Khánh Sky, Vua Quạt và cái giá của những màn livestream ‘câu view’

Luật sư Đặng Văn Cường cho rằng việc khởi tố Khánh Sky, Vua Quạt và Hồ Văn Khoa là cảnh báo về cái giá pháp lý đối với những ai lợi dụng mạng xã hội để “câu view”, xúc phạm người khác.

Việc Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh khởi tố Nguyễn Văn Hợi (Khánh Sky), Hồ Văn Khoa và Trần Đình Tiệp (Vua Quạt) cho thấy cơ quan chức năng đang xử lý nghiêm những hành vi lợi dụng mạng xã hội để chửi bới, xúc phạm, đe dọa, phát tán thông tin chưa được kiểm chứng, gây mất trật tự và xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.

Trao đổi về vụ án, Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường (Trưởng Văn phòng Luật sư Chính pháp) cho rằng đây không còn đơn thuần là những cuộc “chửi nhau trên mạng” hay livestream để mua vui. Khi hành vi trên mạng chuyển thành việc kéo người đến doanh nghiệp gây náo loạn, ảnh hưởng hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời sử dụng mạng xã hội để xúc phạm, đưa thông tin sai sự thật thì ranh giới giữa quyền tự do biểu đạt và hành vi vi phạm pháp luật đã bị vượt qua.

Dấu hiệu tội phạm từ những cuộc livestream

Theo luật sư Đặng Văn Cường, căn cứ thông tin từ cơ quan điều tra, Nguyễn Văn Hợi bị khởi tố về tội “Gây rối trật tự công cộng” theo khoản 2 Điều 318 và tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân” theo khoản 2 Điều 331 Bộ luật Hình sự.

Hồ Văn Khoa bị khởi tố về tội “Gây rối trật tự công cộng”, còn Trần Đình Tiệp bị khởi tố về tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.

Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính pháp.

Luật sư phân tích, Điều 318 Bộ luật Hình sự quy định người gây rối nghiêm trọng, ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội có thể bị xử lý hình sự. Khoản 1 quy định mức phạt tiền từ 5-50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm, hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Nếu thuộc các trường hợp quy định tại khoản 2, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 2-7 năm.

Theo thông tin ban đầu, Hợi và Khoa không chỉ livestream tranh cãi mà còn trực tiếp đến Công ty TNHH KF FAN của Tiệp tại Bắc Ninh để tiếp tục phát trực tiếp, chửi bới, đe dọa, thách thức, ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp.

Đối với Điều 331 Bộ luật Hình sự, luật sư cho biết khoản 2 có mức phạt tù từ 2-7 năm nếu hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Cơ quan điều tra xác định Hợi có dấu hiệu của khoản 2 Điều 331. Tiệp cũng bị khởi tố về tội danh này. Tuy nhiên, mức độ trách nhiệm cụ thể của từng bị can còn phụ thuộc vào kết quả điều tra và các chứng cứ được thu thập.

Phía sau những màn “câu view”

Theo lời khai ban đầu, Hợi cho rằng “càng chửi bới càng nhiều view”; còn Khoa thừa nhận livestream để “câu like, câu view” nhằm phục vụ bán hàng. Trong khi đó, Tiệp khai nhận nhiều thông tin đưa ra trên livestream chưa được kiểm chứng và bản thân bị kích động.

Đối tượng Nguyễn Văn Hợi (Khánh Sky) tại cơ quan công an. Ảnh: CACC

Luật sư Đặng Văn Cường nhận định, những lời khai này cho thấy một vấn đề đáng báo động: sự chú ý của cộng đồng mạng có thể bị biến thành động cơ để một số người cố tình tạo ra nội dung tiêu cực.

“Càng gây sốc, càng chửi bới, càng đối đầu thì càng nhiều người xem; càng nhiều lượt xem thì càng tăng khả năng bán hàng, quảng cáo, kiếm tiền và nổi tiếng”, luật sư phân tích.

Từ đó hình thành vòng xoáy nguy hiểm: nội dung lệch chuẩn tạo tương tác, tương tác tạo lợi ích, lợi ích lại thúc đẩy việc tiếp tục sản xuất nội dung lệch chuẩn.

Luật sư cảnh báo, không thể lấy mục tiêu nổi tiếng, kiếm tiền hay “câu view” để biện minh cho hành vi xúc phạm, đe dọa, bịa đặt, cổ xúy bạo lực hoặc gây rối trật tự xã hội.

Mạng xã hội không phải “vùng trắng pháp luật”

Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng gắn chặt với đời sống xã hội, luật sư cho rằng việc tuân thủ pháp luật phải trở thành văn hóa ứng xử cả trong đời thực và trên không gian mạng.

Luật sư Cường nhấn mạnh: “Không thể có quan niệm lên mạng thì muốn nói gì cũng được, muốn xúc phạm ai cũng được, muốn đe dọa ai cũng được. Mạng xã hội không phải vùng trắng pháp luật”.

Khánh Sky, Vua Quạt và Hồ Văn Khoa tại cơ quan công an. Ảnh: CACC

Theo luật sư Cường, việc dư luận quan tâm đến vụ án cho thấy xã hội đang chú ý tới cách xử lý những người thường xuyên tạo ra nội dung gây tranh cãi, lệch chuẩn trên mạng xã hội. Tuy nhiên, cơ quan chức năng cũng cần xử lý khách quan, đúng người, đúng hành vi, đúng pháp luật; không bỏ lọt tội phạm nhưng cũng không hình sự hóa những hành vi chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Luật sư cho rằng việc điều tra mở rộng vụ án là cần thiết để làm rõ diễn biến, động cơ, vai trò của từng người, hậu quả của từng hành vi và những vi phạm khác (nếu có). Những cá nhân liên quan, nếu có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, phải được xử lý theo quy định.

“Điều quan trọng nhất là phải thay đổi nhận thức, một lượt xem không thể có giá trị hơn danh dự của người khác; một triệu lượt tương tác không thể đứng trên pháp luật”, luật sư Cường nói.

Sự nổi tiếng có được bằng việc cổ xúy bạo lực, xúc phạm người khác hoặc coi thường pháp luật không phải là thành công mà có thể trở thành cái giá phải trả bằng chính trách nhiệm pháp lý của người tạo ra nội dung.