“Vỏ quýt dày có móng tay nhọn”: UAV Ukraine tinh nhuệ vượt trước Nga?

Trong khi Nga đang thích ứng với những đòn tấn công tầm trung của Kiev, các đơn vị máy bay không người lái Ukraine tinh nhuệ dường như vẫn luôn đi trước đối thủ một bước.

UAV Hornet tấn công một nhóm hỏa lực cơ động của Nga đang bảo vệ đoàn xe tại khu vực miền Nam Ukraine do Moscow kiểm soát (Ảnh: Kyiv Independent).

Tấn công tầm trung: Trụ cột chiến lược của Ukraine

Được lắp ráp nhanh chóng dưới ánh đèn đỏ, những chiếc UAV Zozulia cảm tử hạng nặng của Trung đoàn Hệ thống Không người lái số 422 Ukraine mang một vẻ ngoài độc đáo.

Với động cơ xăng thô sơ và cánh quạt gỗ gợi nhớ máy bay Thế chiến II, nhưng lại được điều khiển từ xa qua mạng vệ tinh, Zozulia là biểu tượng của tác chiến UAV hiện đại, hoạt động hiệu quả trên các thảo nguyên rộng lớn ở mặt trận phía nam.

Honey Badger, 31 tuổi, một thành viên tổ vận hành, chia sẻ: “Giờ đây mọi thứ đã dễ dàng hơn nhiều; công tác hậu cần và bản thân quy trình tác chiến ở khoảng cách xa cũng hiệu quả hơn hẳn. Chúng tôi sở hữu những mẫu UAV mới, có thể mang theo những quả bom cỡ lớn uy lực mà không bị mất tín hiệu”.

Quân nhân này nhấn mạnh sự cần thiết của sáng tạo do thiếu hụt nguồn lực, buộc Ukraine phải tìm ra những phương thức mới để xuyên phá phòng tuyến đối phương.

Zozulia – do công ty Warbirds của Ukraine chế tạo – là một trong nhiều loại UAV mà Trung đoàn 422 vận hành trong phạm vi “tấn công tầm trung”. Thuật ngữ này, vốn không tồn tại trước xung đột, hiện mô tả phạm vi tác chiến từ 35km (giới hạn của UAV FPV) đến 300km (khởi đầu của “tấn công tầm xa”).

Trong năm qua, nhờ công nghệ tiên tiến và làn sóng mua sắm trang thiết bị quy mô lớn, các đơn vị UAV tinh nhuệ của Ukraine đã mở rộng đáng kể chuỗi đòn tấn công tầm trung. Hàng loạt video UAV Ukraine tuần tra trên đường cao tốc và thành phố do Moscow kiểm soát, nơi từng được coi là an toàn cho đoàn xe quân sự Nga, đã tràn ngập mạng xã hội.

Cùng với việc ổn định tiền tuyến và đẩy mạnh chiến dịch “tấn công tầm xa” vào cơ sở hạ tầng dầu khí của Nga, chiến dịch tấn công tầm trung đóng vai trò trụ cột trong nỗ lực của Kiev nhằm sớm chấm dứt giao tranh.

Dù vậy, trước nỗ lực thích nghi của Nga, các cuộc tấn công tầm trung của Ukraine đã dần mờ nhạt trên truyền thông, nhưng trên thực địa, chúng vẫn tiếp tục bào mòn lực lượng Moscow ở miền Nam.

Những “tọa độ lửa” mới và ưu thế công nghệ

Sau khi kiểm tra động cơ, lắp đặt đầu đạn và hiệu chỉnh hệ thống dẫn đường, những chiếc Zozulia được đưa lên bệ phóng và lao vút lên bầu trời đêm, được điều khiển từ xa qua internet vệ tinh. Trung đoàn 422, trực thuộc Lục quân Ukraine, chuyên phát hiện và tấn công các mục tiêu sâu phía sau chiến tuyến.

