Từ vụ Huấn Hoa Hồng, Phú Lê: Ai đang tiếp tay cho content độc hại?

Một cú nhấp chuột, một lượt chia sẻ hay một đoạn clip cắt lại tưởng chừng vô hại cũng có thể trở thành “nhiên liệu” để content độc hại lan rộng.

Theo các chuyên gia, đằng sau những giang hồ mạng triệu view là cả một hệ sinh thái sản xuất, khuếch đại nội dung, nơi ranh giới giữa người xem và người tiếp tay ngày càng mong manh, kéo theo không chỉ trách nhiệm xã hội mà cả những hệ lụy pháp lý.

Huấn Hoa Hồng, Phú Lê, Khánh Sky, Hồ Văn Khoa, Tế Điên Nam Định… những cái tên từng phủ sóng mạng xã hội liên tiếp bị khởi tố, bắt giữ hoặc điều tra trong thời gian gần đây đã khiến “sân khấu mạng” của những giang hồ này lần lượt “tắt đèn”.

Tuy nhiên, câu chuyện không dừng lại ở việc xử lý những cá nhân đứng trước ống kính, khi dư luận bắt đầu đặt câu hỏi về ê-kíp đứng sau góp phần tạo nên sức ảnh hưởng và sự nổi tiếng của họ.

Giang hồ mạng không tồn tại một mình

Chia sẻ với báo Tiền Phong, ông Võ Đỗ Thắng – Giám đốc Trung tâm đào tạo an ninh mạng & Kinh tế số ATHENA cho rằng, phía sau nhiều giang hồ mạng không chỉ có một chiếc điện thoại mà là cả một ê kíp vận hành nội dung chuyên nghiệp.

“Họ có người làm về kỹ thuật, công nghệ, am hiểu mạng xã hội, biết cách lan truyền thông tin, cắt ghép hình ảnh. Không loại trừ khả năng có cả những đơn vị truyền thông hoặc nhóm chuyên về mạng xã hội tham gia vào quá trình này, góp phần lan truyền hình ảnh giang hồ mạng”, ông Thắng nêu.

Phú Lê, Huấn Hoa Hồng và nhiều giang hồ mạng bị khởi tố tiếp tục là lời cảnh báo về hệ sinh thái mạng xã hội đằng sau.

Nhiệm vụ của mỗi người trong ê kíp cũng khác nhau nhằm phục vụ tổ chức sản xuất và lan truyền nội dung trên nhiều nền tảng như TikTok, YouTube, Facebook hay Instagram nhằm tối đa hóa độ phủ mạng xã hội.

“Để làm được điều đó, họ phải có đội ngũ kỹ thuật am hiểu công nghệ, nắm rõ cách vận hành của từng nền tảng. Từ một video gốc, họ cắt ghép thành nhiều phiên bản khác nhau, lựa chọn những đoạn cao trào, giật tiêu đề và tối ưu độ dài để phù hợp với thuật toán hiển thị của từng nền tảng”, ông nói.

Theo chuyên gia Võ Đỗ Thắng, các nội dung này thường được đăng tải đồng thời trên nhiều kênh, mỗi kênh sử dụng một phiên bản clip khác nhau để tăng khả năng tiếp cận. Không dừng ở đó, ê kíp còn vận hành nhiều tài khoản trên các nền tảng, thậm chí có thể mua hoặc sử dụng mạng lưới tài khoản nhằm khuếch đại tương tác, góp phần đẩy nhanh tốc độ lan truyền của nội dung trên không gian mạng.

Theo chuyên gia, các nội dung viral trên mạng xã hội của giang hồ mạng có sự đứng sau của một ê-kíp truyền thông chuyên nghiệp.

Ông Võ Đỗ Thắng cũng nhấn mạnh trong thời đại ai cũng có thể trở thành người sáng tạo nội dung, ranh giới giữa người xem và người góp phần lan truyền ngày càng mong manh. Việc cắt clip, đăng lại, chia sẻ để câu tương tác hay đẩy view không đơn thuần là một thao tác kỹ thuật, mà có thể trở thành mắt xích giúp nội dung độc hại lan rộng hơn.

“Bất kỳ ai tham gia vào chuỗi sản xuất và phát tán nội dung đều cần ý thức rằng hành động của mình có thể tạo ra tác động xã hội, thậm chí kéo theo trách nhiệm pháp lý nếu tiếp tay cho hành vi vi phạm”, ông Thắng nhấn mạnh.

Đừng nghĩ “chia sẻ cho vui” là vô can

Liên quan vấn đề này, luật sư Hoàng Hà – Đoàn Luật sư TPHCM cảnh báo, nhiều người vẫn lầm tưởng chỉ người trực tiếp livestream hay xuất hiện trong video mới phải chịu trách nhiệm pháp lý. Tuy nhiên, người đứng sau máy quay, dựng clip, quản trị fanpage hay cắt các đoạn “gây sốc” đương nhiên không vô can.

