại BV Tâm thần T.Ư I, do ảnh hưởng của dịch Covid-19, lượng bệnh nhân đến khám tại BV giảm khoảng 70% so với bình thường. Thậm chí, có thời điểm, BV chỉ đón tiếp 5 lượt bệnh nhân/ngày. Những bệnh nhân đến khám chủ yếu là bệnh nhân hoang tưởng, tâm thần phân liệt, đặc biệt là bệnh nhân có những cơn kích động. Còn trường hợp bị trầm cảm do ảnh hưởng từ dịch Covid-19 có đến khám tại BV nhưng không nhiều.

Theo PGS.TS Nguyễn Tuấn Hưng – Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ Y tế, quản lý BV Tâm thần T.Ư I, nguyên nhân bệnh nhân đến khám tại BV giảm do giãn cách xã hội, tâm lý người nhà ngại đưa bệnh nhân đến khám trong giai đoạn dịch. Mặt khác, có trường hợp dù ảnh hưởng đến tâm thần nhưng ít đi khám do nghĩ rằng bản thân chỉ bị mỏi mệt cơ thể, căng thẳng, chứ không phải mắc bệnh liên quan tới tâm thần.

“Thời gian này, chúng tôi đang rà soát lại các bệnh nhân mới vào, điều trị lâu năm, đặc biệt là bệnh nhân bị trầm cảm bởi cách ly do dịch Covid-19… Tuy nhiên, hiện BV đang gặp khó khi nhiều gia đình bỏ mặc bệnh nhân cho BV dù là thời điểm dịch hay không có dịch do tâm lý họ sợ mang tiếng có người nhà bị tâm thần. Trong đó, có lượng lớn bệnh nhân điều trị đã nhiều năm, BV cho ra viện nhưng họ không ra, người nhà cũng không đón” – PGS.TS Nguyễn Tuấn Hưng chia sẻ.

Nguy cơ rối loạn tâm thần

Đề cập đến vấn đề này, GS.TS Cao Tiến Đức – nguyên Chủ nhiệm Khoa Tâm thần, Bệnh viện Quân y 103 cho hay, đại dịch Covid-19 như một sang chấn thúc đẩy bệnh lý tâm thần diễn ra nhanh hơn, trầm trọng hơn ở mọi lứa tuổi. Nhiều yếu tố tác động khiến bệnh nhân tâm thần gia tăng và trở nên trầm trọng hơn trong đại dịch Covid-19. Trong đó, Covid-19 gây tổn thương não, gây lo âu, sợ hãi, căng thẳng.Ngoài ra, giãn cách xã hội ảnh hưởng tới kinh tế – xã hội, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng, nỗi lo về cơm áo gạo tiền đè nặng khiến tâm lý của những người trưởng thành bị ảnh hưởng nặng nề. Việc cách ly tại nhà không được giao tiếp với nhiều người xung quanh, khiến người dân khó chịu, bức xúc vì không được thư giãn, sự căng thẳng, u uất kéo dài cũng là nguyên nhân khiến stress, lo âu, trầm cảm, mất ngủ gia tăng.

“Những bệnh này nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể gây ra hậu quả nặng nề như cơ thể luôn trong tình trạng mệt mỏi, căng thẳng, lo lắng sẽ ảnh hưởng đến công việc, học tập, các mối quan hệ trong gia đình và xã hội… Chất lượng cuộc sống giảm sút nghiêm trọng. Nguy hại hơn, đến một lúc nào đó sự căng thẳng đến giới hạn không chịu đựng được sẽ xuất hiện những hành vi tiêu cực như tự sát. Không những người bị bệnh tự sát mà nguy hiểm hơn gây ra yếu tố tự sát mở rộng” – GS.TS Cao Tiến Đức chỉ rõ.

Theo GS.TS Cao Tiến Đức, đại dịch Covid-19 là một sang chấn, sang chấn đó vừa gây tổn thương cơ thể, vừa gây tổn thương về tinh thần nghiêm trọng dẫn đến nhiều nguy cơ mắc các bệnh lý tâm thần rất lớn. Do đó, Tổ chức Y tế thế giới cảnh báo phải chú ý hơn về mặt sức khỏe tâm thần người dân, không chỉ đối với người già, người trưởng thành mà đối với trẻ em và vị thành niên nguy cơ rối loạn tâm thần cũng rất cao.

“Chống dịch như chống giặc, sẽ có những tổn thất về mặt tinh thần, sức khỏe nhưng người dân không nên quá lo lắng. Lúc này, chúng ta cần tuân thủ các quy tắc phòng chống dịch để tự bảo vệ cho mình và cho cộng đồng. Người dân tích cực rèn luyện sức khỏe, tập thể dục, ăn uống lành mạnh, chọn lựa thông tin, tăng hoạt động có ích… để có tâm lý tốt, tăng sức đề kháng với bệnh tật.” – Nguyên Chủ nhiệm Khoa Tâm thần, Bệnh viện Quân y 103GS.TS Cao Tiến Đức