Anh cảnh báo tịch thu tàu chở dầu bí mật liên quan Nga

Anh đang cảnh báo tịch thu một tàu chở dầu thuộc đội tàu bí mật có liên quan đến Nga. Đây là động thái leo thang có thể mở ra mặt trận mới chống Nga.

Tàu chở dầu Marinera treo cờ Liên bang Nga bị quân đội Mỹ bắt giữ trên vùng biển quốc tế ở Bắc Đại Tây Dương. Ảnh: RT/GLP

Theo tờ The Guardian ngày 7/2, các nguồn tin quốc phòng Anh xác nhận rằng trong các cuộc thảo luận có sự tham gia của các thành viên NATO, Anh đã xác định được các phương án quân sự để bắt giữ một tàu chở dầu của Nga, dù đã một tháng trôi qua kể từ khi Mỹ tịch thu một tàu chở dầu Nga trên Đại Tây Dương.

Theo công ty Lloyd’s List Intelligence, trong tháng 1, có 23 tàu thuộc đội tàu bí mật sử dụng cờ giả hoặc gian lận bị phát hiện tại eo biển Manche hoặc Biển Baltic. Nhiều tàu trong số này liên quan đến hoạt động xuất khẩu dầu của Nga, chủ yếu bằng đường biển sang Trung Quốc, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ.

Một tuyên bố chung do Anh, Đức, Pháp và các quốc gia NATO khác giáp Biển Baltic và Biển Bắc ký vào cuối tháng 1 nêu rõ: Tất cả các tàu thuyền đi qua hai khu vực này phải tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp quốc tế hiện hành. Tuy nhiên, dù đã đặt ra các điều kiện tịch thu, đến nay vẫn chưa có động thái tiếp theo.

Ông Richard Meade, tổng biên tập của Lloyd’s List (một ấn phẩm chuyên ngành vận tải biển), phát biểu: “Hải quân Hoàng gia Anh có thể kiểm tra tàu chở dầu theo luật hàng hải vì trên thực tế các tàu đó không mang quốc tịch”. Ông nói thêm rằng họ chưa kiểm tra là vì e ngại các rủi ro leo thang.

Tháng 1, lực lượng Thủy quân lục chiến Hoàng gia Anh đã tổ chức một buổi báo cáo cho các nghị sĩ và thành viên Thượng viện Anh, đề cập tới mối đe dọa từ Nga và tình hình tại Bắc Cực. Một người tham dự cho biết các Thủy quân lục chiến Anh đang nóng lòng chờ lệnh tịch thu một con tàu.

Cách đây một tháng, Mỹ đã truy đuổi tàu chở dầu Marinera từ vùng Caribe lên Bắc Đại Tây Dương và tịch thu con tàu này giữa Scotland và Iceland với sự hỗ trợ của Anh. Khi lực lượng chức năng lần đầu tiếp cận, con tàu treo cờ giả, nhưng trong quá trình bị truy đuổi, tàu đã đăng ký lại dưới cờ Nga để tránh bị bắt giữ.

Sau sự việc, phía Nga đã phản đối. Tuy nhiên, ông Meade cho rằng chiến dịch do Anh hoặc châu Âu dẫn đầu có thể phức tạp hơn vì Nga nhiều khả năng sẽ phản ứng mạnh mẽ hơn. Ông nói thêm rằng các rủi ro có thể giảm nếu hoạt động tịch thu diễn ra ngoài vùng biển Baltic hoặc Bắc Cực.

Ngày 22/1, trước khi tuyên bố chung được ký, Pháp đã tạm giữ tàu chở dầu Grinch ngoài khơi bờ biển Tây Ban Nha. Con tàu rời Murmansk của Nga và treo cờ Comoros, một quốc gia ở Đông Phi, nhưng một tuần sau, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nói với người đồng cấp Ukraine rằng Pháp buộc phải thả tàu này theo luật pháp Pháp.

Cuối tháng 1, Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey cho biết Anh sẽ tổ chức một cuộc họp với các quốc gia Baltic và Bắc Âu để thảo luận về những phương án quân sự có thể sử dụng. Ông cho rằng có thể bán dầu bị tịch thu và hỗ trợ Ukraine.

Theo ông Craig Kennedy, cộng tác viên tại Trung tâm Nghiên cứu Nga và Á – Âu Davis thuộc Đại học Harvard, Nga sản xuất khoảng 10 triệu thùng dầu mỗi ngày. Dù một phần trong số 7 triệu thùng xuất khẩu hằng ngày được vận chuyển qua đường ống, nhưng còn khoảng 5 đến 6 triệu thùng mỗi ngày được vận chuyển bằng đường biển, trong đó 60% được đưa tới Trung Quốc và Ấn Độ.

Sau khi Nga phát động cuộc tấn công toàn diện vào Ukraine, phương Tây dần triển khai các biện pháp trừng phạt kinh tế Nga.

Phương Tây đã áp trần giá với dầu thô Nga xuất khẩu bằng đường biển. Sau đó, Nga chi khoảng 15 tỷ USD để mua 400 tàu chở dầu cũ, thường trên 20 năm tuổi, nhằm tạo ra đội tàu riêng.

Chưa rõ việc bắt giữ một hoặc hai tàu thuộc đội tàu này sẽ gây tổn hại đến kinh tế Nga ở mức độ nào. Kể từ cuối tháng 11/2025, bảy tàu chở dầu đã bị thiết bị bay không người lái tấn công, Ukraine thừa nhận thực hiện bốn vụ, trong đó có vụ tấn công tàu Qendil tại Địa Trung Hải.

Dữ liệu về khối lượng xuất khẩu dầu không cho thấy mức sụt giảm đáng kể, khi con số xuất khẩu của Nga vẫn duy trì trên 5 triệu thùng mỗi ngày, dù khối lượng này thấp hơn mức đỉnh 6 triệu thùng mỗi ngày vào mùa thu.

Cũng xuất hiện dấu hiệu cho thấy Nga đang phản ứng trước các đe dọa từ phương Tây bằng cách đăng ký lại các tàu dưới cờ Nga để ngăn chặn việc bị tịch thu. Marinera là một trong 10 tàu ở Caribe đã đổi sang treo cờ Nga trong tháng 12/2025 và tháng 1.

Hiện vẫn còn hơn 200 tàu có liên quan đến Nga đang hoạt động, dù đội tàu chính thống treo cờ Nga đang tăng. Đội tàu này hiện chiếm 51% khối lượng, trong khi mức trần giá dễ bị né tránh.

Những lời cảnh báo cứng rắn của Anh xuất hiện vào thời điểm kinh tế Nga dường như dễ tổn thương hơn trước. Giá dầu toàn cầu giảm, một phần nhờ nguồn cung tăng từ Venezuela, đang gây tổn hại cho ngân khố Nga.

Bà Yuliia Pavytska, chuyên gia về trừng phạt tại Viện Kinh tế thuộc Trường Kinh tế Kiev, cho biết doanh thu từ dầu khí của Điện Kremlin giảm 24% trong năm 2025, xuống còn 8,5 nghìn tỷ ruble. Khoản này chiếm 22% thu nhập nhà nước năm 2025, giảm từ mức 41% năm 2022.

Nhà kinh tế này nói rằng Liên minh châu Âu đang cân nhắc lệnh cấm hoàn toàn cung cấp các dịch vụ hàng hải như bảo hiểm cho các tàu của Nga. Theo bà, điều này sẽ gây tác động lớn tới Nga, đặc biệt nếu đi kèm với hành động quân sự.