4 nhóm người nên thận trọng khi ăn mướp đắng

Ăn mướp đắng có lợi cho sức khỏe nhờ chứa hàm lượng dinh dưỡng phong phú. Tuy nhiên, các hoạt chất sinh học trong mướp đắng có thể gây ra tác dụng phụ không mong muốn nếu dùng sai cách, do đó cần thận trọng đối với một số người.

1. Giá trị dinh dưỡng và lợi ích của mướp đắng với sức khỏe

Mướp đắng là thực phẩm giàu chất xơ và các vitamin và khoáng chất như: vitamin A, C, folate, kali, kẽm… Giá trị của mướp đắng còn nằm ở nhóm hợp chất bao gồm charantin, polypeptide-p, vicine.

Hỗ trợ kiểm soát đường huyết

Một trong những tác dụng được nghiên cứu rộng rãi nhất của mướp đắng là khả năng hạ glucose máu nhờ các hợp chất hoạt tính sinh học như charantin, polypeptide-p và vicine.

Các hợp chất này hoạt động tương tự như insulin tự nhiên trong cơ thể. Chúng giúp cơ thể sử dụng đường hiệu quả hơn, chuyển hóa đường thành năng lượng thay vì để tích tụ lại trong máu. Đây là lý do mướp đắng thường được khuyến khích đưa vào chế độ ăn của người bệnh đái tháo đường giúp hỗ trợ hạ đường huyết một cách tự nhiên.

Mướp đắng có thể gây ra tác dụng phụ không mong muốn nếu dùng sai cách. Ảnh minh họa AI

Tăng cường chống oxy hóa và cải thiện lipid máu

Hàm lượng cao vitamin C và flavonoid trong mướp đắng giúp trung hòa các gốc tự do, giảm tình trạng stress oxy hóa, nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh mạn tính. Ngoài ra, một số nghiên cứu cho thấy các chiết xuất từ mướp đắng có khả năng làm giảm mức cholesterol toàn phần và triglyceride trong máu, từ đó hỗ trợ sức khỏe hệ tim mạch và giảm nguy cơ xơ vữa động mạch.

Thúc đẩy tiêu hóa và tăng cường sức khỏe đường ruột

Chất xơ hòa tan và không hòa tan trong mướp đắng kích thích nhu động ruột, ngăn ngừa táo bón và duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh. Nhờ các hợp chất dạng đắng, ăn mướp đắng còn kích thích tiết dịch vị, hỗ trợ quá trình tiêu hóa thức ăn diễn ra hiệu quả hơn.

2. Nhóm người nên thận trọng khi sử dụng mướp đắng

Mặc dù đem lại nhiều lợi ích nhưng các hoạt chất sinh học trong mướp đắng có thể gây ra tác dụng phụ không mong muốn nếu dùng không đúng cách hoặc dùng quá liều (dưới dạng nước ép tươi cô đặc), nhất là với 4 nhóm người sau:

• Phụ nữ mang thai;
• Người đang điều trị đái tháo đường bằng thuốc;
• Người có tiền sử bệnh gan, thận;
• Người có chức năng tiêu hóa kém.

Theo TS.BS. Trần Thị Minh Nguyệt, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, mướp đắng đúng là thực phẩm có lợi cho sức khỏe nhưng nếu lạm dụng hoặc sử dụng sai cách thì ‘lợi bất cập hại‘. Việc tiêu thụ mướp đắng quá mức, nhất là dưới dạng nước ép sống hoặc chiết xuất cô đặc có thể gây ra hàng loạt tác hại.

Uống nước ép mướp đắng sống dễ gây đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, là những tác dụng phụ thường gặp khi sử dụng quá liều. Một số nghiên cứu và báo cáo lâm sàng cho thấy, nếu dùng mướp đắng kéo dài, không kiểm soát có thể làm tổn thương chức năng gan, thận.

Các hoạt chất trong mướp đắng có thể gây co bóp tử cung, làm tăng nguy cơ sảy thai hoặc sinh non. Vì vậy phụ nữ mang thai nên hạn chế tối đa, thậm chí tránh hoàn toàn việc uống nước ép mướp đắng.

Đối với người bệnh đái tháo đường, nếu vừa uống nhiều nước ép mướp đắng vừa dùng thuốc hạ đường huyết, lượng đường trong máu có thể tụt xuống mức quá thấp rất nguy hiểm.

Để tận dụng tối đa giá trị dinh dưỡng của mướp đắng mà vẫn đảm bảo an toàn, người dùng nên ưu tiên chế biến chín (như nấu canh, xào, hấp) thay vì uống nước ép tươi cô đặc. Nên bỏ sạch phần ruột và hạt trắng bên trong, chần sơ qua nước sôi hoặc ngâm nước muối loãng trước khi chế biến để giảm độ đắng.

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên mọi người nên dùng mướp đắng ở mức độ vừa phải (khoảng 100 – 200 g/ngày). Cần tham khảo ý kiến bác sĩ nếu đang điều trị dùng thuốc hạ đường huyết hoặc có tiền sử hạ đường huyết.