Viện Công nghệ Technion nơi định hình những công nghệ tương lai của Israel

Trong hơn một thế kỷ, Viện Công nghệ Israel (Technion) tại thành phố Haifa đã giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển khoa học, kỹ thuật và công nghệ của Israel.

Giáo sư Noam Adir, Phó Chủ tịch Điều hành phụ trách Nghiên cứu của Technion.

Từ hàng không vũ trụ, chất bán dẫn, công nghệ phòng thủ tên lửa đến trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán lượng tử và công nghệ nano, Technion không chỉ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật mà còn góp phần xây dựng nền tảng khoa học cho nhiều lĩnh vực công nghệ đang định hình tương lai.

Chủ tịch Technion, Giáo sư Uri Sivan, cho rằng kinh nghiệm của Israel trong những năm gần đây cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa khoa học, công nghệ và khả năng chống chịu của xã hội. Trong bối cảnh chiến sự kéo dài, các trường đại học và ngành công nghệ cao Israel vẫn duy trì hoạt động nghiên cứu, phát triển và đổi mới.

Một minh chứng rõ nét là công nghệ đánh chặn tên lửa. Trong các đợt tấn công, những mảnh vỡ của tên lửa bị đánh chặn thậm chí đã rơi xuống khuôn viên Technion ở Haifa. Giáo sư Sivan từng cho biết một điều đặc biệt là chính Technion được bảo vệ bởi những công nghệ mà các cựu sinh viên của trường góp phần phát triển.

Câu chuyện này phần nào phản ánh triết lý đã được hình thành tại Technion trong nhiều thập kỷ: khoa học và kỹ thuật không chỉ phục vụ nghiên cứu học thuật mà còn hướng tới giải quyết những vấn đề thực tế của đất nước và xã hội.

Đào tạo cho cả sự nghiệp

Một trong những điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Technion là trường không đặt mục tiêu đào tạo sinh viên chỉ để đáp ứng một công việc cụ thể trong ngắn hạn. Giáo sư Sivan cho biết thay vì tập trung quá nhiều vào những phần mềm, ứng dụng hoặc công nghệ đang phổ biến tại một thời điểm nhất định, Technion chú trọng nền tảng toán học, vật lý, kỹ thuật và khả năng giải quyết các vấn đề phức tạp.

Ông tóm lược triết lý này bằng quan điểm Technion không đào tạo sinh viên cho “công việc đầu tiên”, mà cho “một sự nghiệp kéo dài cả đời”.

Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng. Một phần mềm hay kỹ năng cụ thể có thể trở nên lỗi thời chỉ sau vài năm, trong khi nền tảng khoa học, khả năng tư duy và giải quyết vấn đề có thể giúp người học thích ứng với những công nghệ chưa xuất hiện khi họ tốt nghiệp.

Giáo sư Noam Adir, Phó Chủ tịch Điều hành phụ trách Nghiên cứu của Technion, cho biết trường đang tăng cường mối liên hệ giữa nghiên cứu hàn lâm và nghiên cứu ứng dụng, coi đây là một mắt xích quan trọng đối với sức mạnh của Technion cũng như sự phát triển của Israel.

Không chỉ chạy theo AI

Tòa nhà Khoa Khoa học Dữ liệu và Ra quyết định của Technion.

Trí tuệ nhân tạo hiện là một trong những lĩnh vực nghiên cứu nổi bật tại Technion. Tuy nhiên, Giáo sư Lihi Zelnik-Manor, Phó Chủ tịch phụ trách Quan hệ Đối ngoại và Phát triển nguồn lực, đồng thời là giảng viên Khoa Kỹ thuật Điện và Máy tính, cho rằng AI không phải là điểm kết thúc của tiến bộ công nghệ.

Sau khoảng ba thập kỷ nghiên cứu về thị giác máy tính, một trong những nền tảng quan trọng của AI hiện đại, bà cho rằng câu hỏi mà Technion đặt ra không chỉ là có thể làm gì với AI, mà còn là “điều gì sẽ đến sau AI”.

Cách đặt vấn đề này cho thấy định hướng nghiên cứu dài hạn của Technion: thay vì chỉ chạy theo những công nghệ đang tạo sự chú ý trên thị trường, trường tập trung vào các nền tảng khoa học có khả năng tạo ra những thế hệ công nghệ tiếp theo.

Cùng với cơ hội, AI cũng đặt ra những câu hỏi đối với giáo dục. Giáo sư Sivan cảnh báo rằng việc con người có thể nhận được câu trả lời gần như ngay lập tức thông qua AI có thể ảnh hưởng tới quá trình học tập và tư duy. Nếu mọi câu trả lời đều có thể được tìm thấy chỉ bằng một câu lệnh, con người có nguy cơ giảm bớt quá trình tự tìm tòi, suy luận và khám phá.

Theo ông, trong thời đại AI, giáo dục đại học vì vậy không chỉ phải dạy sinh viên sử dụng những công cụ mới, mà còn phải duy trì khả năng tư duy độc lập và đặt ra những câu hỏi mới.

