Bầu cử Israel: Bốn đảng đối lập thống nhất ủng hộ ông G. Eisenkot thành lập chính phủ mới

Bốn đảng thuộc khối đối lập tại Israel đã thống nhất ủng hộ ông Gadi Eisenkot – lãnh đạo đảng Yashar – đứng ra thành lập chính phủ mới thay thế liên minh do Thủ tướng Benjamin Netanyahu lãnh đạo.

Đây được xem là bước tiến quan trọng trong nỗ lực phối hợp của phe đối lập sau cuộc bầu cử Quốc hội (Knesset) ngày 27/10 vừa qua, dù các đảng vẫn phải giải quyết những bất đồng về phương án tập hợp lực lượng và thành lập liên minh cầm quyền.

Cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel Gadi Eisenkot (giữa), lãnh đạo đảng Yashar, bên những người ủng hộ tại trụ sở tranh cử của đảng ở Tel Aviv, Israel, ngày 28/10/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, ngày 2/11, Chủ tịch đảng Dân chủ Yair Golan tuyên bố sẽ đề cử ông Eisenkot giữ chức Thủ tướng trong chính phủ tiếp theo. Ông Golan là lãnh đạo cuối cùng trong nhóm bốn đảng đối lập công khai ủng hộ ứng cử viên này. Trước đó, Chủ tịch đảng B’Yachad Naftali Bennett đã đưa ra quyết định tương tự ngày 1/11, trong khi Chủ tịch đảng Yisrael Beytenu Avigdor Lieberman công bố lập trường ủng hộ trong ngày 2/11.

Trong cuộc bầu cử vừa qua, đảng Yashar của ông Eisenkot giành được 21 ghế, nhiều hơn đáng kể so với 12 ghế của đảng B’Yachad, 8 ghế của đảng Dân chủ và 7 ghế của đảng Yisrael Beytenu. Việc cả 4 đảng thống nhất ủng hộ ông Eisenkot giúp khối đối lập thể hiện lập trường chung về nhân sự lãnh đạo chính phủ mới.

Tuy nhiên, thách thức lớn đối với phe đối lập là tìm kiếm đủ sự ủng hộ tại Quốc hội để thành lập liên minh cầm quyền. Hai đảng Arập giành tổng cộng 19 ghế trong Quốc hội mới đã tuyên bố ủng hộ đề cử ông Eisenkot. Trong khi đó, khả năng thành lập chính phủ thiểu số với sự hậu thuẫn của các đảng Arập vẫn gây tranh cãi, đặc biệt là với ông Lieberman – người lâu nay phản đối phương án này.

Một lựa chọn khác là tìm kiếm sự ủng hộ từ bên ngoài của các đảng Do Thái Chính thống cực đoan (Haredi), trong đó có đảng Do Thái giáo Thống nhất Torah (UTJ). Đảng này từng thuộc khối ủng hộ ông Netanyahu nhưng đang bất mãn do chưa đạt được thỏa thuận miễn nghĩa vụ quân sự cho các học viên trường tôn giáo Do Thái. Truyền thông Israel cho biết UTJ đang cân nhắc không đề cử ứng cử viên nào trong quá trình tham vấn với Tổng thống Isaac Herzog.

Bên cạnh việc vận động thành lập liên minh mới, các đảng đối lập cũng dự kiến tìm cách thay thế Chủ tịch Quốc hội Amir Ohana, thành viên đảng Likud của ông Netanyahu, nhằm giành quyền kiểm soát chương trình nghị sự lập pháp. Một trong những ưu tiên được đề cập là thúc đẩy thành lập ủy ban điều tra cấp nhà nước về những sai sót dẫn tới cuộc tấn công của Hamas ngày 7/10/2023.

Tuy nhiên, kế hoạch thay thế ông Ohana có thể ảnh hưởng đến khả năng hợp tác giữa các lực lượng chính trị. Đài truyền hình Kan đưa tin những người thân cận với Thủ tướng Netanyahu đã chuyển thông điệp tới ông Eisenkot rằng đảng Likud sẽ không tham gia đàm phán thành lập chính phủ đoàn kết nếu các đảng đối lập tiếp tục tìm cách thay thế ông Ohana. Dù vậy, những người thân cận với ông Eisenkot khẳng định phương án tham gia chính phủ do ông Netanyahu lãnh đạo không được xem xét.

Theo quy định của Israel, Tổng thống Isaac Herzog sẽ tham vấn đại diện các đảng có ghế tại Quốc hội trước khi quyết định giao nhiệm vụ thành lập chính phủ cho một nghị sĩ được đánh giá có khả năng tập hợp sự ủng hộ. Việc được giao nhiệm vụ không đồng nghĩa với việc chắc chắn trở thành Thủ tướng, bởi chính phủ mới vẫn cần giành được sự tín nhiệm của Quốc hội.