Chỉ huy Mykola Kolesnyk (biệt danh Tyson) chia sẻ: “Đối với tôi, sự công nhận quan trọng nhất về công việc là khi đối thủ coi chúng tôi như một mối đe dọa nghiêm trọng”.

Trung đoàn 422 vận hành 3 dòng UAV tấn công tầm trung: Ram-2X và Bulava (phối hợp với UAV trinh sát Shark và Leleka), cùng với Hornet do Mỹ sản xuất.

UAV Hornet, với giá chỉ 5.000 USD và trang bị Starlink, đã tấn công ồ ạt vào các tuyến đường hậu cần của Nga, gây thiệt hại cho xe chở nhiên liệu, xe tải tiếp tế và các phương tiện quân sự khác.

“Hornet đã chứng tỏ hiệu quả vượt trội xét về tỷ lệ chi phí – hiệu quả… Đây là vũ khí chủ lực để kiểm soát tuyến đường cao tốc nối Nga với Crimea”, Tyson nói.

Với việc Nga chỉ dựa vào đường cao tốc E58 để vận chuyển hậu cần và thiếu nơi ẩn nấp, các thảo nguyên trống trải ở miền Nam Ukraine đã trở thành “tọa độ lửa” lý tưởng cho UAV tấn công tầm trung. Việc duy trì kiểm soát hỏa lực liên tục đối với các khu vực hậu phương và tuyến đường hậu cần đã khiến việc vận chuyển nguồn lực thiết yếu cho chiến đấu trở nên khó khăn hơn nhiều.

“Vấn đề không chỉ là gây áp lực: chúng tôi thực sự kiểm soát được hỏa lực ở phạm vi lên tới 50km phía sau tiền tuyến… Trên thực tế, mọi hoạt động di chuyển quy mô lớn đều đã bị chặn đứng, và việc tiếp tế cho tiền tuyến trở nên khó khăn hơn rất nhiều”, Tyson khẳng định.

Zozulia, với đầu đạn nặng 50kg và tầm bay từ 300km trở lên, được thiết kế để phá hủy các mục tiêu cố định cỡ lớn như trạm biến áp, kho tàng và sở chỉ huy.

Vakhabit, chỉ huy kíp vận hành Zozulia, nhận định: “Khi có thể bay sâu vào lãnh thổ đối phương từ 300-400km (hoặc xa hơn) và đánh trúng mục tiêu với sai số chỉ trong phạm vi 1m, thì kết quả đã nói lên tất cả. Đây chính là tương lai”.

Binh sĩ Ukraine đang chuẩn bị cho chiếc UAV ném bom hạng nặng Baba Yaga trước một chuyến bay huấn luyện ban đêm (Ảnh: Getty Images).

“Vỏ quýt dày có móng tay nhọn”: Cuộc chạy đua công nghệ khốc liệt

Sau khi chiến dịch tấn công tầm trung ở miền Nam được đẩy mạnh, Nga đã đáp trả bằng cách thay đổi tuyến đường hậu cần và triển khai các biện pháp đối phó mới.

Dòng xe quân sự Nga chở hàng hóa quan trọng hiện được hộ tống bởi các nhóm hỏa lực cơ động. Đơn vị UAV tinh nhuệ Rubicon của Nga cũng đăng tải nhiều video cho thấy những chiếc Hornet và UAV tấn công tầm trung khác bị bắn hạ.

Tuy nhiên, Tyson cho rằng điều này không gây ra thay đổi mang tính quyết định. Việc Nga tái triển khai các đội đánh chặn UAV hàng đầu về tuyến sau để bảo vệ những tuyến đường cao tốc lại vô tình tạo điều kiện cho nhiều UAV cánh cố định của Ukraine bay qua tiền tuyến mà không gặp phải sự ngăn chặn.

Đối với các đội hỏa lực cơ động, những chiếc Hornet linh hoạt và chi phí thấp của Ukraine hoàn toàn đủ khả năng tấn công phủ đầu.

