Viêm động mạch tế bào khổng lồ

Viêm động mạch tế bào khổng lồ thường xuyên gây ra nhức đầu, đau hàm và bị mờ hoặc nhìn đôi. Mù ít thường xuyên, đột quỵ là những biến chứng nghiêm trọng nhất của bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ.

Định nghĩa

Viêm động mạch tế bào khổng lồ (GCA) là tình trạng viêm niêm mạc của các động mạch – các mạch máu mang máu giàu oxy từ tim với phần còn lại của cơ thể. Thông thường, nó ảnh hưởng đến các động mạch trong đầu. Vì lý do này, bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ đôi khi được gọi là bệnh viêm động mạch thái dương hoặc viêm động mạch sọ.

Viêm động mạch tế bào khổng lồ thường xuyên gây ra nhức đầu, đau hàm và bị mờ hoặc nhìn đôi. Mù ít thường xuyên, đột quỵ là những biến chứng nghiêm trọng nhất của bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ.

Điều trị bằng thuốc corticosteroid thường làm giảm triệu chứng của bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ và có thể ngăn chặn mất tầm nhìn. Có thể sẽ bắt đầu cảm thấy tốt hơn trong ngày bắt đầu điều trị.

I. CÁC TRIỆU CHỨNG CỦA VIÊM ĐỘNG MẠCH TẾ BÀO KHỔNG LỒ

Các triệu chứng thường gặp nhất của viêm động mạch tế bào khổng lồ là đau đầu và đau thường nghiêm trọng. Một số người, tuy nhiên, có đau chỉ có một thái dương hoặc ở mặt trước của đầu.

Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ có thể khác nhau. Đối với một số người, sự khởi đầu của tình trạng này cảm thấy như bị cúm, với đau nhức bắp thịt khắp cơ thể (đau cơ), sốt và mệt mỏi cũng như đau đầu.

Nói chung, dấu hiệu và triệu chứng của bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ bao gồm:

Dai dẳng nặng đầu và đau, thường là trong khu vực thái dương.Giảm thị lực hoặc nhìn đôi.Da đầu nhạy cảm, nó có thể làm tổn thương để chải tóc hoặc thậm chí đặt đầu trên gối, đặc biệt là nơi mà các động mạch bị viêm.Hàm đau (claudication) khi nhai.Đột ngột, thường xuyên mất thị giác ở một mắt.Sốt.Ngoài ý muốn giảm cân.

Đau và tê cứng ở cổ, cánh tay hay hông là triệu chứng phổ biến của rối loạn liên quan, viêm đau nhiều cơ khớp (rheumatica polymyalgia). Khoảng một nửa số người có GCA cũng có rheumatica polymyalgia.

Đến gặp bác sĩ khi

Nếu bị nhức đầu, mới liên tục hoặc bất kỳ các vấn đề được liệt kê ở trên, gặp bác sĩ không chậm trễ. Nếu được chẩn đoán với GCA, bắt đầu điều trị càng sớm càng tốt thường có thể giúp ngăn ngừa mù lòa.

II. NGUYÊN NHÂN GÂY VIÊM ĐỘNG MẠCH TẾ BÀO KHỔNG LỒ

Động mạch là những ống mềm dẻo, dày, đàn hồi. Oxy máu từ tim thông qua động mạch chính của cơ thể, các động mạch chủ. Động mạch chủ này sau đó phân chia thành các động mạch nhỏ hơn mà cung cấp máu cho tất cả các phần của cơ thể, bao gồm cả bộ não và cơ quan nội tạng.

Với bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ, một số trong những động mạch bị viêm, làm cho chúng bị sưng. Những gì gây ra các động mạch bị viêm không được biết.

Mặc dù hầu hết các động mạch lớn và vừa có thể bị ảnh hưởng, sưng thường xảy ra ở các động mạch thái dương trong đầu, nằm ngay trước tai và tiếp tục lên da đầu. Trong một số trường hợp, sưng ảnh hưởng đến chỉ là một phần của động mạch.

