Tiết lộ bí ẩn ‘hành tinh cổ tích’: Khí quyển 1.500 độ C, đầy tinh thể thạch anh
Giới thiên văn học lần đầu tiên phát hiện các tinh thể thạch anh nguyên chất trong bầu khí quyển của một ngoại hành tinh.
Kể từ khi ra mắt, Kính viễn vọng không gian James Webb (JWST) đã cách mạng hóa sự hiểu biết của giới thiên văn về các hành tinh xa xôi ngoài Trái Đất.
Mới đây, Kính viễn vọng không gian James Webb tìm thấy các tinh thể nano thạch anh nhỏ trong các đám mây ở độ cao lớn tại một ngoại hành tinh khổng lồ, tên là WASP-17 b.
WASP-17 b cách Trái Đất khoảng 1.300 năm ánh sáng, trong chòm sao Thiên Yết. Sức nóng dữ dội từ ngôi sao này làm bầu khí quyển bao quanh nó giãn nở. Điều này khiến nó có đường kính gần gấp đôi Sao Mộc, dù khối lượng chỉ bằng một nửa.
Vì vậy, WASP-17b được xem là một trong những hành tinh lớn nhất và phồng nhất được biết đến.
WASP-17 b được phân loại là ngoại hành tinh nóng. Ngoài không gian, ngoại hành tinh này được thổi vào lượng cực lớn bức xạ, chịu nhiệt độ cực cao tới khoảng 1.500 độ C, do ở gần ngôi sao chủ.
WASP-17b nằm cách Trái Đất khoảng 1.300 năm ánh sáng trong chòm sao Thiên Yết. (Ảnh: Google)
Các tinh thể thạch anh có trong các đám mây của WASP-17 b mang hình dạng giống như lăng kính lục giác. Một số khác lại có cấu trúc nhọn như chất liệu thạch anh trên Trái Đất, nhưng chúng chỉ có kích thước nhỏ khoảng 10 nanomet.
David Grant, nhà nghiên cứu tại Đại học Bristol ở Anh, tác giả chính của công trình này cho biết, trước đây, từ quan sát của Kính viễn vọng Hubble, các nhà khoa học biết đến các sol khí (những hạt nhỏ tạo thành mây hoặc sương mù trong bầu khí quyển của WASP-17 b), nhưng đến nay càng bất ngờ hơn vì những sol khí này được làm từ tinh thể thạch anh.
Hannah Wakeford, đồng tác giả đến từ Đại học Bristol, cho biết ở các ngoại hành tinh khác, họ tìm thấy các tinh thể thạch anh giàu magiê, còn ở WASP-17 b, các tinh thể thạch anh này nguyên chất hơn.
Đám mây tinh thể thạch anh phủ đầy ngoại hành tinh phồng to. (Ảnh: Google)
Không giống như các hạt khoáng chất được tìm thấy trong các đám mây trên Trái đất, các tinh thể thạch anh được phát hiện trong các đám mây của WASP-17b không bị cuốn lên từ bề mặt đá của ngoại hành tinh.
Thay vào đó, chúng bắt nguồn từ chính bầu khí quyển của nó. Tiến sĩ Grant cho biết: “WASP-17b cực kỳ nóng, khoảng 1.500 độ C. Áp suất cực cao khiến các tinh thể thạch anh hình thành tại chỗ từ nguồn chất liệu sẵn có”.
Để có phát hiện này, nhóm nghiên cứu sử dụng Thiết bị thăm dò hồng ngoại của Kính viễn vọng Không gian James Webb quan sát WASP-17 b, khi nó di chuyển qua ngôi sao chủ. Kính viễn vọng Không gian James Webb quan sát WASP-17 b trong gần 10 giờ.
Khoảng thời gian quan sát kéo dài này cho phép thiết bị thu thập một tập dữ liệu lớn, gồm hơn 1.275 quan sát độ sáng trong các dải hồng ngoại thuộc bầu khí quyển WASP-17 b, vào thời điểm trong và sau khi nó di chuyển qua sao chủ.
Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng cho rằng, việc xác định chính xác số lượng thạch anh hiện diện, phạm vi che phủ của đám mây trên WASP-17 b là thách thức lớn.
Vén màn bí ẩn 'hành tinh cổ tích' mây lấp lánh thạch anh
Kết quả quan sát của siêu kính viễn vọng không gian James Webb đã hé lộ những đặc tính không tưởng của WASP-17b, một hành tinh khổng lồ trong chòm sao Thiên Yết
Nằm cách Trái Đất 1.300 năm ánh sáng, WASP-17b được phát hiện lần đầu vào năm 2009 nhưng cho đến nay, nhờ sức mạnh vượt trội của kính viễn vọng không gian mạnh nhất thế giới, bí mật khó tin về bầu khí quyển của hành tinh này mới được tiết lộ.
Với thể tích hơn gấp 7 lần nhưng khối lượng chỉ một nửa Sao Mộc, WASP-17b là một trong những ngoại hành tinh lớn nhất và phồng to nhất từng được phát hiện.
WASP-17b có những đám mây lấp lánh thạch anh - Ảnh: NASA/ESA/CSA
Điều này xảy ra do vòng quay của hành tinh quá gần với ngôi sao mẹ loại F, biến nó thành một "Sao Mộc nóng". Nhiệt độ cao khiến bầu khí quyển vốn đã dày đặc của hành tinh khí này phồng to thêm, như một chiếc kẹp bông.
Theo Sci-News, phát hiện độc đáo mới nhất đến từ nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi TS David Grant từ Đại học Bristol (Anh).
Trên "biển mây" của WASP-17b có một thứ dường như bí ẩn, là những dạng nhỏ li ti như hạt sương mù lang thang trong mây, đã được kính viễn vọng hơn 30 năm tuổi Hubble quan sát.
Với độ phân giải cao hơn nhờ thiết bị MIRI của James Webb, các nhà khoa học nhận ra đó không phải hạt sương nhỏ, mà là tinh thể thạch anh, khiến các đám mây của hành tinh lấp lánh như trong chuyện cổ tích.
Thạch anh ở WASP-17b cũng không bị cuốn lên từ đá, mà sinh ra và tồn tại trong bầu khí quyển, cho thấy "hành tinh cổ tích" này thật ra cực kỳ khắc nghiệt.
Nhiệt độ lên tới 1.500 độ C của bầu khí quyển đã khiến thạch anh có thể hình thành chỉ với áp suất khoảng 1% áp suất trên bề mặt địa cầu.
Các điều kiện cực đoan cũng giúp tinh thể rắn kết tụ trực tiếp từ khí mà không cần trải qua phase lỏng.
Trước đó người ta đã biết bầu khí quyển của hành tinh kỳ lạ này giàu hydro và heli, có một ít oxy, hơi nước và carbon dioxide.
Phát hiện mới về tinh thể thạch anh giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về kho nguyên tố đa dạng của hành tinh, cũng như cách mây luân chuyển xung quanh hành tinh, một thế giới có một nửa vĩnh viễn là ban đêm, một nửa mãi là ban ngày do bị khóa thủy triều bởi sao mẹ.
Hành tinh cũng có các cơn gió mạnh mẽ, cuốn những hạt thạch anh lấp lánh luân chuyển với tốc độ cực cao.
Viễn cảnh 'cân' được vũ trụ nhờ vào ánh sáng bí ẩn cổ xưa
Các nhà thiên văn học đã phát hiện một đợt bùng phát sóng vô tuyến bí ẩn của vũ trụ, phải mất 8 tỉ năm mới đến được trái đất, phá mọi kỷ lục về thời gian trước đó. Mô phỏng nguồn phát của một sự kiện bùng phát sóng vô tuyến nhanh từ thiên hà xa xôi vượt qua 8 tỉ năm...
Tin đang nóng
Tin mới nhất

