Tổng thống Mỹ cân nhắc rút căn cứ khỏi châu Âu

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, ngày 20/3 (theo giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng về vai trò của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) trong cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz, cho rằng liên minh này đã không hành động tương xứng với lợi ích mà họ đang hưởng từ khu vực Trung Đông, đặc biệt là liên quan đến nguồn năng lượng có ý nghĩa sống còn.

Ảnh minh họa: AFP/TTXVN

Phát biểu trước báo giới, Tổng thống Trump cho biết đề nghị của Thượng nghị sĩ Lindsey Graham về việc xem xét lại các căn cứ quân sự Mỹ tại Tây Ban Nha và Đức là điều “đáng cân nhắc”. Ông nhấn mạnh nhiều quốc gia NATO đã không đóng góp đầy đủ trong việc bảo vệ tuyến hàng hải chiến lược tại eo biển Hormuz. Theo Tổng thống Trump, các quốc gia châu Âu đang hưởng lợi trực tiếp từ nguồn năng lượng vận chuyển qua eo biển này, nhưng lại không tham gia tích cực trong việc bảo vệ an ninh khu vực và đây là “sự mất cân đối nghiêm trọng” trong trách nhiệm liên minh.

Ông Trump cũng lưu ý nhiều nhà lập pháp tại Washington đang bất mãn trước việc NATO “không làm gì” trong khi Mỹ phải gánh vác phần lớn trách nhiệm quân sự. Quan điểm này phản ánh một sự chuyển hướng rõ rệt trong chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời Tổng thống Trump.

Trước đó, Thượng nghị sĩ Lindsey Graham thuộc đảng Cộng hòa, đại diện của bang North Carolina, đã đề nghị xem xét việc rút các căn cứ quân sự Mỹ khỏi những quốc gia không cho phép sử dụng lãnh thổ của họ để hỗ trợ chiến dịch Epic Fury. Ông đặc biệt chỉ trích quyết định của Tây Ban Nha khi không cho phép máy bay Mỹ cất cánh từ lãnh thổ nước này.

Cùng ngày 20/3, Chính phủ Anh cho biết nước này đã cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của mình để tấn công các địa điểm của Iran đang đe dọa tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz. Một người phát ngôn cho biết các bộ trưởng đã họp và xác nhận rằng thỏa thuận cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh cho việc phòng thủ tập thể khu vực bao gồm cả các hoạt động phòng thủ của Mỹ nhằm làm suy yếu các trận địa tên lửa và năng lực đang được dùng để tấn công tàu thuyền tại eo biển.

Phát biểu với báo giới tại Nhà Trắng ngay sau đó, Tổng thống Trump nói rằng quyết định trên của Anh là “phản ứng rất muộn” và lẽ ra họ nên hành động khẩn trương hơn.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cáo buộc chính phủ Thủ tướng Anh Keir Starmer “đẩy tính mạng của người Anh vào tình thế nguy hiểm” khi cho phép sử dụng các căn cứ này vào mục đích chống lại Iran. Kể từ khi xung đột bắt đầu vào ngày 28/2, Anh đã cho phép Mỹ sử dụng 2 căn cứ cho các hoạt động phòng thủ và đã triển khai các phương tiện hàng không để hỗ trợ các đồng minh vốn là mục tiêu trong chiến dịch trả đũa của Tehran.

Trong diễn biến liên quan, tờ Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết Iran gần đây đã phóng hai tên lửa đạn đạo nhằm vào căn cứ quân sự chung của Mỹ và Anh tại Diego Garcia ở Ấn Độ Dương. Theo nguồn tin, cả hai tên lửa đều không trúng mục tiêu – vốn nằm cách lãnh thổ Iran khoảng 4.000 km. Tuy nhiên, động thái này cho thấy Tehran có thể đang sở hữu các loại tên lửa có tầm bắn xa hơn so với những đánh giá trước đó. Lầu Năm Góc hiện chưa đưa ra bình luận về thông tin trên.

Diego Garcia, thuộc quần đảo Chagos, là một trong hai căn cứ mà Anh cho phép Mỹ sử dụng cho các hoạt động được mô tả là “phòng thủ” liên quan đến Iran. Đây là đầu mối chiến lược quan trọng phục vụ các chiến dịch quân sự của Mỹ tại châu Á, trong đó có các chiến dịch tại Afghanistan và Iraq. Trước đó, Anh đã nhất trí trao trả quần đảo Chagos cho Mauritius sau nhiều thập niên kiểm soát, song vẫn duy trì thỏa thuận cho thuê căn cứ tại Diego Garcia – đảo lớn nhất trong quần đảo này.