Văn hóa đọc trong kỷ nguyên số: Không mất đi, chỉ đang chuyển mình
Thế giới đang thay đổi với tốc độ của những cú ‘chạm’ và ‘lướt’. Đã có lúc, sự lên ngôi của văn hóa nghe – nhìn khiến nhiều người lo ngại về một tương lai sách bị lãng quên.
Thế nhưng, nhìn vào cách thế hệ trẻ Đà Nẵng tiếp cận podcast, sách nói hay các hình thức kể chuyện bằng hình ảnh, có thể thấy văn hóa đọc không biến mất, mà đang khoác lên mình một diện mạo mới – linh hoạt hơn, gần gũi hơn với nhịp sống hiện đại.
Triển khai mô hình sinh hoạt “Đọc và giới thiệu sách viết về Bác Hồ tại Trường THPT Liên Chiểu.
Khi công nghệ trở thành “thư viện di động
Thực tế cho thấy, hiện nay, học sinh không quay lưng với việc đọc, mà đang thay đổi cách tiếp cận. Các em có xu hướng tìm hiểu nhanh qua những bản tóm tắt, tiếp nhận nội dung qua âm thanh, hoặc bị thu hút bởi các hình thức trình bày trực quan trước khi quyết định đọc sâu hơn. Những nội dung ngắn trên mạng xã hội vì thế không thay thế sách, mà đóng vai trò như một “cánh cửa mở”, khơi gợi sự tò mò để dẫn dắt người đọc quay trở lại với văn bản đầy đủ.
Em Trần Nguyễn Minh Thắng (Trường THPT Liên Chiểu) chia sẻ: “Nhiều người nghĩ tụi em lười đọc vì suốt ngày cầm điện thoại, nhưng thực ra tụi em đang đọc theo cách của mình”.
Video đang HOT
Ở góc nhìn của người làm thư viện, sự thay đổi này cũng đặt ra yêu cầu thích ứng. Cô Nguyễn Thị Thu Hà, thủ thư Trường THPT Nguyễn Trãi cho biết thư viện không còn là nơi chờ học sinh tìm đến, mà phải chủ động thay đổi, từ việc đưa danh mục sách lên môi trường số đến lắng nghe nhu cầu của học sinh, nhằm giúp việc đọc trở nên gần gũi và thiết thực hơn.
Cốt lõi của sự chuyển đổi này không nằm ở công nghệ, mà ở cách sử dụng công nghệ như một bước đệm để dẫn dắt học sinh quay trở lại với việc đọc sâu.
Một điểm đáng chú ý trong “cách đọc kiểu mới” không chỉ nằm ở phương thức tiếp cận, mà còn ở cách học sinh lan tỏa giá trị của việc đọc ra cộng đồng.
Xây dựng thói quen đọc sách và kĩ năng nghiên cứu học liệu trên nền tảng kĩ thuật số là điều cần thiết đối với học sinh.
Tại nhiều trường học, học sinh trực tiếp tham gia vào toàn bộ quá trình: từ lựa chọn tác phẩm, biên tập nội dung đến thu âm, qua đó biến việc đọc thành một hoạt động mang ý nghĩa xã hội. Bên cạnh đó, các dự án mang sách đến với những đối tượng khó khăn cũng được triển khai từ chính các câu lạc bộ trong nhà trường, tạo nên sự kết nối giữa tri thức và đời sống.
Trong những khoảnh khắc ấy, sách không còn chỉ phục vụ thi cử, mà trở thành phương tiện để chia sẻ và thấu cảm. Việc đọc, vì thế, không dừng lại ở cá nhân, mà mở rộng thành trách nhiệm với cộng đồng. Giá trị lớn nhất của cách đọc mới không phải là thay đổi hình thức, mà là mở rộng ý nghĩa – từ tiếp nhận tri thức sang sẻ chia và kết nối con người.
Sự cộng hưởng để “mạch đọc” bền bỉ
Để những chuyển động này không chỉ mang tính nhất thời, việc xây dựng văn hóa đọc cần sự tham gia đồng bộ từ gia đình, nhà trường và xã hội.
Bên cạnh các mô hình như tủ sách mở hay không gian đọc, điều quan trọng hơn là tạo điều kiện để học sinh trở thành chủ thể của quá trình đọc. Khi được tự do sáng tạo, từ làm podcast, xây dựng nội dung đến hóa thân vào nhân vật, các em không còn là người tiếp nhận thụ động, mà trực tiếp tham gia kiến tạo giá trị.
