WHO: Hệ thống y tế châu Âu cần phải thích ứng với biến đổi khí hậu

Ngày 24/6, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus nhận định đợt nắng nóng đang bao trùm châu Âu gây nguy hiểm cho sức khỏe người dân.

Các nhà lãnh đạo châu Âu cần phải đầu tư để các dịch vụ y tế có khả năng chống chịu tốt hơn với tình trạng biến đổi khí hậu.

Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus phát biểu tại cuộc họp báo ở Geneva, Thụy Sĩ. Ảnh: THX/TTXVN

Đợt nắng nóng kỷ lục hiện nay ở châu Âu khiến hàng chục nghìn người rơi vào cảnh mất điện khi mà châu lục này chưa được trang bị đầy đủ để đối phó với tình trạng nóng như thiêu đốt. Theo ông Ghebreyesus, đợt sóng nhiệt hiện nay đang khiến các trường học ở châu Âu phải đóng cửa và đe dọa sức khỏe của người dân. Các dữ liệu hiện nay cho thấy nhiệt độ trên khắp châu Âu đang tăng nhanh, gấp đôi mức trung bình toàn cầu, khiến các đợt nắng nóng cực đoan trong tương lai có nguy cơ nghiêm trọng hơn. Ông nhấn mạnh: “Chúng ta không thể trì hoãn thêm nữa. Các nhà lãnh đạo cần phải ưu tiên đầu tư vào các hệ thống y tế có khả năng chống chịu trước tình trạng biến đổi khí hậu, đồng thời đẩy nhanh hành động chống biến đổi khí hậu và giảm thiểu các nguyên nhân gây ra khủng hoảng khí hậu”.

WHO kêu gọi người dân cần nhận thức rõ sự khác biệt giữa kiệt sức do nắng nóng và say nắng. Các dấu hiệu của kiệt sức do nắng nóng bao gồm đau đầu, chóng mặt, buồn nôn và chuột rút, trong khi say nắng có thể đe dọa tính mạng có các triệu chứng như lú lẫn, mệt mỏi và co giật. Theo WHO, các đợt nắng nóng cực đoan có thể gây nguy cơ tử vong cao. Hồi năm 2003, khoảng 70.000 người ở châu Âu đã tử vong do nắng nóng khắc nghiệt kéo dài từ tháng 6-8.

WHO khuyến cáo chỉ nên sử dụng quạt điện khi nhiệt độ dưới 40 độ C, trên mức đó quạt sẽ làm tăng nhiệt độ cơ thể. Nếu sử dụng điều hòa, việc đặt nhiệt độ ở mức 27 độ C và dùng quạt điện sẽ giúp cảm thấy mát hơn 4 độ C. Người dân cũng nên uống nước thường xuyên, ít nhất từ hai 2-3 lít mỗi ngày trong những đợt nắng nóng cực đoan.

Các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra đang làm trầm trọng thêm những hiện tượng cực đoan này, với các hiện tượng thời tiết như sóng nhiệt, hạn hán và lũ lụt trở nên dữ dội và thường xuyên hơn. Theo nghiên cứu khoa học được công bố trong tuần này, đợt nắng nóng hiện tại bị trầm trọng thêm đáng kể bởi biến đổi khí hậu do con người gây ra. Nếu không có biến đổi khí hậu thì nhiệt độ hiện tại sẽ thấp hơn từ 2-4 độ C.

Chủ tịch Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc (IPCC) Jim Skea cho rằng các điều kiện thời tiết khắc nghiệt ở châu Âu hiện nay đang ở mức “cực hạn” so với những gì IPCC dự báo từ lâu, đồng thời cảnh báo châu lục này có thể phải đối mặt với nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan hơn khi hành tinh ấm lên. Pháp đã ghi nhận ngày nóng nhất trong lịch sử vào 23/6, trong khi một số quốc gia từ Anh đến Hungary đều đã ban hành cảnh báo nắng nóng ở cấp độ cao. Dự báo, ít nhất 94 triệu người ở châu Âu có thể phải trải qua mức nhiệt trên 35 độ C vào ngày 24/6, trong đó phần lớn ở Pháp và Tây Ban Nha.

Theo phóng viên TTXVN tại Paris, đợt nắng nóng gay gắt đang bao trùm nước Pháp và nhiều nước châu Âu không chỉ làm gia tăng cảm giác khó chịu do nhiệt độ cao, mà còn kéo theo một hiện tượng đáng lo ngại hơn: sự suy giảm nghiêm trọng chất lượng không khí. Sự kết hợp giữa nắng nóng, ozon tầng thấp và phấn hoa đang tạo thành một “hỗn hợp nguy hiểm”, khiến các bệnh về đường hô hấp gia tăng mạnh, đặc biệt ở người già, trẻ em và bệnh nhân hen suyễn.

Không chỉ tác động tức thời, các chuyên gia còn lo ngại về hậu quả lâu dài của những đợt nắng nóng lặp lại liên tiếp. Cơ thể không kịp hồi phục giữa các đợt ô nhiễm có thể dẫn đến tình trạng “căng thẳng sinh lý tích lũy”, làm trầm trọng hơn các bệnh mãn tính và khiến hệ hô hấp suy yếu dần theo thời gian. Trước tình hình đó, các cơ quan y tế khuyến cáo người dân hạn chế vận động ngoài trời trong giờ nắng gắt, theo dõi chỉ số chất lượng không khí hằng ngày và đặc biệt chú ý đến trẻ em, người cao tuổi và người mắc bệnh hô hấp mãn tính. Việc bảo vệ đường hô hấp trong những ngày nắng nóng cực đoan được xem là một trong những ưu tiên sức khỏe cộng đồng cấp bách hiện nay.

Theo báo Le Monde của Pháp, các nghiên cứu gần đây cũng cho rằng các đợt nắng nóng gay gắt không chỉ gây khó chịu vào ban ngày, mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ ban đêm. Khi nhiệt độ tăng cao, chất lượng giấc ngủ giảm rõ rệt, kéo theo nhiều hệ quả đối với sức khỏe thể chất và tinh thần, cả trước mắt lẫn lâu dài. Hệ quả của tình trạng này ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung, tâm trạng và thậm chí cả cân nặng do rối loạn hormone. Về lâu dài, thiếu ngủ kéo dài có thể làm tăng nguy cơ các bệnh tim mạch, tiểu đường, suy giảm trí nhớ và rối loạn chuyển hóa. Do đó, giới chuyên gia cho rằng trong các đợt nắng nóng, việc bảo vệ giấc ngủ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, kể cả bằng cách ngủ bù hoặc nghỉ ngắn trong ngày để giảm áp lực cho cơ thể.