4 cách giảm ho bằng quả lê

Quả lê giàu nước, có vị ngọt thanh, trong y học cổ truyền được dùng để sinh tân, nhuận táo, thanh nhiệt, hóa đờm, hỗ trợ giảm ho.

1. Quả lê có tác dụng gì với sức khỏe

Lê là loại quả chứa nhiều nước, carbohydrate, chất xơ cùng một số vitamin và khoáng chất, trong đó có vitamin C và kali. Bổ sung quả lê vào chế độ ăn góp phần đa dạng nguồn trái cây và cung cấp nước, chất xơ cho cơ thể.

Theo Y học cổ truyền, quả lê có vị ngọt, hơi chua, tính mát, quy vào phế và vị, có tác dụng sinh tân, nhuận táo, thanh nhiệt, hóa đờm. Vì vậy, quả lê thường được sử dụng trong các món ăn, bài thuốc nhằm hỗ trợ những biểu hiện như khô miệng, khát nước, họng khô hoặc một số chứng ho thuộc phạm vi phế táo, phế nhiệt. Lê có thể ăn tươi hoặc chế biến chín như hấp, hầm, vừa làm mềm quả vừa tạo thêm dịch, thuận tiện khi người bệnh cảm thấy khô rát vùng họng.

2. Quả lê có lợi gì với người bị ho

Trong lý luận YHCT, “phế vi kiều tạng”, nghĩa là phế là tạng mềm yếu, dễ bị tổn thương bởi ngoại tà. Phế chủ hô hấp, đảm nhiệm chức năng tuyên phát và túc giáng. Khi phế bị ảnh hưởng, có thể xuất hiện các biểu hiện như ho, khàn tiếng, khó thở hoặc đờm.

Đặc biệt, táo tà có tính khô, dễ làm hao tổn tân dịch. Khi táo tà phạm phế, người bệnh có thể xuất hiện ho khan, họng khô, ít đờm hoặc đờm đặc. Với đặc tính sinh tân, nhuận táo, lê được dùng trong một số trường hợp nhằm hỗ trợ làm dịu những biểu hiện này. Với phế nhiệt, khi có các biểu hiện như ho, họng khô hoặc đau, đờm vàng đặc, khát nước, lê tính mát được sử dụng trong một số món ăn, bài thuốc với mục đích thanh nhiệt, sinh tân.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp ho đều thích hợp sử dụng lê, bởi YHCT phân chia chứng ho thành nhiều thể dựa trên nguyên nhân, tính chất ho, đờm và các triệu chứng đi kèm. Người có biểu hiện hàn, tỳ vị hư hàn, dễ đầy bụng hoặc đi ngoài phân lỏng không nên ăn nhiều lê sống. Nếu muốn sử dụng, có thể chế biến chín để món ăn ấm, mềm và dễ tiêu hóa hơn.

Dưới góc độ y học hiện đại, lê chủ yếu có giá trị dinh dưỡng và bổ sung nước; việc ăn lê hoặc các món từ lê không thay thế thuốc điều trị nguyên nhân gây ho.

Ho có thể do nhiễm virus đường hô hấp, viêm phế quản, hen phế quản, dị ứng, trào ngược dạ dày – thực quản và nhiều nguyên nhân khác. Người ho kéo dài hoặc xuất hiện sốt cao, khó thở, đau ngực, ho ra máu hay triệu chứng nặng lên cần được khám để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.

3. Cách dùng quả lê hỗ trợ giảm ho

Quả lê hấp mật ong hỗ trợ giảm ho. Ảnh AI.

2.1. Quả lê hấp mật ong

Lấy một quả lê, khoét phần cuống và bỏ lõi, sau đó cho một lượng mật ong vừa phải vào bên trong rồi đậy lại bằng phần lê đã cắt; đặt quả lê vào bát, hấp cách thủy khoảng 15 phút. Khi lê chín mềm, có thể dùng cả phần thịt quả và nước tiết ra.

Theo YHCT, lê có tác dụng sinh tân, nhuận táo, thanh nhiệt, hóa đờm. Mật ong có vị ngọt, tính bình, thường được sử dụng trong một số bài thuốc với mục đích nhuận phế, chỉ khái. Sự kết hợp này phù hợp hơn với tình trạng ho khan, khô họng, ít đờm, nhất là khi thời tiết hanh khô.

Về bằng chứng hiện đại, mật ong có một số dữ liệu cho thấy có thể giúp giảm triệu chứng ho cấp ở trẻ trên 1 tuổi. Không dùng mật ong cho trẻ dưới 12 tháng tuổi vì nguy cơ ngộ độc botulinum ở trẻ sơ sinh.

2.2. Quả lê hấp tiêu

Lấy một quả lê, chọc vài lỗ nhỏ trên thân quả rồi cho mỗi lỗ một hạt tiêu Tứ Xuyên, sau đó hấp chín. Khi ăn, bỏ hạt tiêu và dùng phần thịt lê cùng nước quả. Đây là cách dùng mang tính kinh nghiệm dân gian/YHCT, trong đó lê đảm nhiệm vai trò sinh tân, nhuận táo, thanh nhiệt, còn tiêu Tứ Xuyên có tính cay, ấm.

Lưu ý, người đang mắc hen phế quản không nên dùng món ăn này để thay thế thuốc kiểm soát hoặc thuốc cắt cơn theo chỉ định. Khi xuất hiện khó thở, khò khè hoặc cơn hen cấp cần được xử trí y tế phù hợp.

2.3. Quả lê hầm nấm hương

Theo Y học cổ truyền, lê có tác dụng sinh tân, nhuận táo, thanh nhiệt, thường được sử dụng trong các món ăn, bài thuốc hỗ trợ tình trạng ho khan, khô họng. Nấm hương cũng là thực phẩm giàu dinh dưỡng, có thể kết hợp với lê để tạo thành món ăn mềm, dễ dùng.

Cách làm: Gọt vỏ, thái lát 4 quả lê rồi ép lấy nước. Nấm hương khoảng 200g rửa sạch, thái lát. Cho nước lê, nấm hương, thêm nước và một lượng đường phèn vừa đủ vào nồi, hầm đến khi nấm chín mềm; có thể dùng món này 2 lần mỗi ngày, vào buổi sáng và tối.

Một số nghiên cứu thực nghiệm cho thấy các thành phần từ nấm hương có thể tác động đến đáp ứng miễn dịch, trong đó có cơ chế liên quan đến interferon. Đây là một món ăn hỗ trợ người bệnh có bệnh lý hô hấp.

2.4. Cháo quả lê

Ngoài ba cách trên, lê còn có thể dùng đơn giản bằng cách ăn tươi hoặc nấu cháo lê. Lê kết hợp với gạo tẻ được sử dụng như một món cháo thuốc, ăn có tác dụng thanh nhiệt, sinh tân, nhuận phế, chỉ khái, phù hợp với ho khan, họng khô và khát nước.

Dù sử dụng cách nào, người bị ho kéo dài, ho nhiều, khó thở, đau ngực, sốt cao, ho ra máu hoặc có bệnh hô hấp nền cần đi khám để xác định nguyên nhân. Các món ăn từ quả lê chỉ có vai trò hỗ trợ giảm triệu chứng, không thay thế thuốc điều trị khi người bệnh có chỉ định.