Binh sĩ Ukraine gặp khó với UAV phương Tây

Với các binh sĩ Ukraine, một số loại UAV nhiều tính năng của phương Tây không phù hợp với triết lý: Dễ sử dụng, dễ nâng cấp và số lượng lớn.

Một binh sĩ Ukraine điều khiển UAV ở chiến trường miền Đông Ukraine (Ảnh: Reuters).

Tại chiến trường Ukraine, những loại máy bay không người lái (UAV) được Kiev sử dụng nhiều nhất không phải là các sản phẩm tối tân từ phương Tây mà là các sản phẩm nội địa đáp ứng các nhu cầu cơ bản.

“Chúng tôi cần thứ gì đó hoạt động tốt nhưng không có các tính năng thừa thãi”, ông Dmytro “Liber” Zhluktenko, chuyên gia phân tích của Trung đoàn phương tiện không người lái 413, quân đội Ukraine, nói với Business Insider.

Trên chiến trường, chất lượng của vũ khí là không đủ mà các bên cần có đủ số lượng. Bên cạnh đó, do công nghệ luôn tiến triển nhanh chóng, các binh sĩ cũng cần các hệ thống có thể dễ dàng cập nhật theo ý mình.

Tính dễ sử dụng cũng là nhân tố “ghi điểm” hàng đầu. Theo ông Zhluktenko, điều Ukraine cần nhất là những thiết bị mà phi công có thể dễ dàng đưa ngay vào sử dụng trên chiến trường.

“Đây là điều hầu hết các công ty công nghệ quốc phòng phương Tây đang mắc sai lầm. Chúng tôi cần những thứ thực sự cơ bản”, ông Zhluktenko nói thêm. “Chúng tôi vẫn chưa tìm ra nhà sản xuất phương Tây nào có khả năng sản xuất, chẳng hạn, 500.000 chiếc UAV từ góc nhìn thứ nhất (FPV) – loại đơn giản, vận hành tốt, không có thêm các tính năng tự động hay định vị rườm rà”.

Triết lý khác nhu cầu

Một trong những điểm yếu lớn nhất của UAV phương Tây đến từ triết lý thiết kế: Các sản phẩm này được kỳ vọng sẽ phát huy hiệu quả trong các cuộc xung đột hạn chế, thay vì một cuộc chiến tổng lực như hiện nay, theo Economist.

Theo ông Zhluktenko, nhiều nhà sản xuất phương Tây vẫn mắc kẹt với tư duy sản xuất ở quy mô nhỏ. “Các sản phẩm có thể có tính năng bổ sung nhưng không thực sự hữu dụng với chiến trường Ukraine”, ông nói.

Ông Zhluktenko chỉ ra công nghệ sản xuất UAV của phương Tây “quá phức tạp, xa rời chiến trường và đắt đỏ hơn nhiều so với các sản phẩm của Ukraine có chức năng tương đồng”.

Một trạm vận hành UAV trinh sát của pháo binh Ukraine (Ảnh: Reuters).

Do đó, hầu hết các UAV được phía Ukraine đưa ra chiến trường là hàng nội địa. Các công ty Ukraine như SkyFall hay General Cherry đang thành công trong sản xuất các loại UAV đơn giản với số lượng lớn.

Quân đội Ukraine vẫn mua sắm và phát triển các loại UAV với các tính năng hiện đại như tự hành. Các tính năng này hữu dụng trong nhiều khía cạnh như chặn đánh UAV Nga hay vượt qua các lớp tác chiến điện tử để tấn công đường dài.

Tuy nhiên, đặc điểm của chiến tranh UAV là yêu cầu về số lượng khi nhiều UAV sẽ bị chặn đánh và không thể đến được mục tiêu. Ngay cả các quan chức phương Tây cũng đã nhận ra tầm quan trọng của số lượng vũ khí. Cựu Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Đan Mạch Troels Lund Poulsen từng tuyên bố một trong những bài học từ chiến trường Ukraine là phương Tây cần các loại vũ khí rẻ tiền với số lượng lớn hơn.

“Tốc độ mới là điều cốt yếu chứ không phải sự hoàn hảo”, Tổng thư ký NATO Mark Rutte nói hồi năm 2022.

Tùy biến trong nâng cấp

Không chỉ các nhà sản xuất UAV mà nhiều hệ thống vũ khí khác cũng đang thay đổi cách thức thiết kế vũ khí để phù hợp với nhu cầu của chiến trường Ukraine, nơi các công nghệ có thể trở nên lạc hậu chỉ sau vài tháng, thậm chí vài tuần.

Ý tưởng tương đối đơn giản: Tạo ra các hệ thống vũ khí có thể dễ dàng nâng cấp bằng cách thay đổi một phần hệ thống – thay vì điều chỉnh toàn bộ. Trước yêu cầu này, các thiết kế dựa trên module giống lắp ghép lego trở nên thuận tiện.

UAV là khí tài trung tâm trong chiến thuật của Ukraine hiện nay. Có thời điểm như tháng 3 năm nay, số liệu của Kiev cho biết UAV Ukraine gây ra tới 96% thương vong của Nga trên chiến trường, theo Al Jazeera.

Một trong những lợi ích lớn nhất của các loại UAV đơn giản là việc các binh sĩ Ukraine có thể tự do biến đổi theo ý mình trong bối cảnh chiến trường luôn thay đổi và đặt ra các yêu cầu mới. Một số đơn vị thậm chí có bộ phận nghiên cứu cải tiến vũ khí của riêng mình.

Một binh sĩ Ukraine chuẩn bị trước khi phóng UAV. Khả năng tùy biến và điều chỉnh là điểm mạnh của các loại UAV đơn giản trong mắt các binh sĩ (Ảnh: Reuters).

Trên thực tế, sức sáng tạo của các binh sĩ Ukraine đã khiến các nhà sản xuất bất ngờ. Oleg, quản lý tại nhà sản xuất UAV Ukraine TechEx, cho biết từng thấy đoạn video cho thấy các binh sĩ chất 5-7 kg thuốc nổ lên một UAV, trong khi khối lượng tối đa mà hãng này quảng cáo chỉ là 2 kg.

Để đáp ứng, các nhà sản xuất ngày càng có xu hướng thiết kế sản phẩm theo dạng module, giúp nhà sản xuất dễ dàng nâng cấp thiết bị, đồng thời cho phép người lính linh hoạt điều chỉnh trên tiền tuyến.

Một đại diện cả công ty sản xuất UAV TechEx của Ukraine cho biết các nhà sản xuất phương Tây thường phải ứng phó với các quy định thời bình phức tạp hơn. Họ cũng có “các lớp phần mềm và phần cứng bổ sung, thay vì tạo ra một hệ thống cơ bản, đầy đủ chức năng và sẵn sàng sử dụng ngay”.

Điều này khiến việc vận hành hệ thống trở nên quá rắc rối, cũng như khiến quy trình sản xuất phức tạp hơn. Các doanh nghiệp khó có thể chế tạo lượng lớn UAV như nhu cầu của các binh sĩ Ukraine.

“Giống như lựa chọn giữa một chiếc xe BMW và một chiếc Skoda vậy”, ông Eduard Lysenko, một quan chức công nghệ quốc phòng Ukraine, nói với Economist. “BMW có thể nhanh và thoải mái hơn, nhưng sẽ không có tác dụng nếu nhiệm vụ của bạn là mọi người đều có xe”.