TPHCM: Kịp thời ‘mở đường sống’ cho thai nhi mắc tim bẩm sinh rất nặng

Một thai phụ 29 tuổi, ở Nghệ An được các bác sĩ TPHCM can thiệp tim cho thai nhi mắc dị tật tim bẩm sinh rất nặng.

Chuẩn bị các dụng cụ chuyên dụng trong thông tim can thiệp bào thai. Ảnh: BV cung cấp

Ngày 17/9, Sở Y tế TPHCM thông tin Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi đồng 1 đã phối hợp thực hiện thành công ca thông tim can thiệp bào thai thứ 16 vào sáng 16/9.

Thai nhi mắc dị tật tim nặng, “cửa sổ” can thiệp ngày càng hẹp

Thai nhi mới 26 tuần tuổi được nong van động mạch phổi ngay trong bụng mẹ, kịp thời khơi thông dòng máu qua tim, hạn chế nguy cơ thất phải tiếp tục thiểu sản và mở thêm cơ hội để trẻ có tuần hoàn hai thất sau khi chào đời.

Đó là thai phụ ở Nghệ An mang thai lần đầu bằng phương pháp tự nhiên. Trong ba tháng đầu thai kỳ, kết quả khám thai và các xét nghiệm sàng lọc trước sinh chưa ghi nhận bất thường.

Tuy nhiên, đến tuần thai thứ 25, siêu âm phát hiện thai nhi mắc một dạng tim bẩm sinh rất nặng: không lỗ van động mạch phổi, vách liên thất kín, hở van ba lá nặng và thiểu sản thất phải mức độ trung bình.

Đây là tình trạng đặc biệt nghiêm trọng. Khi van động mạch phổi bị bít tắc, dòng máu từ thất phải lên động mạch phổi bị cản trở. Nếu tình trạng này kéo dài, thất phải có nguy cơ ngày càng kém phát triển, ảnh hưởng đến khả năng hình thành tuần hoàn hai thất sau sinh.

Trước diễn tiến của bệnh, ngày 15/9, ê-kíp can thiệp bào thai Bệnh viện Từ Dũ và ê-kíp tim mạch can thiệp trẻ em Bệnh viện Nhi đồng 1 tổ chức hội chẩn khẩn, đánh giá toàn diện tình trạng thai nhi và khả năng can thiệp.

Các bác sĩ nhận định thai nhi vẫn còn “cửa sổ” để can thiệp, nhưng thời gian không còn nhiều. Nếu tiếp tục trì hoãn, thất phải có thể thiểu sản nặng hơn, đồng nghĩa cơ hội can thiệp nhằm thúc đẩy sự phát triển của thất phải cũng bị thu hẹp.

Sau hội chẩn, hai ê-kíp thống nhất chỉ định nong van động mạch phổi cho thai nhi ngay trong bào thai.

Mục tiêu của thủ thuật là tạo lại dòng máu từ thất phải qua van động mạch phổi lên động mạch phổi, cải thiện dòng máu qua thất phải, từ đó hạn chế quá trình thiểu sản tiếp tục tiến triển và tạo điều kiện để thất phải phát triển trong những tuần thai còn lại.

Xa hơn, can thiệp hướng tới việc tăng cơ hội để trẻ có thể đạt được tuần hoàn hai thất sau khi chào đời, thay vì phải điều trị theo chiến lược tuần hoàn một thất.

Sau khi được các bác sĩ tư vấn đầy đủ về tình trạng bệnh, mục tiêu, lợi ích và những nguy cơ có thể xảy ra trong và sau thủ thuật, gia đình đồng thuận thực hiện can thiệp.

Cuộc can thiệp được kích hoạt khẩn cấp

Ngay sau quyết định hội chẩn, Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi đồng 1 khẩn trương kích hoạt quy trình phối hợp liên viện.

Các ê-kíp sản khoa can thiệp bào thai, tim mạch nhi, sơ sinh, gây mê và hồi sức cùng chuẩn bị phương tiện, trang thiết bị cần thiết, sẵn sàng cho cuộc can thiệp đặc biệt khi người bệnh vẫn đang mang thai.

8 h30 ngày 16/9, ca can thiệp chính thức bắt đầu. Thai phụ được gây mê nội khí quản. Sau đó, ê-kíp tiến hành gây mê và giãn cơ cho thai nhi, đồng thời điều chỉnh tư thế thai nhi để tạo điều kiện thuận lợi cho thủ thuật.

Dưới hướng dẫn liên tục của siêu âm, kim chuyên dụng được đưa qua thành bụng người mẹ, vào buồng tử cung, xuyên qua thành ngực thai nhi và tiếp cận đường thoát thất phải.

Từ đường tiếp cận này, ê-kíp tim mạch đưa dây dẫn và bóng qua vị trí van động mạch phổi bị bít tắc, sau đó tiến hành nong van.

Đây là bước can thiệp đòi hỏi sự phối hợp chính xác giữa các chuyên khoa, bởi toàn bộ quá trình diễn ra khi thai nhi vẫn còn trong bụng mẹ và mọi thao tác đều phải được kiểm soát liên tục bằng hình ảnh siêu âm. Dòng máu qua van được khơi thông

Ngay sau thủ thuật, kiểm tra cho thấy dòng máu qua van động mạch phổi được cải thiện rõ rệt.

Sau khi rút toàn bộ hệ thống can thiệp, tim thai trở lại nhịp 145 lần/phút, co bóp tốt và tình trạng tim thai ổn định.

Ca can thiệp được thực hiện thành công, giúp khơi thông dòng máu qua van động mạch phổi ở thời điểm thai nhi mới 26 tuần tuổi.

Đây là ca thông tim can thiệp bào thai thứ 16 được Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi đồng 1 phối hợp thực hiện, tiếp tục mở ra thêm cơ hội điều trị ngay từ khi trẻ còn trong bụng mẹ đối với những trường hợp tim bẩm sinh nặng được phát hiện trước sinh.