Chị Nguyễn Thị Thu Hồng (phụ huynh Trường THPT Liên Chiểu) bộc bạch: “Lúc đầu thấy con suốt ngày cầm điện thoại, tôi rất lo nhưng khi cùng con nghe những bản podcast do chính các em thực hiện hay xem video review sách trên Tik Tok, tôi mới hiểu Gen Z không hề rời xa sách, các em chỉ đang đọc theo cách của thời đại mình. Công nghệ, nếu dùng đúng, lại chính là nhịp cầu để cha mẹ thấu hiểu con hơn”.
Một giờ đọc sách của các bạn nhỏ ở Trường Tiểu học Lê Văn Hiến.
Nếu ở bậc tiểu học, việc hình thành thói quen đọc được đặt nền móng từ gia đình, thì lên THPT, sự chủ động và sáng tạo của học sinh chính là yếu tố duy trì “mạch đọc” ấy.
Theo thầy Phan Hữu Thịnh, Hiệu trưởng Trường THPT Tôn Thất Tùng (phường An Hải), văn hóa đọc không thể tồn tại như một hoạt động riêng lẻ, mà cần một môi trường nơi việc đọc diễn ra tự nhiên, được ghi nhận và nuôi dưỡng lâu dài. Ở tầm rộng hơn, việc liên thông tài nguyên giữa các thư viện cũng đang được đặt ra, nhằm mở rộng khả năng tiếp cận tri thức cho học sinh, không bị giới hạn bởi không gian.
Sự bền vững của văn hóa đọc không nằm ở một mô hình cụ thể, mà ở sự cộng hưởng để tạo thành một hệ sinh thái lâu dài. Văn hóa đọc không cần những khẩu hiệu lớn, mà hiện hữu trong những thói quen nhỏ: một bản podcast được nghe trên đường đến trường, một cuốn sách được chia sẻ trên mạng xã hội, hay một dự án đọc sách do chính học sinh khởi xướng.
Giữa một thế giới nhiều lựa chọn và dễ bị phân tán, việc đọc vẫn đang được duy trì một cách bền bỉ, theo cách riêng để những giá trị chân chính tiếp tục được nuôi dưỡng và lan tỏa.
Để văn hóa đọc không chỉ là những điểm sáng rời rạc, cần những giải pháp mang tính hệ thống và lâu dài. Trước hết, ngành giáo dục cần tiếp tục tích hợp việc đọc vào hoạt động học tập một cách linh hoạt, thay vì bó hẹp trong các tiết học truyền thống. Việc khuyến khích học sinh sáng tạo nội dung từ sách như làm podcast, video, nhật ký đọc sách… nên được xem là một phần của quá trình học tập.
Song song đó, hệ thống thư viện cần đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối dữ liệu và mở rộng tài nguyên dùng chung, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận tri thức ở mọi lúc, mọi nơi. Gia đình cũng đóng vai trò quan trọng khi không chỉ kiểm soát thiết bị, mà đồng hành, định hướng để công nghệ trở thành công cụ hỗ trợ việc đọc.
Về lâu dài, cần xây dựng một hệ sinh thái đọc nơi nhà trường, gia đình và xã hội cùng tham gia, trong đó học sinh là trung tâm. Khi việc đọc gắn với trải nghiệm cá nhân và giá trị cộng đồng, thói quen này sẽ không còn mang tính ép buộc, mà trở thành nhu cầu tự thân, bền vững.
Ông Đỗ Quý Doãn: 'Muốn nhiều người đọc phải có sách hay'
Ông Đỗ Quý Doãn khẳng định sách hay mới có độc giả, vì vậy cần những chương trình xây dựng tủ sách thiết yếu, mang giá trị lâu bền. Dù đã nghỉ công tác theo chế độ nhiều năm nay, ông Đỗ Quý Doãn - nguyên Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông, nguyên Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam -...
Hành động của nam hành khách khi phát hiện bé gái 5 tuổi trên taxi ở Hà Nội lên thẳng báo Hàn01:17
Shipper đến giao hàng lúc chủ nhà đã ngủ, tự ý làm điều khiến chủ cắt camera ra đăng khắp nơi01:04
Trích xuất camera cảnh nhóm nam sinh giải cứu trái bóng trong sân trường: Càng nỗ lực, cái cây càng mọc ra nhiều "quả lạ"00:22
Duyên Nguyễn bị "khui" quá khứ nhạy cảm, bạn cấp 3 nói gì mà gây xôn xao?02:33
Cụ bà U90 ở Ninh Bình sống kỷ luật khiến nhiều người nể, 40 năm uống 1 loại nước00:30Tiêu điểm
Tin đang nóng
Tin mới nhất