Ngày 28/2 này, một sự kiện đặc biệt sẽ xảy ra

Ngư dân bắt được con cá khổng lồ nặng 135kg trên sông

Câu chuyện của 6.000 người sống giữa nghĩa trang: Người chết và người sống cùng "cộng sinh" như thế nào?

Chú rể kết hôn với 2 cô dâu trong cùng một ngày

Mua ghế trên mạng, người đàn ông nhận được thứ trị giá 1,4 tỷ đồng

Ông cụ 73 tuổi được chẩn đoán "mang thai trong tử cung": Sự thật phía sau còn gây sốc hơn

Đang dùng bữa trưa, người đàn ông nhìn thấy thứ bất ngờ

Loài vật bất tử duy nhất trên thế giới

Phát hiện chim bồ câu đeo vòng vàng trên cổ, giá trị gây bất ngờ

Ngôn ngữ kỳ quặc nhất thế giới

Thấy giá vàng tăng, khách sạn liền dỡ gạch dát vàng đem bán "bỏ túi" 333 tỷ đồng

Từng bị chẩn đoán không sống quá 2 tuổi, "cô gái bươm bướm" hiện tại ra sao ở tuổi 25?
Có thể bạn quan tâm

Trường Giang đã có cú hích trước Trấn Thành
Hậu trường phim
00:13:16 19/02/2026
Trấn Thành vướng tranh dữ dội khi viết lời chúc khiến LyLy suýt khóc, Quốc Anh sượng trân
Sao việt
00:00:31 19/02/2026
Phim Tết dở nhất hiện tại đây rồi: Nồi lẩu thập cẩm phá nát nguyên tác, bị cắt suất chiếu đúng mùng 2 Tết
Phim châu á
23:29:34 18/02/2026
Showbiz có mỹ nhân nhan sắc điểm 10, vòng 1 đốt mắt cả triệu người sững sờ
Nhạc quốc tế
22:11:39 18/02/2026
Nhà kho ở TPHCM bốc cháy ngùn ngụt tối mùng 2 Tết
Tin nổi bật
22:08:43 18/02/2026
Nam ca sĩ Việt kiếm tiền hàng năm nhờ một bản hit "quốc dân" giờ ra sao?
Nhạc việt
22:08:36 18/02/2026
Lamine Yamal đạt cột mốc mà chưa cầu thủ nào làm được
Sao thể thao
21:47:44 18/02/2026
Bà Takaichi tái đắc cử Thủ tướng Nhật Bản
Thế giới
20:52:15 18/02/2026
BLACKPINK chúc Tết fan nhưng sao... nó sai sai!
Sao châu á
20:41:40 18/02/2026
4 gương mặt tuổi Ngọ tiêu biểu của ngành Giáo dục Việt Nam
Học hành
19:23:06 18/02/2026
Chú chó nhiều tuổi nhất thế giới vừa qua đời ở Bồ Đào Nha
Rùa biển bạch tạng quý hiếm chào đời tại Côn Đảo


Phát hiện 'xương sống' của sinh vật trên mặt trăng Sao Mộc
Tìm thấy nước trên hành tinh cách Trái đất khoảng 120 năm ánh sáng
Kính thiên văn James Webb ghi lại hình ảnh ngôi sao xa xôi nhất trong vũ trụ
Các nhà khoa học dường như đã tìm thấy một dấu hỏi khổng lồ trong không gian
Kính viễn vọng James Webb phát hiện hơi nước ở khu vực hình thành hành tinh đá
Lộ diện hành tinh siêu kỳ dị, tưởng chỉ có trong thần thoại
2 ngôi sao va chạm nhau dữ dội đến mức tạo ra vàng
Sao tối (Dark Star) sẽ đánh dấu kỷ nguyên mới trong thiên văn học
Phát hiện chấn động về tuổi thật của vũ trụ
Phát hiện 'quái vật huyền thoại' đang sinh ra trực tiếp trên bầu trời
Kính viễn vọng không gian James Webb tiết lộ hình ảnh ngoạn mục của thiên hà xa xôi
NASA chụp được 'hạt giống sự sống' ra đời 12 tỉ năm trước
Va chạm với ô tô, 3 người trong gia đình tử vong
260 triệu người chê Địch Lệ Nhiệt Ba trang điểm xấu
Náo loạn mùng 2 Tết: Ngọc nữ showbiz sắp cưới thiếu gia tập đoàn hơn 14 tuổi, chuẩn bị có đám cưới lớn nhất nước?
Vợ chồng tài tử Secret Garden đón Tết ở Phú Quốc, sắc vóc bà bầu gây ngỡ ngàng!
Trai đẹp showbiz trúng số ngay mùng 1 Tết
Bạch nguyệt quang xứ tỷ dân: Chỉ nhảy nửa bài cũng càn quét hot search với 800 triệu lượt đọc, 100 triệu lượt xem sau vài giờ
Sốc visual Văn Lâm - Yến Xuân ngày Tết nhưng chưa phải tất cả, chi tiết "thông gia chung khung hình" mới gây chú ý
Tóm gọn cặp diễn viên đi du lịch biển đầu năm, đã hàn gắn sau 5 tháng trục trặc
Sao nữ lấy chồng quân nhân soái ca: Cảnh làm vợ trồng hoa - nuôi lợn gây ngỡ ngàng, nhan sắc thay đổi khó tin
Việt Nam có NSND mang hàm Trung tá, là PGĐ Sở VH-TT TP.HCM: Showbiz từ già đến trẻ không ai dám đắc tội
Địch Lệ Nhiệt Ba "gây bão" Gala Xuân Vãn đêm giao thừa: Visual nàng tiên cá kinh diễm, đến pháo hoa cũng không đẹp bằng
Vợ mới cứ khăng khăng đòi ngủ cùng con riêng của tôi, áp tai nghe lén một đêm mà tôi rụng rời tay chân
Tử vi tuổi Thìn năm 2026: Cơ hội thăng tiến rộng mở và những lưu ý quan trọng về thị phi
Trấn Thành lập kỷ lục chưa từng có, Thỏ Ơi! quá mạnh áp đảo mọi đối thủ
Mỹ nhân 92 sinh con cho thiếu gia tập đoàn được nhà chồng chấp thuận, khoe ảnh đón Tết trong dinh thự xa hoa
Mỹ nhân Việt công khai người yêu thiếu gia ngay đầu năm mới
Tiên Nguyễn, Đỗ Hà, Hương Liên: Chấm điểm Tết đầu làm dâu của hội mỹ nhân Việt
5 mỹ nhân tuổi Ngọ đẹp nhất Việt Nam: Lan Ngọc xếp thứ 2, hạng 1 lấp lánh hơn cả kim cương châu báu