III. YẾU TỐ NGUY CƠ CỦA VIÊM ĐỘNG MẠCH TẾ BÀO KHỔNG LỒ

Mặc dù nguyên nhân chính xác của bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ là không biết đến, một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ, bao gồm:

Tuổi. Viêm động mạch tế bào khổng lồ ảnh hưởng đến hầu như chỉ những người lớn tuổi, độ tuổi trung bình lúc bắt đầu của bệnh là 70, và nó hiếm khi xảy ra ở người trẻ tuổi hơn 50.

Giới tính. Phụ nữ là khoảng hai lần khả năng phát triển bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ hơn đàn ông.

Địa lý. Mặc dù viêm động mạch tế bào khổng lồ có thể ảnh hưởng đến bất cứ ai, người sinh ra ở các nước Bắc Âu xuất hiện để có mức cao hơn của bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ. Người gốc Bắc Âu đặc biệt có nguy cơ.

Polymyalgia rheumatica. Những người có tình trạng viêm khớp rheumatica polymyalgia (PMR), gây tê cứng và đau ở cổ, vai và hông, có tăng nguy cơ viêm động mạch tế bào khổng lồ. Khoảng 10 đến 15 phần trăm của những người có rheumatica polymyalgia cũng có bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ.

IV. CÁC BIẾN CHỨNG CỦA VIÊM ĐỘNG MẠCH TẾ BÀO KHỔNG LỒ

Viêm động mạch tế bào khổng lồ có thể gây ra các biến chứng sau đây:

Mù lòa. Đây là biến chứng nghiêm trọng nhất của GCA. Sưng xảy ra với bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ thu hẹp mạch máu, làm giảm lượng máu và do đó oxy và chất dinh dưỡng quan trọng đến các mô của cơ thể giảm. Giảm lưu lượng máu đến mắt có thể gây ra đột ngột mất thị lực không đau ở một mắt, trong trường hợp hiếm gặp cả hai mắt. Thật không may, mù thường vĩnh viễn.

Phình động mạch chủ. Có bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ làm tăng nguy cơ phình mạch. Phình mạch là một phình hình thành trong mạch máu bị suy yếu, thường là trong các động mạch chủ, động mạch lớn chạy xuống trung tâm của ngực và bụng. Phình động mạch chủ là một tình trạng nghiêm trọng bởi vì nó có thể vỡ, gây chảy máu đe dọa tính mạng. Bởi vì nó có thể xảy ra ngay sau khi chẩn đoán ban đầu của GCA, bác sĩ có thể theo dõi sức khỏe của động mạch chủ ngực hàng năm với X – quang hoặc kiểm tra hình ảnh khác như siêu âm, CT scan hoặc MRI.

Đột quỵ. Trong một số trường hợp, một cục máu đông có thể hình thành trong một động mạch bị ảnh hưởng, gây cản trở dòng máu hoàn toàn, lấy đi một phần oxy và chất dinh dưỡng cần thiết của bộ não và gây ra đột quỵ. Tình trạng nghiêm trọng này là một biến chứng hiếm gặp của GCA.

V. XÉT NGHIỆM CHUẨN ĐOÁN VIÊM ĐỘNG MẠCH TẾ BÀO KHỔNG LỒ

Viêm động mạch tế bào khổng lồ có thể khó chẩn đoán vì triệu chứng ban đầu của nó giống với những điều kiện phổ biến. Vì lý do này, bác sĩ sẽ cố gắng để loại trừ các nguyên nhân khác có thể có của vấn đề.

Để giúp chẩn đoán bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ, có thể có một số hoặc tất cả các xét nghiệm sau đây:

Khám nghiệm lâm sàng. Ngoài ra để hỏi về các triệu chứng và lịch sử y tế, bác sĩ có thể thực hiện một bài kiểm tra toàn diện về thể chất, đặc biệt chú ý đến các động mạch thái dương. Thông thường, một hoặc cả hai động mạch.

Xét nghiệm máu. Nếu bác sĩ nghi ngờ viêm động mạch tế bào khổng lồ, có thể có một xét nghiệm máu để kiểm tra tốc độ lắng hồng cầu – thường được gọi là tỷ lệ sed.

Thử nghiệm này đo lường mức độ tế bào máu đỏ nhanh chóng giảm xuống dưới đáy của một ống máu. Tế bào máu đỏ giảm nhanh chóng có thể chỉ ra viêm nhiễm trong cơ thể. Cũng có thể có một bài kiểm tra các biện pháp protein phản ứng C (CRP), một chất gan sản xuất khi viêm. Các xét nghiệm tương tự có thể được sử dụng để theo dõi sự tiến bộ trong khi điều trị.