Đi tìm công nghệ chưa định hình

Điện toán lượng tử là một lĩnh vực khác cho thấy rõ cách Technion đầu tư vào những công nghệ mà tiềm năng ứng dụng vẫn đang được khám phá.Tại phòng thí nghiệm nguyên tử siêu lạnh thuộc Viện Vật lý Chất rắn, Giáo sư Yoav Sagi và các cộng sự nghiên cứu các hệ lượng tử và khả năng ứng dụng chúng vào những bài toán mà máy tính truyền thống khó xử lý hiệu quả.

Máy tính lượng tử không đơn giản là phiên bản nhanh hơn của máy tính thông thường. Công nghệ này dựa trên những nguyên lý vật lý khác biệt và được kỳ vọng tạo ra những phương thức tính toán mới đối với một số nhóm bài toán.

Tuy nhiên, ngay cả giới nghiên cứu cũng chưa thể xác định đầy đủ những ứng dụng cuối cùng của công nghệ lượng tử. Đối với Technion, sự chưa chắc chắn này không phải lý do để đứng ngoài, mà là cơ sở để tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu cơ bản và đào tạo nhân lực.

Giáo sư Sagi nhấn mạnh rằng để đưa công nghệ lượng tử từ phòng thí nghiệm ra thực tế cần sự kết hợp chặt chẽ giữa khoa học cơ bản và kỹ thuật. Đây cũng là cách tiếp cận đặc trưng của Technion: bắt đầu từ những câu hỏi khoa học nền tảng nhưng hướng tới khả năng tạo ra các ứng dụng trong tương lai.

Từ phòng thí nghiệm đến y học

Một ví dụ khác là nghiên cứu công nghệ nano phục vụ điều trị ung thư tại Khoa Kỹ thuật Hóa học Wolfson. Tiến sĩ Assaf Zinger và nhóm nghiên cứu đang phát triển các hạt nano có khả năng truyền tín hiệu sinh học tới tế bào ung thư. Thay vì chỉ sử dụng hạt nano như phương tiện vận chuyển thuốc, nhóm nghiên cứu tìm cách tạo ra các hạt nano rỗng, đưa vào đó các protein màng có nguồn gốc từ tế bào bạch cầu. Mục tiêu là biến những hạt nano này thành phương tiện truyền tải một “thông điệp” sinh học tới tế bào ung thư, qua đó tác động tới quá trình phân chia của tế bào.

Nghiên cứu hiện tập trung vào các khối u đặc, trong đó có ung thư vú bộ ba âm tính, một dạng ung thư khó điều trị, với sự phối hợp của các bác sĩ tại Trung tâm Y tế Rambam ở Haifa. Tuy nhiên, từ một kết quả tích cực trong phòng thí nghiệm đến một phương pháp điều trị có thể sử dụng an toàn và hiệu quả trên người vẫn là chặng đường dài.

Khoảng cách giữa nghiên cứu cơ bản và ứng dụng lâm sàng cũng cho thấy quá trình chuyển đổi một phát hiện khoa học thành công nghệ phục vụ xã hội đòi hỏi thời gian, nguồn lực và sự phối hợp liên ngành.

Xây dựng nền tảng cho đột phá

Đoàn ĐHQG Hà Nội do PGS.TS. Hoàng Minh Sơn – Giám đốc Nhà trường (nay là Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) dẫn đầu, thăm Khoa Kỹ thuật Hóa học của Technion hồi tháng 2/2026.

Điểm chung giữa các nghiên cứu về AI, điện toán lượng tử, công nghệ nano và nhiều lĩnh vực khác tại Technion không nằm ở việc dự đoán chính xác công nghệ nào sẽ tạo ra đột phá tiếp theo. Thay vào đó, trường tập trung xây dựng nền tảng khoa học, kỹ thuật, nguồn nhân lực và môi trường nghiên cứu để những đột phá đó có thể xuất hiện.

Giáo sư Zelnik-Manor cho rằng Technion không nhằm xác định trước đâu sẽ là đột phá, mà tập trung tạo ra nguồn nhân lực, tri thức và hệ sinh thái để những đột phá trong tương lai có thể hình thành và tạo tác động rộng hơn.Định hướng này góp phần giải thích vai trò của Technion trong hệ sinh thái công nghệ Israel.

Nhiều thế hệ kỹ sư, nhà khoa học và doanh nhân được đào tạo tại đây đã tham gia vào các lĩnh vực từ quốc phòng, hàng không vũ trụ, điện tử, y sinh đến công nghệ thông tin.Trong cách nhìn của Giáo sư Sivan, khoa học và công nghệ cuối cùng không thể tồn tại tách biệt với xã hội. Công nghệ cần phục vụ con người và góp phần giải quyết những thách thức mà xã hội phải đối mặt.

Trong bối cảnh AI, lượng tử, công nghệ nano và nhiều lĩnh vực mới đang phát triển nhanh chóng, yêu cầu đó càng trở nên rõ ràng.Sau hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, Technion vì vậy không chỉ là một trường đại học kỹ thuật.

Đây còn là một trung tâm nghiên cứu nơi khoa học cơ bản, kỹ thuật và những nhu cầu thực tiễn của Israel gặp nhau, đồng thời là nơi chuẩn bị nguồn nhân lực và tri thức cho những công nghệ mà chính tương lai vẫn đang tiếp tục định hình.