Số lượng học sinh đăng ký thi tốt nghiệp THPT cao nhất từ trước đến nay

Đổi mới giáo dục với chuyển đổi số và STEM trong nhà trường

Tuyển sinh 2026: Chọn ngành sư phạm vì 'yêu'

Bên trong trường đại học đào tạo thế hệ kỹ sư AI tương lai của Trung Quốc

'Lớp học 0 đồng' chắp cánh ước mơ

Giúp học sinh nuôi dưỡng đam mê Lịch sử

Trường cấp 3 có tỉ lệ chọi thấp nhất Hà Nội, chỉ có 24 học sinh đăng ký nguyện vọng 1: Nằm ở vị trí cực đặc biệt!

Nếu không vì mục đích kiếm tiền, đây là 3 ngôn ngữ thú vị nhất bạn nên thử học

3 con giáp có con cái học ngoại ngữ nhanh nhất

Hàng loạt trường đại học đóng dần cổng xét tuyển, thí sinh lưu ý mốc thời gian tránh quá hạn

Nuôi dưỡng văn hóa đọc cho học sinh

Ngành học luôn hot, "miễn nhiễm với thất nghiệp", tưởng dễ mất việc vì AI nhưng hóa ra vẫn sống khoẻ
Có thể bạn quan tâm

Điều ít biết về 'ông xã màn ảnh' kém 14 tuổi của Ốc Thanh Vân
Sao việt
18:22:19 04/05/2026
Loại quả mọc bờ rào xưa không ai biết đến, nay thành đặc sản được ưa chuộng giá 50.000 - 90.000 đ/kg, ăn sống hay xào đều đã miệng
Ẩm thực
18:18:24 04/05/2026
Căn nhà không xây dựng hết đất, dành 'khoảng thở' trong ngõ nhỏ
Sáng tạo
17:58:33 04/05/2026
Đoàn Văn Hậu - Doãn Hải My tổ chức sinh nhật ấm áp cho con trai trong biệt thự chục tỷ, khung hình "gấo 3 visual" gây sốt
Sao thể thao
17:43:47 04/05/2026
Iran xác nhận Mỹ đã phản hồi kế hoạch 14 điểm
Thế giới
17:39:33 04/05/2026
Ngược đường ngược nắng - Tập 21: Bà Diện cố tình gạt gia đình Mai khỏi danh sách làm du lịch làng nghề
Phim việt
17:08:25 04/05/2026
Britney Spears bị buộc tội lái xe dưới ảnh hưởng của rượu và ma túy
Sao âu mỹ
16:51:39 04/05/2026
Trước thềm Met Gala 2026, Jennie (BLACKPINK) bất ngờ vướng chỉ trích
Sao châu á
16:48:13 04/05/2026
Showbiz Việt có sao hạng A không đi họp lớp sau khi nổi tiếng, nghe lý do cả triệu người đồng cảm
Nhạc việt
15:11:40 04/05/2026
Sao Kpop đầu tiên làm nên lịch sử Met Gala: Ra 1 hit ăn cả đời, là mỹ nhân đẹp nhất thế giới
Nhạc quốc tế
15:07:04 04/05/2026
Ngôi trường 3.000 học sinh lấy chất lượng giáo dục làm trọng tâm
Giữ nhịp mùa thi từ những bữa cơm khuya