Sinh thiết. Cách tốt nhất để xác định chẩn đoán GCA là bằng cách lấy một mẫu nhỏ (sinh thiết) của động mạch thái dương. Bởi vì viêm có thể xảy ra trong tất cả các bộ phận của động mạch, mẫu nhiều hơn một có thể là cần thiết.

Thủ tục này được thực hiện trên cơ sở bệnh nhân ngoại trú gây tê tại chỗ, thường là với sự khó chịu ít hoặc sẹo. Mẫu sẽ được kiểm tra dưới kính hiển vi trong phòng thí nghiệm. Nếu có GCA, các động mạch thường sẽ hiển thị tình trạng viêm bao gồm các tế bào bất thường lớn, gọi là tế bào khổng lồ, trong đó cung cấp cho các bệnh tên của nó.

Thật không may, sinh thiết là không đơn giản. Có thể có GCA và vẫn có kết quả sinh thiết âm. Nếu kết quả không rõ ràng, bác sĩ có thể tư vấn cho một sinh thiết động mạch thái dương ở phía bên kia đầu.

Mặc dù là một sinh thiết thử nghiệm tiêu chuẩn động mạch thái dương để chẩn đoán GCA, kiểm tra hình ảnh cũng có thể được sử dụng để chẩn đoán GCA và theo dõi điều trị. kiểm tra có thể bao gồm:

MRI / chụp động mạch. Thử nghiệm này kết hợp việc sử dụng hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) với việc sử dụng một vật liệu tương phản tạo ra hình ảnh chi tiết của các mạch máu. Hãy cho bác sĩ biết trước thời hạn nếu không thoải mái được giới hạn trong một không gian nhỏ, bởi vì thử nghiệm được tiến hành trong một máy dạng ống.

Siêu âm. Những máy này sử dụng sóng âm thanh để tạo ra hình ảnh của máu chảy qua các mạch máu.

Chụp cắt lớp phát xạ positron (PET). Sử dụng một giải pháp tracer tĩnh mạch có chứa một lượng nhỏ chất phóng xạ, PET scan có thể tạo ra hình ảnh chi tiết của các mạch máu và làm nổi bật các khu vực của viêm.

VI. ĐIỀU TRỊ VIÊM ĐỘNG MẠCH TẾ BÀO KHỔNG LỒ

Điều trị cho GCA bao gồm liều lượng cao của một loại thuốc corticosteroid như prednisone. Bởi vì ngay lập tức điều trị là cần thiết để ngăn ngừa mất thị lực, bác sĩ có thể bắt đầu dùng thuốc ngay cả trước khi khẳng định chẩn đoán bằng sinh thiết.

nên bắt đầu cảm thấy tốt hơn chỉ trong vòng vài ngày, nhưng có thể cần phải tiếp tục dùng thuốc cho một đến hai năm hoặc lâu hơn. Sau tháng đầu tiên, bác sĩ dần dần có thể bắt đầu giảm liều lượng cho đến khi đạt đến liều thấp nhất của corticosteroid cần thiết để kiểm soát tình trạng viêm được đo bằng tỷ lệ CRP sed và thử nghiệm. Một số triệu chứng có thể trở lại trong thời gian này giảm dần.

Corticosteroid là gì?

Corticosteroids là thuốc chống viêm mạnh mẽ bắt chước những tác động của hormone được sản xuất bởi tuyến thượng thận. Các loại thuốc hiệu quả có thể làm giảm đau, nhưng sử dụng lâu dài, đặc biệt là ở liều lượng cao có thể dẫn đến một số tác dụng phụ nghiêm trọng.

Những người lớn tuổi, những người có nhiều khả năng được điều trị bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ, đặc biệt có nguy cơ bị tác dụng phụ vì chúng dễ bị các điều kiện nhất định mà cũng có thể được gây ra bởi corticosteroids. Chúng bao gồm:

Loãng xương.Cao huyết áp.Cơ yếu.Bệnh tăng nhãn áp.Đục thủy tinh thể.Các tác dụng phụ của liệu pháp corticosteroid bao gồm:Tăng cân.Tăng lượng đường trong máu, đôi khi dẫn đến bệnh tiểu đường.Thu hẹp thâm tím da.Giảm chức năng của hệ thống miễn dịch, dẫn đến chữa bệnh chậm.

