Vấn đề thực sự của ngành dầu mỏ toàn cầu

Giá dầu đang giảm trở lại sau khi tăng vọt do yếu tố địa chính trị, khi vấn đề dư thừa nguồn cung trở thành nỗi lo chính.

Một cơ sở khai thác dầu ở Iran. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo trang oilprice, lo ngại dư cung càng tăng khi lượng tồn kho tăng, dầu thô bị trừng phạt lênh đênh trên biển nhiều và khả năng có dầu mới từ Venezuela.

Rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu, từ tình hình ở Iran đến các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái gần các tuyến xuất khẩu then chốt, nhưng đến nay các rủi ro này vẫn chưa thể lấn át dự báo về nguồn cung dồi dào và giá giảm.

Giá dầu thô đang giảm sau khi tăng lên trước khả năng Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Tuy nhiên, trước khi giảm, dầu Brent và WTI đã vọt lên mức cao nhất trong nhiều tháng, đi ngược lại các dự báo bi quan cho năm nay và khiến các nhà giao dịch bị giằng co giữa địa chính trị và các yếu tố cơ bản.

Xét về các yếu tố cơ bản, đa số các nhà quan sát và dự báo đều nhất trí rằng nguồn cung dầu thô cao hơn đáng kể so với nhu cầu. Trên thực tế, Goldman Sachs gần đây đã điều chỉnh dự báo giá dầu cho năm 2026, cho biết hiện họ dự báo giá dầu Brent sẽ còn giảm sâu hơn nữa sau khi đã mất khoảng 1/5 giá trị trong năm 2025.

Hồi đầu tuần trước, dù các cuộc biểu tình ở Iran đang nóng và làm tăng giá dầu, nhưng Goldman vẫn đưa ra dự báo: “Lượng tồn kho dầu toàn cầu tăng và dự báo của chúng tôi về mức dư thừa 2,3 triệu thùng/ngày trong năm 2026 cho thấy việc tái cân bằng thị trường có khả năng khiến giá dầu thấp hơn trong năm 2026, làm giảm tăng trưởng nguồn cung ngoài OPEC và hỗ trợ tăng trưởng nhu cầu vững chắc, trừ khi xảy ra các gián đoạn nguồn cung lớn hoặc OPEC cắt giảm sản lượng”.

Ở chiều ngược lại, việc Mỹ trên thực tế tiếp quản ngành dầu mỏ của Venezuela đã tạo tác động giảm giá dễ hiểu đối với thị trường. Một quan chức Mỹ phát biểu với truyền thông rằng Mỹ đã bán lô dầu thô Venezuela đầu tiên với giá 500 triệu USD và sẽ còn các đợt bán tiếp theo. Xét về các yếu tố cơ bản, điều này củng cố lập luận cho tâm lý bi quan. Tuy nhiên, các tuyên bố của lãnh đạo ngành dầu mỏ kêu gọi thận trọng về khả năng nhanh chóng đảo chiều sản lượng dầu Venezuela đã phần nào kìm hãm tâm lý đó.

Trong khi đó, các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái nhằm vào ba tàu chở dầu ở Biển Đen đã làm dấy lên một làn sóng lo ngại mới về gián đoạn nguồn cung, bổ sung cho dự báo về khả năng gián đoạn dòng dầu Iran ra nước ngoài. Một thông tin của Reuters dẫn một nguồn giấu tên cho biết Kazakhstan đã giảm sản lượng dầu 35% trong hai tuần đầu tháng 1 do các cuộc tấn công, trong đó có các vụ nhằm vào Liên danh đường ống Caspian do lực lượng Ukraine tiến hành. Kazakhstan đã kêu gọi Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) hỗ trợ bảo đảm an ninh vận chuyển dầu ở Biển Đen.

Nói đến EU, các thông tin cho biết khối này đang lên kế hoạch cắt giảm thêm mức trần giá dầu Nga nhằm giảm nguồn thu dầu mỏ của Nga khi chỉ bán bảo hiểm nếu dầu được bán tuân thủ mức trần giá. Mức trần mới sẽ được ấn định ở 44,1 USD/thùng kể từ tháng tới. Cho đến nay, các mức trần giá chưa gây nhiều tổn thất cho ngân sách Nga, nhưng EU coi đây là cơ chế hiệu quả để gây tổn hại cho nền kinh tế Nga nhằm buộc nước này rút khỏi Ukraine.

Có lẽ diễn biến có khả năng nhất làm giá dầu tăng là tín hiệu từ Tổng thống Donald Trump cho thấy ông không loại trừ khả năng tiến hành một cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran. Tuy nhiên, sau đó, ông Trump nhận định rằng tình hình biểu tình đã dịu bớt, qua đó làm giảm khả năng xảy ra một cuộc tấn công quân sự. Đó là thời điểm giá dầu bắt đầu giảm và tiếp tục giảm, cho thấy câu chuyện dư thừa nguồn cung đang chi phối thị trường dầu mỏ.

Dự báo về tăng trưởng sản lượng dầu tiếp tục chiếm ưu thế trên thị trường, khi các tổ chức như Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ và Cơ quan Năng lượng Quốc tế đều cho rằng nguồn cung sẽ còn tăng, ngay cả khi OPEC tạm dừng nới lỏng các đợt cắt giảm sản lượng được áp dụng từ năm 2022 để hỗ trợ giá. Dù vậy, các nhà khai thác dầu đá phiến phát tín hiệu rằng họ sẽ không hài lòng nếu dầu WTI tiến gần mức 50 USD thay vì 60 USD và tăng trưởng sản lượng đang chậm lại. Thực tế, Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ dự báo trong báo cáo Triển vọng Năng lượng Ngắn hạn mới nhất rằng sản lượng dầu Mỹ sẽ đi ngang trong năm nay, thậm chí giảm nhẹ và kéo dài đà giảm đó sang năm 2027.

Cho đến nay, thị trường dầu mỏ vẫn phớt lờ điều này, dù sản lượng dầu Mỹ là động lực chính đằng sau các dự báo bi quan nhờ tăng trưởng nhanh và mạnh. Tăng trưởng đó hiện đã chấm dứt nhưng dường như mọi người đều bỏ qua thực tế này với niềm tin chắc chắn rằng thế giới đã có quá nhiều dầu. Dữ liệu dường như ủng hộ điều đó, khi truyền thông dẫn tính toán của Kpler cho thấy vào tháng 12/2025 có khoảng 1,3 tỷ thùng dầu thô trên biển, mức cao nhất kể từ năm 2020 và thời kỳ phong tỏa do đại dịch.

Tuy nhiên, Reuters lưu ý trong một bài bình luận gần đây rằng 1/4 lượng dầu đó đến từ Nga, Iran và Venezuela, các nhà sản xuất đang bị trừng phạt. Lượng dầu này mất nhiều thời gian hơn để tìm người mua do các lệnh trừng phạt nhưng cuối cùng vẫn tìm được người mua. Điều này cho thấy số thùng dầu trên các tàu chở dầu không nhất thiết là chỉ báo chính xác nhất về tình trạng dư thừa, đặc biệt trong bối cảnh dữ liệu nhập khẩu của Trung Quốc mới công bố cho thấy lượng dầu nhập khẩu của nước này đạt mức kỷ lục cả trong tháng 12/2025 và trong cả năm 2025. Dự báo giá dầu vốn thiếu độ tin cậy. Những ngày này, các dự báo còn kém tin cậy hơn bình thường, khi các tin tức và chương trình nghị sự đối lập liên tục mâu thuẫn, khiến thị trường dầu mỏ trở thành một nơi phức tạp.