Thông điệp của Nga với Iran đằng sau cuộc tập trận hải quân chung tại Biển Caspi

Tập trận chung Nga – Iran tại Biển Caspi là bước đi chiến lược nhằm giữ vững ảnh hưởng khu vực, đồng thời là và một sự “thể hiện thiện chí” giữa cơn sóng ngầm địa chính trị ở Trung Đông.

Tàu khu trục ‘Martyr Basir’ của Hải quân Iran tham gia cuộc tập trận chung với Nga mang tên CASAREX 2025 . Ảnh: Hãng thông tấn Iran Tasnim

Cuộc tập trận hải quân chung CASAREX 2025 giữa Nga và Iran tại Biển Caspi vừa diễn ra không chỉ là một sự kiện quân sự đơn thuần. Theo tờ Jerusalem Post ngày 22/7, đây còn là một thông điệp quan trọng từ Moskva tới Tehran, đặc biệt sau những diễn biến căng thẳng gần đây tại Trung Đông.

Cụ thể vào hôm 21/7, Iran và Nga đã khởi động cuộc tập trận hải quân CASAREX 2025 tại Biển Caspi. Cuộc tập trận này được cả hai nước coi là cách để khẳng định vai trò của mình tại vùng biển chiến lược nằm giữa hai quốc gia. Mặc dù là một cuộc tập trận chung, nhưng việc nó diễn ra ở Biển Caspi lại mang nhiều ý nghĩa đặc biệt trong mối quan hệ Iran – Nga hiện tại.

Cuộc tập trận này diễn ra sau một giai đoạn “nhạy cảm” trong mối quan hệ giữa Tehran và Moskva. Trong cuộc chiến 12 ngày của Iran với Israel, cả Nga và Trung Quốc đã không thể hiện sự ủng hộ rõ ràng hay hành động ngăn chặn các cuộc tấn công vào Iran. Thậm chí, khi Mỹ can thiệp và ném bom Iran, hai cường quốc này cũng không có động thái nào đáng kể.

Điều này gây ra nhiều thắc mắc trong giới phân tích. Bởi lẽ, trong nỗ lực chung của Nga và Trung Quốc nhằm thiết lập một trật tự thế giới mới, người ta thường cho rằng 2 cường quốc này muốn một Iran mạnh hơn. Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy họ dường như không có động thái nào đáng kể khi đối tác của mình bị đẩy vào tình thế khó khăn.

Đối với Nga, tầm ảnh hưởng ở Trung Đông đã bị tác động sau sự sụp đổ của chính quyền Assad ở Syria, và việc Iran suy yếu thêm là một vấn đề khác. Trong khi đó, Moskva đang vướng vào cuộc chiến ở Ukraine. Chính vì vậy, việc tiến hành cuộc tập trận hải quân CASAREX 2025 tại Biển Caspi được cho là một nỗ lực của Nga để chứng tỏ rằng họ vẫn quan tâm đến việc hợp tác chung với Iran, nhằm trấn an và củng cố lại mối quan hệ.

Biển Caspi: Tầm quan trọng chiến lược

Biển Caspi có tầm quan trọng chiến lược không thể phủ nhận. Nó không chỉ là vùng biển chung giữa Iran và Nga mà còn giáp với Azerbaijan và các quốc gia Trung Á. Việc kiểm soát và duy trì an ninh tại đây là điều kiện tiên quyết cho bất kỳ tham vọng khu vực nào.

Đối với Iran, vùng biển này đặc biệt quan trọng trong mục tiêu thiết lập một hành lang kinh tế Bắc-Nam mới. Tehran đang tích cực mở rộng quan hệ với Trung Á và đặt mục tiêu kết nối các khu vực này với miền Nam Iran và Pakistan. Để đạt được mục tiêu đó, an ninh hàng hải ở Biển Caspi là yếu tố sống còn. Hãng thông tấn nhà nước Tasnim của Iran cho biết phần đầu của cuộc tập trận đang diễn ra tại “khu vực biển thứ tư Nadaja gần Rasht”, với sự tham gia của một tàu hộ tống SB738 từ phía Nga.

Tasnim cũng nhấn mạnh mục đích của cuộc tập trận là “tăng cường phối hợp thực địa, tương tác tác chiến và hợp tác đa phương trong lĩnh vực tìm kiếm cứu nạn trên biển”. Hãng thông tấn này cho biết thêm rằng “giai đoạn chính của cuộc tập trận sẽ được tiến hành tại khu vực Imam Reza (AS) Nadaja sau khi tổ chức các cuộc luyện tập phối hợp chung giữa lực lượng hải quân Iran và Nga, cũng như với sự hiện diện của các quan sát viên từ các quốc gia khác giáp Biển Caspi”.

Việc mời các quan sát viên từ các quốc gia ven biển Caspi khác cho thấy một nỗ lực nhằm minh bạch hóa và có thể là một động thái ngoại giao để duy trì sự ổn định trong khu vực.

Tóm lại, cuộc tập trận chung trên là một thông điệp cho thấy dù có sự ưu tiên chiến lược khác, Nga vẫn coi Iran là một đối tác quan trọng. Moskva dường như muốn đảm bảo Tehran hiểu rằng mối quan hệ vẫn được duy trì, và hợp tác quân sự là một cách để thể hiện điều đó.