Để truy cập các tác dụng phụ tiềm năng của điều trị corticosteroid, bác sĩ có thể theo dõi mật độ xương và có thể quy định bổ sung canxi và vitamin D hoặc các thuốc khác để giúp ngăn ngừa mất xương. Bác sĩ cũng có khả năng để theo dõi huyết áp và có thể đề nghị một chương trình tập thể dục, thay đổi chế độ ăn uống và thuốc men để giữ cho huyết áp trong một phạm vi bình thường. Hầu hết các tác dụng phụ mất đi khi điều trị corticosteroid được dừng lại.

Phương pháp điều trị mới

Các nhà nghiên cứu đang cố gắng tìm phương pháp điều trị mà công việc cũng như corticosteroid gây ra tác dụng phụ hơn.

Một loại thuốc đang được điều tra là methotrexate, thường được dùng để điều trị bệnh ung thư nhất định và một số điều kiện viêm nhiễm như viêm khớp dạng thấp. Hy vọng là bằng cách sử dụng cả hai methotrexate và prednisone để điều trị những người có GCA, nó sẽ có thể sử dụng prednisone ít hơn. kết quả nghiên cứu sơ bộ là mâu thuẫn nhau, vì vậy cần nghiên cứu thêm.

Hỏi bác sĩ về việc dùng giữa 81 và 100 mg aspirin mỗi ngày (chống tiểu cầu). Đưa vào hàng ngày, aspirin có thể làm giảm nguy cơ mù lòa và đột quỵ.

Phong cách sống và biện pháp khắc phục

Khi bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ được chẩn đoán và điều trị sớm, tiên lượng thường là tuyệt vời. Triệu chứng sẽ được cải thiện nhanh chóng sau khi bắt đầu điều trị corticosteroid, và tầm nhìn không có khả năng bị ảnh hưởng. Thách thức lớn nhất trong trường hợp này có thể đối phó với bất kỳ tác dụng phụ của thuốc. Những gợi ý sau đây có thể giúp:

Ăn một chế độ ăn uống khỏe mạnh. Ăn uống tốt có thể giúp ngăn ngừa các vấn đề tiềm năng, chẳng hạn như xương mỏng, huyết áp cao và tiểu đường. Nhấn mạnh trái cây và rau quả, ngũ cốc, thịt nạc và cá, trong khi hạn chế muối, đường và rượu. Hãy chắc chắn để có đủ lượng canxi và vitamin D. Các chuyên gia khuyên nên từ 1.000 và 1.500 mg canxi và 800 đơn vị quốc tế (IU) vitamin D mỗi ngày. Kiểm tra với bác sĩ để xem liều phù hợp.

Tập thể dục thường xuyên. Thường xuyên tập thể dục aerobic, chẳng hạn như đi bộ, có thể giúp ngăn ngừa mất xương, huyết áp cao và tiểu đường. Cũng lợi ích tim và phổi. Ngoài ra, nhiều người tìm thấy tập thể dục để cải thiện tâm trạng của họ và ý nghĩa tổng thể được tốt. Nếu không sử dụng tập thể dục, bắt đầu từ từ và xây dựng từng bước, với mục tiêu ít nhất 30 phút trên hầu hết các ngày. Bác sĩ có thể giúp lập kế hoạch một chương trình tập luyện thích hợp.

Đối phó và hỗ trợ

Học tất cả mọi thứ có thể về bệnh viêm động mạch tế bào khổng lồ và điều trị của nó có thể giúp cảm thấy kiểm soát được tình trạng. Nhóm chăm sóc sức khỏe có thể trả lời câu hỏi và các nhóm hỗ trợ trực tuyến cũng có thể được giúp đỡ. Biết tác dụng phụ có thể có của bất kỳ loại thuốc, và báo cáo bất kỳ sự thay đổi trong sức khỏe với bác sĩ.

Theo SKDS