Tác động có thể xảy ra nếu Mỹ hạn chế xuất khẩu diesel

Theo tờ The New York Times ngày 1/10, giá diesel toàn cầu đang tăng mạnh do chiến tranh Iran làm hư hại các nhà máy lọc dầu Trung Đông và gián đoạn vận tải, trong khi Ukraine tấn công các cơ sở lọc dầu Nga khiến Moscow hạn chế xuất khẩu.

Nhà máy lọc dầu tại cảng New York và New Jersey, New York, Mỹ ngày 24/8/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Trong bối cảnh đó, Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc cấm hoặc hạn chế xuất khẩu diesel của Mỹ, làm dấy lên cảnh báo về một cú sốc mới đối với kinh tế thế giới.

Mỹ hiện là nhà cung cấp diesel hàng đầu cho hơn một chục quốc gia. Giá diesel bán lẻ tại Mỹ đã vượt 6,50 USD/gallon, tăng gần 70% so với cùng kỳ năm trước, tạo áp lực chính trị trước bầu cử giữa kỳ tháng 11. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng hạn chế xuất khẩu chỉ có thể giúp giá trong nước giảm tạm thời, trong khi đẩy giá thế giới tăng mạnh và cuối cùng có thể tác động ngược trở lại Mỹ thông qua chi phí vận tải, thực phẩm và chuỗi cung ứng.

Châu Âu chịu rủi ro lớn nhất, do nhập khoảng 1,5 triệu thùng diesel/ngày, trong đó 1/3 từ Mỹ, trong khi năng lực lọc dầu trong khu vực đã suy giảm. Một số chuyên gia cảnh báo cú sốc có thể tương tự khủng hoảng khí đốt châu Âu năm 2022.

Châu Á ít phụ thuộc trực tiếp vào diesel Mỹ nhưng vẫn chịu tác động từ giá thế giới. Australia và nhiều nước Đông Nam Á đặc biệt dễ tổn thương do phụ thuộc nhập khẩu. Trung Quốc hiện là nước hiếm hoi còn công suất lọc dầu dự phòng đáng kể, vì vậy, chính sách xuất khẩu của Bắc Kinh có thể trở thành yếu tố quan trọng nếu Washington hạn chế nguồn cung.