Ninh Bình: Thầy giáo làng say mê "truyền lửa" văn hóa đọc cho học sinh
Cách Trung Quốc nuôi dưỡng thói quen đọc suốt đời cho trẻ em
Nhà trường và gia đình cùng tạo 'lá chắn' ngăn chặn khói thuốc lá
Học sinh Đà Nẵng 'đổi sách, góp sách', lan tỏa văn hóa đọc
Nữ sinh giải Nhất quốc gia môn Ngữ văn tiết lộ 'bí kíp' đọc sách hiệu quả
Triển lãm "Câu chuyện Tháng Tư": Học sinh khiến người lớn bất ngờ khi "kể lại" cả một Việt Nam bằng góc nhìn rất khác
Nữ sinh lớp 9 Hà Nội nhập viện vì dành 10 tiếng 1 ngày làm điều này: Bác sĩ cảnh báo "đỏ"!
Trẻ có 3 thói quen này từ tiểu học, lên cấp 3 gần như không cần học thêm
Những thầy, cô giáo hết lòng vì thế hệ trẻ
Anh ngữ TalkFirst chia sẻ bí quyết học tiếng Anh giao tiếp hiệu quả cho người mới bắt đầu
Rất đáng suy nghĩ khi phụ huynh phải bốc thăm giành suất cho con vào trường công
Nữ tiến sĩ chia sẻ về các nguồn thu từ viết blog, sách, podcast
Gen Z học CNTT - Đâu chỉ có một con đường duy nhất
Vạn điều hay từ thư viện mở thân thiện
Khơi dậy khát vọng cống hiến
Tặng 1.000 tài khoản sách nói cho học sinh, sinh viên khó khăn
Hội đồng Đội TP. Nha Trang tổ chức Ngày hội Sách và Văn hóa đọc Việt Nam
'Hành trang Tri thức': Chương trình thúc đẩy văn hóa đọc cho giới trẻ
Lan tỏa văn hóa đọc qua cuộc thi 'Giới thiệu cuốn sách em yêu thích'
Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam: Thắp lửa tri thức
Nhiều giải pháp phát triển văn hóa đọc
Lào Cai đẩy mạnh văn hóa đọc đến học sinh vùng cao
Trường Mầm non 3-2 tổ chức ngày hội đọc sách
Chuyên gia dạy học sinh đỗ Harvard, Stanford chỉ rõ: Có 4 điều cha mẹ tuyệt đối không nên làm
Hết nghỉ lễ, 4 con giáp này phải cẩn thận kẻo chuyện học tập và công việc xuống dốc trầm trọng!
Từ đam mê làm phim đến tấm vé nghiên cứu vũ trụ tại Đại học Cambridge
Cô giáo trẻ gieo đam mê học tập
Lớp học miền núi 'lên sóng' công nghệ
Ngành Y không phải là con đường để 'giàu nhanh'
Giáo dục lịch sử trong kỷ nguyên số: Quét mã QR, mở cánh cửa về quá khứ
Đã rõ chuyện Vũ Thuý Quỳnh và thiếu gia Đức Phạm chia tay
Vụ cháy ô tô 2 người tử vong: Bắt tạm giam tài xế, truy trách nhiệm chủ xe
Tăng Thanh Hà chỉ thay đổi một chút đã được khen ngày càng nhuận sắc!
Xuất hiện 2 mỹ nhân "đẹp hơn AI" nhưng khốn khổ nhất Met Gala 2026, chưa lên thảm đỏ đã bị chỉ trích
Bức ảnh hiếm của David Beckham và con gái Harper ở bể bơi gây chú ý
Xử phúc thẩm cựu Viện trưởng Viện Y dược học dân tộc nhận hối lộ 47 tỷ đồng
Met Gala công bố 50 ngôi sao oanh tạc thảm đỏ: BLACKPINK - quý tử David Beckham 100% tham dự, đại diện duy nhất của Cbiz gây sốc nặng
Việt Nam có 1 gương mặt tuy chưa nổi tiếng nhưng đẹp đến mức được ví như Trương Bá Chi và Chương Tử Di
Ông hoàng nhạc đỏ để lại nhà cho vợ con sau ly hôn, ở 1 mình trên đồi 12.000m2: "Được yêu quá cũng khổ"
Ca sĩ Quang Lập bị cưỡng chế bàn giao nhà
Chồng sát hại vợ và con rồi chém cha, mẹ trọng thương ở Tây Ninh
Bước chân vào đời: Bà Dung ngỏ lời muốn Thương làm con dâu, liệu có quá muộn?
Động thái bất ngờ của thiếu gia Campuchia sau chia tay 'cô dâu 35 tỷ'
Ca sĩ Thủy Tiên đã viên mãn với hạnh phúc mới
Sao hết thời 9 tuổi đã là mỹ nhân, 7 năm biến mất được phát hiện đóng phim chiếu mạng
G-DRAGON bị chỉ trích, công ty thay mặt xin lỗi
Vợ Đặng Văn Lâm gây chú ý vì tình yêu dành cho chồng