“Pháp luật xem xét hành vi thực tế và ý thức của từng người. Nếu biết rõ nội dung vi phạm pháp luật nhưng vẫn chủ động quay, dựng, cắt ghép, đăng tải, quản trị kênh hoặc thực hiện các công việc nhằm giúp nội dung đó được phát tán, kiếm tiền thì tùy mức độ, họ có thể bị xem xét trách nhiệm độc lập hoặc với vai trò đồng phạm”, luật sư Hoàng Hà nhấn mạnh.

Luật sư Hoàng Hà – Đoàn Luật sư TPHCM.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý không phải mọi video gây sốc hay clip cắt từ livestream đều mặc nhiên cấu thành tội phạm. Cơ quan tố tụng phải chứng minh được nội dung trái pháp luật, ý thức chủ quan, mức độ tham gia và các dấu hiệu cấu thành tội danh cụ thể”, ông nói.

Nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin vi phạm trên mạng xã hội vẫn có thể bị xử phạt hành chính và buộc gỡ bỏ nội dung theo quy định.

Theo luật sư Hoàng Hà, từ người quay phim, dựng clip, quản trị kênh đến những người phát tán, thương mại hóa nội dung đều có thể trở thành một mắt xích trong chuỗi vi phạm nếu biết rõ hành vi trái pháp luật nhưng vẫn cố ý tiếp tay.

“Câu view không phải là hành vi bị cấm, nhưng khi lượt xem được tạo ra bằng việc cố ý sản xuất, chỉnh sửa và lan truyền nội dung trái pháp luật thì người đứng sau không thể viện lý do ‘chỉ làm cho vui’ hay ‘chỉ chia sẻ hộ’ để phủ nhận trách nhiệm. Ranh giới pháp lý không nằm ở lời giải thích, mà ở hành vi, nhận thức và hậu quả mà hành vi đó gây ra”, luật sư Hoàng Hà khẳng định.

Muốn dọn “rác” mạng xã hội phải xử lý cả hệ sinh thái

Theo ông Võ Đỗ Thắng, muốn ngăn chặn tình trạng giang hồ mạng và các nội dung độc hại lan rộng, không thể chỉ xử lý cá nhân đứng trước ống kính mà phải tác động đến toàn bộ hệ sinh thái sản xuất và phát tán nội dung.

Chuyên gia an ninh mạng Võ Đỗ Thắng cho rằng không thể chỉ xử lý cá nhân đứng trước ống kính mà phải tác động đến toàn bộ hệ sinh thái sản xuất và phát tán nội dung.

Trước hết, cần kịp thời xử lý những người cố tình livestream, sản xuất, phát tán nội dung vi phạm, đồng thời làm rõ vai trò của các cá nhân tham gia quay dựng, quản trị kênh và khuếch đại nội dung.

Bên cạnh đó, các nền tảng mạng xã hội cũng cần siết chặt việc thực thi tiêu chuẩn cộng đồng, bổ sung các tiêu chí phù hợp với văn hóa và pháp luật Việt Nam để sớm phát hiện, gỡ bỏ các nội dung cổ súy bạo lực, lối sống lệch chuẩn.

“Nếu để các nội dung độc hại tồn tại quá lâu, chúng sẽ tiếp tục bị cắt ghép, phát tán và tạo ra sức ảnh hưởng lớn hơn. Khi đó, không chỉ người tạo ra nội dung mà cả những người tham gia lan truyền cũng đang góp phần nuôi dưỡng một hệ sinh thái ‘content’ độc hại trên không gian mạng”, ông Thắng nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, luật sư Hoàng Hà cho rằng những vụ “giang hồ mạng” bị xử lý thời gian qua là lời cảnh báo với cả người làm nội dung lẫn người dùng mạng xã hội. “Không gian mạng không phải vùng miễn trừ pháp luật. Lượt xem, tương tác hay doanh thu không thể trở thành lý do để vượt qua các giới hạn của pháp luật”, luật sư Hoàng Hà nhấn mạnh.

Theo luật sư, trước khi đăng tải bất kỳ nội dung nào, người sáng tạo cần tự đặt câu hỏi liệu thông tin có căn cứ, có xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, có cổ súy bạo lực hay kích động dư luận hay không.

Đối với người dùng mạng xã hội, luật sư Hoàng Hà cảnh báo việc cố ý phát tán nội dung vi phạm vẫn có thể bị xử lý hành chính, thậm chí bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu tham gia với vai trò đồng phạm.

Chưa đầy ba tuần đầu tháng 8, Huấn “Hoa Hồng”, Phú Lê, Khánh Sky cùng một số nhân vật nổi tiếng trên mạng xã hội lần lượt bị khởi tố trong các vụ án…