“Các nhóm hỏa lực cơ động là mục tiêu số một của chúng tôi”, Tyson nói, tiết lộ việc UAV Hornet của Trung đoàn ông đã đánh trúng một đội hỏa lực cơ động của Nga trên đường cao tốc E58.

Một quyết định quan trọng đã định hình cục diện chiến trường là việc tỷ phú Elon Musk cắt quyền truy cập Starlink của lực lượng Moscow vào đầu tháng 2. Tyson cho rằng lợi thế về Starlink đã đóng vai trò then chốt làm chậm đà tiến công của Nga.

“Dù Nga từng phàn nàn rất nhiều về phương Tây, họ lại trở nên phụ thuộc sâu sắc vào Starlink đến mức khi hệ thống này bị ngắt, họ đã mất khả năng chỉ huy trong một khoảng thời gian ngắn”, ông nhớ lại.

Tuy nhiên, Nga đã tìm cách đáp trả. Các loại UAV cánh cố định của Nga đang ngày càng được trang bị bộ modem vô tuyến dạng lưới phi tập trung, giúp chúng duy trì kết nối tốt hơn. Nga cũng công bố triển khai hệ thống internet vệ tinh Rassvet của riêng mình, dù quá trình này gặp nhiều trở ngại.

Moscow cũng triển khai các biện pháp đối phó trực tiếp với UAV sử dụng Starlink của Ukraine bằng một loại hệ thống tác chiến điện tử mới, được thiết kế để gây nhiễu cả những tín hiệu được coi là “không thể gây nhiễu”. Trung đoàn 422, phối hợp với Trung tâm đặc nhiệm Alpha thuộc Cơ quan An ninh Ukraine (SBU), đã phá hủy một thiết bị gây nhiễu Starlink của Nga vào tháng 6.

Ông Serhii “Flash” Beskretnov, cố vấn cho Tổng thống Ukraine về đổi mới sáng tạo, cho biết tổ hợp tác chiến điện tử Peresvet-M của Nga có thể vô hiệu hóa kết nối Starlink trên một khu vực rộng khoảng 20km2 và đã được triển khai để bảo vệ các mục tiêu trọng yếu tại Crimea.

Tyson cho biết đơn vị của ông đã phá hủy ít nhất 5 hệ thống như vậy. Chúng vẫn cồng kềnh và dễ bị tổn thương do nhu cầu cung cấp năng lượng lớn.

“Chỉ có một lần duy nhất chúng tôi thực sự cảm nhận được tác động của chúng, và kể từ khi phá hủy các hệ thống đó, kết nối của chúng tôi vẫn thông suốt”, Tyson nói. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi và phân tích đối phương kỹ lưỡng để luôn đi trước một bước.

Về chặng đường sắp tới, Tyson cho biết khả năng duy trì chiến dịch này sẽ phụ thuộc vào việc bên nào có thể giành được sự chủ động cao hơn trên thực địa.

“Chúng tôi đã có chỉ thị từ cấp trên, cũng như có nguồn lực, lộ trình phát triển và ý chí để tiến xa hơn nữa”, Tyson chia sẻ. “Đối phương cũng đang nỗ lực làm điều tương tự, vì vậy, bên nào đi trước và phát triển công nghệ nhanh hơn sẽ nắm lợi thế trên chiến trường. Chúng tôi không chỉ cần duy trì lợi thế đó mà còn phải mở rộng nó”, ông nhận định.

Honey Badger trầm ngâm nói: “Đây không phải là “viên đạn bạc”, chỉ riêng các cuộc tấn công tầm trung sẽ không đủ để chấm dứt cuộc chiến. Thực tế mà nói, điều đang chờ đợi chúng tôi là những chuỗi ngày chiến tranh kéo dài… Thú thật, cảm giác như đây là một cuộc chiến sẽ chẳng bao giờ kết thúc”.