4 loại cá dễ ‘ngậm’ kim loại nặng cần tránh xa

Mùa đông, nhiều gia đình có xu hướng tăng cường cá trong bữa ăn hàng ngày nhằm bổ sung đạm và chất béo có lợi cho sức khỏe .

Tuy nhiên, bên cạnh giá trị dinh dưỡng, một số loại cá lại tiềm ẩn nguy cơ nhiễm kim loại nặng nếu sử dụng thường xuyên, nhất là trong bối cảnh môi trường nước ngày càng ô nhiễm.

Các kim loại nặng như thủy ngân , chì, cadimi có thể xâm nhập và tích lũy trong cơ thể cá thông qua chuỗi thức ăn, tồn tại lâu dài trong mô thịt. Nếu con người hấp thụ với lượng lớn trong thời gian dài, những chất này có thể gây tổn hại hệ thần kinh , gan, thận và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tổng thể.

Cá có bề mặt kém bóng, vảy xỉn màu

Những con cá có da kém bóng, màu sắc không đồng đều, vảy xỉn hoặc trông thiếu độ tươi thường phản ánh điều kiện sống không bảo đảm. Đây là dấu hiệu cá có thể sinh trưởng trong môi trường nước ô nhiễm , dễ gặp ở các loại cá nuôi ao hồ, đặc biệt tại những khu vực nước ít được thay mới hoặc chịu tác động từ nguồn thải sinh hoạt, công nghiệp.

Ảnh minh họa

Trong môi trường nước ô nhiễm, kim loại nặng có thể tích tụ dần trong mô thịt và lớp da cá mà mắt thường khó nhận biết. Việc tiêu thụ lâu dài các loại cá này có thể làm tăng nguy cơ rối loạn chức năng gan, thận, ảnh hưởng hệ thần kinh và suy giảm sức đề kháng. Trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền là những nhóm dễ chịu tác động rõ rệt hơn, với các biểu hiện như mệt mỏi kéo dài, đau đầu, rối loạn tiêu hóa.

Cá đã sơ chế và bày bán trong thời gian dài

Cá đã được làm sẵn, bày bán nhiều giờ ngoài chợ thường không còn giữ được trạng thái sinh học ban đầu. Khi cá bị mổ xẻ, các mô cơ và nội tạng lộ ra ngoài, tạo điều kiện để những chất độc đã tích lũy sẵn, trong đó có kim loại nặng, dễ khuếch tán và tập trung vào phần thịt. Điều này khiến nguy cơ phơi nhiễm kim loại nặng qua đường ăn uống khó kiểm soát hơn so với cá còn nguyên con.

Bên cạnh đó, nếu khâu bảo quản không bảo đảm, cá rất dễ bị vi khuẩn xâm nhập hoặc bị xử lý bằng các biện pháp không an toàn để giữ màu và độ tươi. Thịt cá mềm nhũn, mất độ đàn hồi, bề mặt ẩm ướt hoặc có mùi lạ là những dấu hiệu cho thấy cá không còn phù hợp để sử dụng và tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe.

Cá biển kích thước lớn

Các loài cá biển có kích thước lớn thường đứng ở vị trí cao trong chuỗi thức ăn và có vòng đời dài. Đặc điểm này khiến chúng dễ tích lũy kim loại nặng, đặc biệt là methyl thủy ngân, thông qua việc ăn các sinh vật nhỏ hơn trong suốt quá trình sinh trưởng.

Thủy ngân có khả năng tồn tại bền vững trong mô cá và không thể loại bỏ hoàn toàn bằng các phương pháp nấu nướng thông thường. Việc tiêu thụ cá biển lớn với tần suất cao có thể làm tăng lượng thủy ngân tích lũy trong cơ thể, gây ảnh hưởng đến hệ thần kinh và sự phát triển trí não, nhất là đối với trẻ em và phụ nữ mang thai .

Cá nước ngọt sống sát đáy ao hồ

Một số loài cá nước ngọt sống sát đáy ao hồ – nơi tích tụ bùn và chất ô nhiễm, có nguy cơ nhiễm kim loại nặng từ nước thải sinh hoạt, nông nghiệp và công nghiệp. Các chất như chì, cadimi, asen có thể xâm nhập và tích lũy trong cơ thể cá, gây rối loạn tiêu hóa và ảnh hưởng gan, thận, hệ thần kinh nếu tiêu thụ thường xuyên, nhất là vào mùa đông khi nhu cầu ăn cá tăng cao. Vì vậy, việc chọn cá an toàn cần chú trọng không chỉ nguồn gốc mà cả môi trường nuôi và khâu bảo quản, nhằm hạn chế rủi ro cho sức khỏe.