Vì sao ông Trump bất ngờ ra lệnh cắt giảm quy mô tập trận Mỹ – Hàn?

Tổng thống Donald Trump dường như muốn gửi thông điệp đến Triều Tiên khi quyết định cắt giảm quy mô tập trận Mỹ – Hàn Quốc.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung (Ảnh: Getty).

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 16/8 tuyên bố ông đã chỉ thị Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ trưởng Quốc phòng) Mỹ Pete Hegseth “cắt giảm đáng kể” các cuộc tập trận quân sự chung Mỹ – Hàn Quốc. Động thái này được xem là một cử chỉ hòa giải đối với Triều Tiên.

Ông Trump cho rằng các cuộc tập trận không chỉ “tốn kém” mà còn gửi một tín hiệu “hoàn toàn không phù hợp và mang tính thù địch” tới Triều Tiên.

Tuyên bố của nhà lãnh đạo Mỹ được đưa ra đúng thời điểm Seoul và Washington bắt đầu cuộc tập trận thường niên Lá chắn Tự do Ulchi (UFS). Triều Tiên nhiều lần lên án cuộc tập trận chung Mỹ – Hàn là hành động chuẩn bị cho chiến tranh.

“Dựa trên mối quan hệ rất tốt đẹp của tôi với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, tôi không hài lòng với việc Mỹ từ lâu đã đồng ý tham gia các cuộc tập trận quân sự chung với Hàn Quốc”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.

Đây là lần đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump ra lệnh thu hẹp các cuộc tập trận quân sự với Hàn Quốc. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, hai đồng minh từng đình chỉ hoặc giảm quy mô các cuộc tập trận chung. Ông Trump cho rằng các cuộc tập trận “mang tính khiêu khích, không phù hợp và tốn kém”.

Tín hiệu gửi tới Triều Tiên

Chỉ thị mới nhất của Tổng thống Trump được đưa ra trong bối cảnh Triều Tiên tiến hành các vụ phóng tên lửa đạn đạo trong tháng này, được cho là nhằm phản đối cuộc tập trận của liên minh Mỹ – Hàn.

Động thái của ông Trump có thể được xem là một cử chỉ hòa giải với Triều Tiên, sau khi Nhà Trắng nhiều lần khẳng định nhà lãnh đạo Mỹ vẫn sẵn sàng đối thoại với Bình Nhưỡng “mà không cần bất kỳ điều kiện tiên quyết nào”.

Hiện chưa rõ liệu Bình Nhưỡng có sẵn sàng tham gia đàm phán với Washington hay không, trong bối cảnh hợp tác kinh tế, ngoại giao và quân sự giữa Triều Tiên với Nga ngày càng sâu sắc, cùng với những nỗ lực của Triều Tiên nhằm củng cố quan hệ với Trung Quốc.

“Thông báo của ông Trump cho thấy ông có thể đang tìm cách quay trở lại hoạt động ngoại giao trực tiếp với ông Kim, một vấn đề còn dang dở từ nhiệm kỳ đầu tiên”, Emma Chanlett-Avery, giám đốc phụ trách các vấn đề chính trị – an ninh tại Viện Chính sách Asia Society, nhận định.

Theo bà Emma, “vấn đề là ông Kim không mấy mặn mà với việc đàm phán cùng ông Trump, xét đến vị thế ngày càng lớn của nhà lãnh đạo Triều Tiên trong những năm gần đây”.

Một số nhà quan sát cho rằng lệnh thu hẹp các cuộc tập trận của ông Trump có thể là một phần trong nỗ lực chuyển hướng sự chú ý khỏi cuộc xung đột với Iran. Cuộc chiến Iran đã kéo dài hơn 5 tháng và đẩy giá năng lượng lên cao. Đây là vấn đề kinh tế nhạy cảm trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, trong đó quyền kiểm soát Quốc hội đang được quan tâm.

Mệnh lệnh của Tổng thống Trump có thể châm ngòi cho một cuộc tranh luận về việc liệu quyết định thu hẹp các cuộc tập trận chung có ảnh hưởng đến khả năng gây sức ép với Triều Tiên hay không, trong bối cảnh Bình Nhưỡng vẫn tiếp tục đẩy mạnh các chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo.

Trước khi công bố quyết định cắt giảm các cuộc tập trận chung với Hàn Quốc, Tổng thống Trump đăng trên mạng xã hội một bức ảnh ông gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tại làng đình chiến Panmunjom ở biên giới liên Triều năm 2019. Ông Trump cũng nhắc lại tuyên bố rằng ông và ông Kim “rất hợp nhau”.

Bài viết của Tổng thống Trump càng củng cố những đồn đoán về mong muốn của nhà lãnh đạo Mỹ trong việc khôi phục hoạt động ngoại giao cá nhân với nhà lãnh đạo Triều Tiên. Hồi tháng 6, ông Trump cũng đăng trên Truth Social một bức ảnh về cuộc gặp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo tại Singapore năm 2018.

Ông Trump đã có ba cuộc gặp trực tiếp với ông Kim trong nhiệm kỳ đầu tiên: cuộc gặp đầu tiên tại Singapore vào tháng 6/2018, cuộc gặp thứ hai tại Hà Nội vào tháng 2/2019 và sau đó là cuộc gặp tại Panmunjom vào tháng 6/2019.

Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un gặp cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump tại đường phân định ngăn biên giới Hàn Quốc và Triều Tiên ở Khu phi quân sự (DMZ) vào năm 2019 (Ảnh: Reuters).

Hoài nghi quan hệ đồng minh

Tuyên bố của Tổng thống Trump được đưa ra trong bối cảnh có nhiều hoài nghi về mối quan hệ giữa đồng minh Mỹ – Hàn.

Trong bài viết trên mạng xã hội hôm 16/8, Tổng thống Trump cho biết gần đây ông đã hỏi Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung rằng liệu Seoul có muốn tham gia nỗ lực phi hạt nhân hóa Iran hay không, và nhận được câu trả lời: “Không, cảm ơn”.

Tổng thống Trump không giải thích thêm. Tuy nhiên, phát biểu này cho thấy ông Trump dường như đang suy nghĩ rằng các đồng minh, trong đó có Hàn Quốc, đã không cung cấp đủ sự hỗ trợ như ông mong muốn trong cuộc chiến của Mỹ với Iran.

Tại một sự kiện ở Nhà Trắng hồi tháng 4, ông Trump tuyên bố thẳng thừng rằng Hàn Quốc “không giúp ích gì” cho Mỹ, bất chấp việc Washington đã triển khai quân đội đến những vị trí “đầy rủi ro” tại quốc gia châu Á này, nơi mà ông nhấn mạnh nằm “ngay cạnh” lực lượng hạt nhân của Triều Tiên.

Sau bài viết mới nhất của ông Trump trên mạng xã hội, Andy Kim, một nghị sĩ người Mỹ gốc Hàn, bày tỏ lo ngại rằng quan điểm này của nhà lãnh đạo Mỹ cho thấy sự “coi nhẹ” quan hệ Seoul – Washington. Theo nghị sĩ Kim, liên minh song phương này “có ý nghĩa sống còn” đối với an ninh và thịnh vượng của Mỹ.

“Các quyết định về các cuộc tập trận chung cần được đưa ra một cách phối hợp, chứ không phải được đơn phương công bố trên mạng xã hội”, nghị sĩ Mỹ nhấn mạnh.

Lập trường của Hàn Quốc

Lập trường hòa dịu với Triều Tiên của chính quyền Tổng thống Donald Trump dường như cũng có phần tương đồng với chính quyền Tổng thống Lee Jae-myung.

Kể từ khi lên nắm quyền, Tổng thống Lee đã tìm cách cải thiện quan hệ với Triều Tiên, sau khi mối quan hệ này bị xấu đi dưới thời chính quyền tiền nhiệm. Chính quyền Hàn Quốc gần đây cũng có những động thái hạ nhiệt căng thẳng với Triều Tiên.

Tổng thống Hàn Quốc Lee tuần trước kêu gọi Bình Nhưỡng tham gia đối thoại nhằm chính thức chấm dứt Chiến tranh Triều Tiên. Nhà lãnh đạo Hàn Quốc tuyên bố sẽ bắt đầu hành trình chấm dứt xung đột và thay thế “cơ chế đình chiến không ổn định” bằng một cơ chế hòa bình.

Trước đó, Bộ trưởng Bộ Thống nhất Hàn Quốc Chung Dong-young tuyên bố, chính phủ nước này sẽ khôi phục xây dựng đoạn đường sắt của tuyến Gyeongwon gần Khu Phi quân sự dọc theo biên giới với Triều Tiên, một dự án được khởi động vào năm 2015 và bị đình chỉ vào năm sau đó.

Bộ Thống nhất Hàn Quốc cho biết tuyến đường sắt bắt đầu từ Seoul này có thể đóng vai trò là tuyến kết nối trong tương lai tới Wonsan, một thành phố quan trọng ở bờ biển phía đông của Triều Tiên.

Vào tháng 12/2025, Tổng thống Lee cho biết ông có ý định gửi lời xin lỗi tới Triều Tiên về cáo buộc chính quyền tiền nhiệm đã triển khai máy bay không người lái đến Bình Nhưỡng để rải truyền đơn. Ông Lee nhấn mạnh, Seoul có thể cần thực hiện các biện pháp xây dựng lòng tin đơn phương để mở lại các kênh liên lạc.

Tổng thống Lee cũng phát tín hiệu sẵn sàng thỏa hiệp về vấn đề lâu nay gây tranh cãi liên quan đến các cuộc tập trận quân sự chung Mỹ – Hàn. Ông nói rằng Seoul có thể thảo luận việc giảm quy mô nếu cần thiết để tạo điều kiện cho việc nối lại đàm phán Mỹ – Triều.

Tổng thống Hàn Quốc nhấn mạnh, Washington có ảnh hưởng lớn hơn đối với quá trình ra quyết định của Bình Nhưỡng vì Triều Tiên coi Mỹ, chứ không phải Hàn Quốc, có khả năng đưa ra các bảo đảm an ninh đáng tin cậy. Tuy vậy, ông cho rằng Seoul phải tiếp tục tạo môi trường thuận lợi cho đối thoại, bởi cách tiếp cận này rất quan trọng để Hàn Quốc duy trì vị thế trong việc định hình tương lai bán đảo Triều Tiên.

Về mặt kỹ thuật, Triều Tiên và Hàn Quốc ở trong tình trạng chiến tranh kể từ khi Chiến tranh Triều Tiên (1950-1953) kết thúc bằng một hiệp định đình chiến, chứ không phải một hiệp ước hòa bình.