Trung Quốc, Pakistan hoan nghênh thỏa thuận Mỹ – Iran

Trung Quốc ngày 18/6 hoan nghênh việc Mỹ và Iran ký kết bản ghi nhớ (MoU) giai đoạn một nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài tại Trung Đông, đồng thời kêu gọi hai bên tiếp tục duy trì đà đối thoại để đạt được một thỏa thuận toàn diện hơn.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm bày tỏ hoan nghênh Bản ghi nhớ (MoU) giữa Mỹ và Iran, đồng thời đánh giá cao nỗ lực hòa giải của Pakistan. Ảnh: Kyodo/TTXVN.

Phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm cho rằng việc ký kết MoU giai đoạn đầu mang ý nghĩa tích cực đối với nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng và củng cố lệnh ngừng bắn trong khu vực. Ông nhấn mạnh Bắc Kinh hoan nghênh diễn biến này và mong các bên liên quan, đặc biệt là Mỹ và Iran, tôn trọng các cam kết đã đưa ra, đồng thời tiếp tục hợp tác trong giai đoạn đàm phán tiếp theo.

Cùng ngày, Pakistan cũng bày tỏ ủng hộ mạnh mẽ thỏa thuận. Tổng thống Pakistan Asif Ali Zardari mô tả đây là một dấu mốc lịch sử đối với hòa bình khu vực và thế giới, đồng thời đánh giá cao nỗ lực ngoại giao của lãnh đạo Mỹ và Iran. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif xác nhận bản ghi nhớ đã được lãnh đạo hai nước ký điện tử và có hiệu lực ngay lập tức. Ông Sharif cũng ký văn kiện với tư cách nước trung gian hòa giải.

Tuy nhiên, một số vấn đề then chốt vẫn chưa được giải quyết. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định chương trình tên lửa của nước này sẽ không nằm trong bất kỳ vòng đàm phán nào với Mỹ. Theo ông, năng lực quốc phòng của Iran là vấn đề không thể thương lượng.

Tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh Washington từ lâu coi kho tên lửa đạn đạo của Iran là mối đe dọa đối với Israel và các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực. Dù vậy, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 17/6 cho rằng sẽ là “không công bằng” nếu Iran hoàn toàn không được sở hữu tên lửa, đồng thời nhấn mạnh đây là vấn đề khác với chương trình hạt nhân.

Trong khi đó, hồ sơ Liban đang nổi lên như một thách thức mới đối với tiến trình thực thi thỏa thuận Mỹ – Iran. Iran cảnh báo việc Israel tiếp tục duy trì hiện diện quân sự tại miền Nam Liban có thể ảnh hưởng đến quá trình triển khai bản ghi nhớ vừa đạt được.

Trả lời báo Al Akhbar của Liban, ông Baghaei cho rằng không thể coi chiến tranh đã thực sự kết thúc khi vẫn còn các khu vực lãnh thổ Liban nằm dưới sự kiểm soát của Israel. Tehran nhấn mạnh một giải pháp lâu dài phải bao gồm việc chấm dứt hoàn toàn các hoạt động quân sự và giải quyết dứt điểm các tranh chấp lãnh thổ.

Về phần mình, một quan chức cấp cao Israel cho biết Tel Aviv đang tiến hành các cuộc trao đổi “cứng rắn” với Mỹ về việc tiếp tục duy trì binh sĩ tại miền Nam Liban và không có ý định thay đổi lập trường hiện nay. Điều này cho thấy bất đồng liên quan đến an ninh Liban có thể trở thành một trong những chủ đề nhạy cảm nhất trong giai đoạn đàm phán tiếp theo giữa Mỹ và Iran.

Các nhà đàm phán Mỹ và Iran dự kiến sẽ gặp nhau tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock (Thụy Sĩ) vào ngày 19/6 để thảo luận cơ chế triển khai thỏa thuận ngừng bắn cũng như lộ trình hướng tới một thỏa thuận toàn diện hơn trong thời gian tới.