ASEAN thúc đẩy sử dụng năng lượng hạt nhân theo hướng ‘an toàn, an ninh’

Các nhà lãnh đạo Đông Nam Á đang thúc đẩy việc sử dụng năng lượng hạt nhân theo hướng “an toàn và an ninh”, đồng thời tái khẳng định cam kết duy trì khu vực “không có vũ khí hạt nhân” và tăng cường các nỗ lực toàn cầu về không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Phiên Toàn thể Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Đông Nam Á, trong khuôn khổ Hội nghị Cấp cao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 48 tại Cebu (Philippines), lãnh đạo 11 nước đã ghi nhận những đóng góp của các khu vực không có vũ khí hạt nhân đối với tiến trình giải trừ vũ khí hạt nhân, không phổ biến vũ khí hạt nhân cũng như thúc đẩy hòa bình và an ninh quốc tế.

Tuyên bố của Chủ tịch ASEAN công bố ngày 9/5 khẳng định ASEAN cam kết duy trì Đông Nam Á là khu vực không có vũ khí hạt nhân và không có tất cả các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt khác, như được nêu trong Hiệp ước Khu vực Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ) và Hiến chương ASEAN.

Các nước thành viên ASEAN nhấn mạnh tầm quan trọng của việc triển khai đầy đủ và hiệu quả Hiệp ước SEANWFZ, trong đó có Kế hoạch hành động giai đoạn 2023-2027 nhằm tăng cường thực thi hiệp ước này. Các nước cũng tái khẳng định tiếp tục thúc đẩy đối thoại với các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân, bao gồm cả những nước còn bảo lưu quan điểm, nhằm giải quyết các vấn đề tồn đọng phù hợp với mục tiêu và nguyên tắc của hiệp ước.

ASEAN hoan nghênh thiện chí của các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân trong việc phối hợp với ASEAN để xử lý các vấn đề liên quan và hỗ trợ triển khai đầy đủ, hiệu quả Hiệp ước SEANWFZ. Tuyên bố của Chủ tịch ASEAN nhấn mạnh: “Chúng tôi hoan nghênh bất kỳ quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân nào sẵn sàng ký kết và phê chuẩn Nghị định thư của Hiệp ước SEANWFZ mà không kèm bảo lưu, đồng thời đưa ra cam kết chính thức bằng văn bản trước khi tiến hành ký kết. Chúng tôi khuyến khích các chuyên gia ASEAN tiếp tục làm việc với chuyên gia từ những quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân nhằm tìm giải pháp thu hẹp khác biệt”.

Lãnh đạo các nước ASEAN cũng bày tỏ mong muốn nâng cao vai trò toàn cầu của Hiệp ước SEANWFZ thông qua tăng cường hợp tác với các khu vực không có vũ khí hạt nhân khác. ASEAN hoan nghênh việc Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 80 thông qua nghị quyết 2 năm một lần do ASEAN bảo trợ về Hiệp ước SEANWFZ ngày 1/12/2025, qua đó tái khẳng định vai trò của hiệp ước trong thúc đẩy hòa bình và an ninh toàn cầu.

Chuẩn bị cho Hội nghị rà soát Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) lần thứ 11 đang diễn ra ở New York (Mỹ), ASEAN cũng hoan nghênh việc Philippines, với tư cách Chủ tịch ASEAN, trình bản ghi nhớ liên quan các hoạt động triển khai Hiệp ước SEANWFZ. Các nước tái khẳng định ủng hộ mạnh mẽ việc thực thi đầy đủ và hiệu quả Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), đặc biệt là Điều VI về giải trừ quân bị hạt nhân, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường cam kết nhằm đạt được kết quả đồng thuận thực chất tại Hội nghị rà soát NPT lần thứ 11. ASEAN cũng bày tỏ ủng hộ hoàn toàn đối với Việt Nam trên cương vị Chủ tịch chỉ định của hội nghị này.

Các nhà lãnh đạo Đông Nam Á hoan nghênh đóng góp của ASEAN trong việc nghiên cứu toàn diện về các khu vực không có vũ khí hạt nhân, do Thái Lan và Indonesia phối hợp thực hiện với vai trò thành viên nhóm chuyên gia, qua đó khẳng định vai trò tích cực của khu vực trong các nỗ lực đa phương về giải trừ quân bị và không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Về ứng dụng hạt nhân vì mục đích hòa bình, các nhà lãnh đạo đánh giá cao vai trò của Mạng lưới các cơ quan quản lý năng lượng nguyên tử ASEAN trong thúc đẩy hợp tác giữa các cơ quan quản lý hạt nhân trong khu vực, đồng thời tăng cường các tiêu chuẩn về an toàn, an ninh và giám sát hạt nhân theo các chuẩn mực của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA).