Sự thật về “thần dược” nano vàng chữa được ung thư!

Với tâm lý níu kéo hy vọng về sự sống và tin vào những lời quảng cáo “có cánh” ở một số group trên mạng xã hội, rất nhiều bệnh nhân ung thư đã tìm đến “thần dược” nano vàng với giá rất cao, nhưng cuối cùng tiền mất mà bệnh không thuyên giảm.

Vơi tâm ly niu keo hy vong vê sư sông va tin vao nhưng lơi quang cao “co canh” ơ môt sô group trên mang xa hôi, rât nhiêu bênh nhân ung thư đa tim đên “thân dươc” nano vang vơi gia rât cao, nhưng cuôi cung tiên mât ma bênh không thuyên giam.

Vân đê la ai đa tiêp tay cho loai “thân dươc” nay va cơ quan chưc năng ơ đâu khi co môt bô phân, trong đo co lưc lương môt sô nha khoa hoc đang kinh doanh trên nôi đau bênh nhân ung thư.

Tân cung nôi đau

Chị Đào Thu T, trú tại phường Xuân Hòa, TP. Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc (chung tôi xin giâu tên bênh nhân – PV) phát hiện ung thư cổ tử cung từ năm 2016. Hơn 2 năm chữa trị tiêu tốn của chị T mất gần 1 tỉ đồng, chị thậm chí phải bán cả nhà để có tiền chi trả. Trong lúc đang vật lộn với những cơn đau để kéo dài hy vọng sống, chị T được một người trong Câu lạc bộ Cuộc chiến chống ung thư giới thiệu về vật liệu nano vàng - một “thần dược” đối với bệnh nhân ung thư.

Đang tuyệt vọng bông nhiên thây “anh sang cuôi đương hâm” chị T đa gom góp những đồng tiền cuối cùng có thể vay mượn được để mua vật liệu nano vàng với giá 15 triệu đồng/chai. Thang 12.2017, chi T đa uông 3 chai vât liêu nano vang “Sau khi sử dụng lần thứ 1 thì tôi thấy cơn đau giảm đi, tầm 3 đến 5 ngày. Và tôi lại tiếp tục hy vọng, tiếp tục chạy vạy, vay mượn tiền để mua chai thứ 2″ – chị T. nói. Nhưng sau vài ba ngày, sức khỏe chị T. sụt giảm nhanh chóng.

“Lúc đó tôi mới nhận ra đó là sự lừa dối giữa con người và con người với nhau. Họ đã lợi dụng thân xác của người bệnh. Đó là một nỗi đau rất lớn, phải là bệnh nhân như chúng tôi mới có thể hiểu được. Chính vì thế mà tôi cảm thấy mất lòng tin với xã hội. Khi đau khổ nhất thì tôi đã tìm đến cửa chùa” – chị Đào Thu T chia sẻ vơi cac phong viên vào tháng 12.2017.

Đên tháng 3.2018, chị đã không thể ngồi lâu do quá yếu, cơ thể sưng phù va nhập viện Lao phổi Trung ương 74 trong tình trạng phổi, thận tổn thương nghiêm trọng vì hoá chất. Nhưng hoá chất đó là gì thì chính các bác sĩ ở đây cũng không xác định được. Cho đên thang 7.2018, chi T đa ra đi ơ tuôi 36.

Sự thật về thần dược nano vàng chữa được ung thư! - Hình 1

Ngươi nha môt bênh nhân giơi thiêu dung dich chưa nano vang quang cao la chưa đươc ung thư.

Tương tư la câu chuyên cua chi Mai H, vơ anh Phan Ngọc T. (trú tại khu đô thị Phú Mỹ Hưng, quận 7). Chi H phat hiên ung thư tuy đa tưng điều trị tại Singapore. Tuy nhiên, sau khi được quảng cáo về “thần dược” nano vàng, anh T đa đưa vơ về nước và bay ra Hà Nội để bắt đầu dùng nano vàng từ tháng 9.2017.

“Vợ tôi dùng tất cả 6 chai nano vàng. Và sau đó đi kiểm tra thì thấy chỉ số CA tăng lên rất kinh khủng, đặc biệt là gan bị nhiễm độc. Bác sĩ tại bệnh viện Mediplatex gọi tôi lên gấp: Tôi không biết là bệnh nhân đang dùng cái gì, nhưng hiện nay gan của bệnh nhân đang bị nhiễm độc nên phải xem xét lại đang dùng hóa chất gì” – anh T nói.

Anh quyết định gửi chai nano vàng mà chị H chưa kịp sử dụng sang Singapore xét nghiệm. Kết quả, vật liệu nano vàng mà anh chị đặt trọn niềm tin những ngày cuối đời có kích thước quá lớn. “Cái nano mình đi phân tích ấy, nó có kích thước tới 0,8nm, nó chỉ có thể đi đến gan và gan giữ lại chứ không đủ nhỏ để đi vào tế bào ung thư. Khi gan giữ lại quá mức thì bị nhiễm độc. Nó gọi là nhiễm độc kim loại” – anh T giải thích thêm.

Hơn 5 tháng kể từ khi bắt đầu dùng nano vàng, chị H đã qua đời ở tuổi 50 trong tình trạng gan bị nhiễm độc hóa chất.

Mơi thư trên chuôt bach đa ban cho ngươi

Ngay 19.7.2018, Bộ Y tế đã lên tiếng về việc quảng cáo nano vàng có giá từ 10 – 14 triệu đồng/chai, được quảng cáo có thể “diệt” ung thư khiến nhiều người bệnh tin tưởng mua dùng.

Theo đo, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đã có công văn gửi Bộ Thông tin và Truyền thông có biện pháp chấm dứt hoạt động của trang mạng đăng tải thông tin với nội dung quảng cáo nano vàng như một dạng thuốc chữa ung thư.

Ông Vũ Tuấn Cường – Cục trưởng Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) cho biết: Hiện nay, trên trang https://www.facebook.com/hathang.doan.3 có giới thiệu và quảng cáo sản phẩm nano vàng như một dạng thuốc chữa ung thư, kèm theo một video clip với tiêu đề: “Thành công bước đầu trong quá trình thử nghiệm nano vàng” trong đó có nội dung nano vàng sạch vẫn đang trong quá trình thử nghiệm chuyên sâu tế bào trên chuột bạch.

Qua kiểm tra, xác minh, Cục Quản lý Dược khẳng định: Đơn vị này chưa cấp phép lưu hành cho sản phẩm nano vàng chữa ung thư.

Theo quy định tại Điều 6, Luật Dược năm 2016: Các hành vi bị cấm trong kinh doanh dược: Kinh doanh thuốc thử lâm sàng; kinh doanh thuốc chưa được phép lưu hành.

Các hành vi bị cấm trong quảng cáo thuốc: Sử dụng kết quả nghiên cứu lâm sàng, kết quả nghiên cứu tiền lâm sàng, kết quả kiểm nghiệm, kết quả thử tương đương sinh học chưa được Bộ Y tế công nhận để quảng cáo thuốc.

Thân dươc hay thuôc đôc?

Cung trên trang facebook cua vi can bô kia cung dân kha nhiêu bai bao noi vê công dung cua nano vang, theo đo: “Vât liêu nano vang se rut ngăn con đương điêu tri bênh ung thư. Nano vang la vât liêu tiên tiên không gây đôc cho cơ thể khi co kich thươc tư 2 đên hang trăm nano met, khi tiêm vao khôi u, vât liêu vang sư dung rât it nên giam gia thanh. Măt khac bây nano vang co thê co thê bây đươc cac tê bao di căn gôc lang thang trong mau, đây la vân đê ma cac phương phap khac không lam đươc vi không anh hương tơi tê bao lanh”.

Đươc biêt, trương hơp vơ anh T đa nhăc ơ trên đa đươc tai khoan co tên Doan Ha Thăng (tai khoan bi cuc Dươc đê nghi Bộ Thông tin và Truyền thông có biện pháp chấm dứt hoạt động của trang mạng đăng tải thông tin với nội dung quảng cáo nano vàng như một dạng thuốc chữa ung thư) hương dân mua 5 chai nano vàng vơi mức giá khác nhau: 14 triệu đồng chai đầu tiên, rồi lần lượt là 12 triệu đồng, 11 triệu đồng và 10,5 triệu đồng! Va kêt cuc cua câu chuyên la vơ anh sau khi dung 5 chai đa bị đau bụng quằn quại và khi đến bệnh viện khám, các bác sĩ kết luận: Bệnh nhân bị xuất huyết bao tử, đông máu rồi tai biến!

Măc du co y kiên cho răng, ti lê bênh nhân bi ung thư tư vong rât cao va cung chưa hăn la do dung trưc tiêp nano vang. Thê nhưng theo tiến sĩ Nghiêm Thị Hà Liên, Phó Giám đốc Trung tâm Điện tử học lượng tử – Viện Vật lý, một trong những nhà khoa học nghiên cứu về nano vàng hàng đầu Việt Nam, thì đây là một vật liệu còn gây rất nhiều tranh cãi. Nano vàng cần phải được trải qua rất nhiều quy trình kiểm nghiệm nghiêm ngặt và phức tạp nữa mới biết có thể đưa vào chữa bệnh cho người được hay không.

Môt sô nghiên cưu khac cho thây hạt nano vàng chưa được chứng minh có tác dụng khi sử dụng một mình trong điều trị bệnh ung thư. Hạt vàng nano tự động sẽ không hấp thụ đặc hiệu vào khối u mà hấp thụ và tích lũy vào các cơ quan trong cơ thể, không rõ cơ chế bài tiết hạt nano vàng do đó việc tích lũy các hạt này sẽ gây độc tính tích lũy dần dần có thể nguy hiểm đến sức khỏe người bệnh.

Dù đã được cảnh báo nhưng vẫn nhiều bệnh nhân và người nhà bệnh nhân ung thư bị nhóm người trục lợi từ cái gọi là “thần dược” nano vàng lôi kéo. Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin trong những bài tiếp theo.

Long Quang

Theo Lao động

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Nhiều trẻ được chỉnh lác mắt thành công nhờ phát hiện sớmNhiều trẻ được chỉnh lác mắt thành công nhờ phát hiện sớm
20:25:11 12/06/2026
5 loại thực phẩm có thể gây hại cho đường ruột khi ăn lúc bụng đói5 loại thực phẩm có thể gây hại cho đường ruột khi ăn lúc bụng đói
21:25:54 12/06/2026
Gia Lai: Phẫu thuật thành công lấy 7 viên sỏi trong túi mật cho thai phụGia Lai: Phẫu thuật thành công lấy 7 viên sỏi trong túi mật cho thai phụ
20:27:46 12/06/2026
5 người tuyệt đối không nên ăn quả mít5 người tuyệt đối không nên ăn quả mít
16:10:03 13/06/2026
Người bệnh tăng huyết áp nên ăn tối ra sao?Người bệnh tăng huyết áp nên ăn tối ra sao?
08:46:24 12/06/2026
4 thực phẩm chứa nhiều kali người bệnh thận nên dè chừng, có món quen thuộc nhiều người vẫn ăn thường xuyên4 thực phẩm chứa nhiều kali người bệnh thận nên dè chừng, có món quen thuộc nhiều người vẫn ăn thường xuyên
15:24:30 13/06/2026
Cách chọn cá 'sạch', cực ít thủy ngânCách chọn cá 'sạch', cực ít thủy ngân
08:44:23 12/06/2026
Cứu sống nam bệnh nhân bị thủng dạ dàyCứu sống nam bệnh nhân bị thủng dạ dày
20:15:58 12/06/2026

Tin đang nóng

Bố mẹ dự đám cưới con gái sau 11 năm ly hôn, cô dâu Đồng Nai xúc động bật khócBố mẹ dự đám cưới con gái sau 11 năm ly hôn, cô dâu Đồng Nai xúc động bật khóc
18:19:49 13/06/2026
Công an bay flycam truy vết nghi phạm giết bé trai 12 tuổiCông an bay flycam truy vết nghi phạm giết bé trai 12 tuổi
21:27:54 13/06/2026
Danh tính tài xế ở Thanh Hóa kéo lê thiếu tá CSGT hàng trăm mét trên đườngDanh tính tài xế ở Thanh Hóa kéo lê thiếu tá CSGT hàng trăm mét trên đường
20:57:27 13/06/2026
Không dám tin Gong Yoo lại có ngày thế này, còn đâu nam thần số 1 Hàn Quốc ngày nào?Không dám tin Gong Yoo lại có ngày thế này, còn đâu nam thần số 1 Hàn Quốc ngày nào?
18:59:13 13/06/2026
Mai Phương Thúy hiếm hoi nhắc đến người đàn ông đặc biệtMai Phương Thúy hiếm hoi nhắc đến người đàn ông đặc biệt
22:00:41 13/06/2026
Chị đẹp Vbiz tung ảnh cưới bên vị hôn phu Việt kiều, hôn lễ dự quy tụ dàn sao khủng!Chị đẹp Vbiz tung ảnh cưới bên vị hôn phu Việt kiều, hôn lễ dự quy tụ dàn sao khủng!
16:50:23 13/06/2026
Bùng nổ tranh cãi Shakira "giả" trình diễn tại lễ khai mạc World Cup 2026Bùng nổ tranh cãi Shakira "giả" trình diễn tại lễ khai mạc World Cup 2026
20:27:55 13/06/2026
Katy Perry say đắm cựu Thủ tướng Canada lắm rồi, công khai ôm hôn quấn quít chẳng rời tại World Cup 2026Katy Perry say đắm cựu Thủ tướng Canada lắm rồi, công khai ôm hôn quấn quít chẳng rời tại World Cup 2026
18:55:51 13/06/2026

Tin mới nhất

Bổ sung kẽm có tốt cho tóc?

Bổ sung kẽm có tốt cho tóc?

18:40:45 13/06/2026
Để duy trì sức khỏe của tóc, da và hệ miễn dịch, các chuyên gia khuyến nghị xây dựng chế độ ăn đa dạng, kết hợp nhiều nguồn thực phẩm giàu kẽm thay vì phụ thuộc vào một loại thực phẩm duy nhất.
Bác sĩ cảnh báo: Đừng làm 3 việc này nếu không muốn hại dạ dày

Bác sĩ cảnh báo: Đừng làm 3 việc này nếu không muốn hại dạ dày

18:38:35 13/06/2026
Nhiều người vô tình duy trì các thói quen gây hại cho dạ dày suốt nhiều năm mà không nhận ra, cho đến khi xuất hiện các triệu chứng khó chịu.
Hướng dẫn mới nhất của Bộ Y tế về khám sức khỏe định kỳ cho trẻ dưới 6 tuổi

Hướng dẫn mới nhất của Bộ Y tế về khám sức khỏe định kỳ cho trẻ dưới 6 tuổi

18:03:03 13/06/2026
Thứ trưởng Bộ Y tế, PGS.TS Nguyễn Tri Thức vừa ký ban hành Quyết định Hướng dẫn nội dung chuyên môn khám sức khỏe định kỳ cho trẻ em dưới 6 tuổi.
Cả nước ghi nhận hơn 50.000 ca sốt xuất huyết, cảnh báo nguy cơ bùng phát dịch

Cả nước ghi nhận hơn 50.000 ca sốt xuất huyết, cảnh báo nguy cơ bùng phát dịch

18:00:03 13/06/2026
Cả nước ghi nhận hơn 50.000 trường hợp mắc sốt xuất huyết và 5 trường hợp tử vong. Trước nguy cơ dịch bệnh gia tăng trong mùa mưa, Bộ Y tế kêu gọi người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh.
Uống một loại nước liên tục suốt 3 tháng, người đàn ông suy thận

Uống một loại nước liên tục suốt 3 tháng, người đàn ông suy thận

17:59:38 13/06/2026
Theo bác sĩ, bệnh nhân đồng thời mắc đái tháo đường và đã xuất hiện tổn thương thận do bệnh nền. Trong thời gian dài theo dõi, các chỉ số như đường huyết, mỡ máu và axit uric đều nằm trong giới hạn kiểm soát, tình trạng bệnh tương đối ổ...
Một loại sữa bị thu hồi vì nghi khiến hàng chục trẻ nôn ói

Một loại sữa bị thu hồi vì nghi khiến hàng chục trẻ nôn ói

17:58:44 13/06/2026
Các cuộc điều tra sau đó cho thấy những sản phẩm bị ảnh hưởng đều sử dụng chung một thành phần là dầu giàu axit arachidonic từ cùng một nhà cung cấp tại Trung Quốc.
Đau hốc mắt cảnh báo bệnh gì?

Đau hốc mắt cảnh báo bệnh gì?

17:51:30 13/06/2026
Đau hốc mắt không chỉ do mỏi mắt mà còn có thể là dấu hiệu của các bệnh lý nguy hiểm như tăng nhãn áp cấp, viêm thần kinh thị giác hoặc viêm tổ chức hốc mắt cần được phát hiện sớm.
Lấy lại khứu giác sau cảm lạnh cực đơn giản bằng những mẹo nhà nào cũng có

Lấy lại khứu giác sau cảm lạnh cực đơn giản bằng những mẹo nhà nào cũng có

17:46:36 13/06/2026
Chính vì vậy, mất khứu giác khi bị cảm thường mang tính tạm thời và sẽ cải thiện dần khi tình trạng viêm và nghẹt mũi được kiểm soát tốt.
Điều cha mẹ cần biết: Trẻ dưới 6 tuổi cần khám sức khỏe định kỳ ít nhất 1 lần/năm

Điều cha mẹ cần biết: Trẻ dưới 6 tuổi cần khám sức khỏe định kỳ ít nhất 1 lần/năm

17:40:53 13/06/2026
Địa điểm khám sức khỏe lưu động được bố trí hợp lý, thuận tiện cho cha mẹ, người chăm sóc trẻ/người giám hộ trẻ đưa trẻ đi khám bảo đảm an toàn, đầy đủ nhân lực, trang thiết bị và dụng cụ khám đáp ứng yêu cầu chuyên môn.
Nghiên cứu mới chỉ ra không nên uống quá bao nhiêu ly rượu bia mỗi ngày

Nghiên cứu mới chỉ ra không nên uống quá bao nhiêu ly rượu bia mỗi ngày

16:33:57 13/06/2026
Một nghiên cứu mới được công bố cho rằng mọi người (cả nam và nữ) đều nên giới hạn lượng rượu bia tiêu thụ ở mức không quá một ly mỗi ngày.
Liên tiếp cứu sống nhiều phụ nữ ở Vân Đồn nguy kịch vì chửa ngoài tử cung

Liên tiếp cứu sống nhiều phụ nữ ở Vân Đồn nguy kịch vì chửa ngoài tử cung

16:04:38 13/06/2026
Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Khu vực Vân Đồn đã liên tiếp tiếp nhận và cấp cứu thành công nhiều phụ nữ bị chửa ngoài tử cung vỡ.
Đi bộ sau bữa ăn có giúp cải thiện kháng insulin?

Đi bộ sau bữa ăn có giúp cải thiện kháng insulin?

11:44:56 13/06/2026
Đi bộ sau bữa ăn là hình thức vận động nhẹ nhàng, phù hợp với hầu hết mọi người và không đòi hỏi thiết bị hay kỹ năng đặc biệt. Dù thời gian vận động không dài, hoạt động này vẫn có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Có thể bạn quan tâm

3 chị em sinh ba cùng đỗ vào lớp 10-Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy

3 chị em sinh ba cùng đỗ vào lớp 10-Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy

Học hành

23:55:45 13/06/2026
Cô giáo Nguyễn Thị Thanh Nga, giáo viên chủ nhiệm lớp 9B cho biết: Tôi rất vui khi cả 3 học trò đều đỗ vào trường chuyên của tỉnh nhưng không bất ngờ với kết quả này.
Vì sao mùa hè được khuyến khích nên ăn loại thịt được coi như "nhân sâm dưới nước" này?

Vì sao mùa hè được khuyến khích nên ăn loại thịt được coi như "nhân sâm dưới nước" này?

Ẩm thực

23:53:38 13/06/2026
Thịt lươn mềm, ngọt, ít chất béo nhưng lại chứa lượng đạm chất lượng cao, rất phù hợp cho những người thường xuyên mệt mỏi, suy nhược hoặc cần phục hồi thể lực.
Hòa Minzy chính thức có 'tin vui', khán giả đồng loạt gửi lời chúc mừng

Hòa Minzy chính thức có 'tin vui', khán giả đồng loạt gửi lời chúc mừng

Nhạc việt

23:48:15 13/06/2026
Hòa Minzy vừa ghi thêm một cột mốc đáng nhớ trong sự nghiệp khi được vinh danh tại Music Awards Japan (MAJ) 2026 - giải thưởng âm nhạc quốc tế lớn tại Nhật Bản.
Busan: Không chỉ là một điểm dừng chân trong chuyến lưu diễn của BTS

Busan: Không chỉ là một điểm dừng chân trong chuyến lưu diễn của BTS

Nhạc quốc tế

23:45:36 13/06/2026
Không chỉ có ý nghĩa trong câu chuyện trưởng thành của BTS, Busan còn là nơi hai thành viên của nhóm là Jimin và Jungkook sinh ra và lớn lên.
Declan Rice gặp rắc rối với mẹ đẻ chỉ vì một điều

Declan Rice gặp rắc rối với mẹ đẻ chỉ vì một điều

Sao thể thao

23:41:09 13/06/2026
Tiền vệ Declan Rice của ĐT Anh đã bị mẹ ruột mắng vì để da rám nắng sau những buổi tập đầy nắng tại nước Mỹ trong quá trình chuẩn bị cho World Cup 2026.
Nhìn Lisa (BLACKPINK) biểu diễn ở World Cup mà thấy bất công cho Angelababy

Nhìn Lisa (BLACKPINK) biểu diễn ở World Cup mà thấy bất công cho Angelababy

Sao châu á

23:40:27 13/06/2026
3 năm đã trôi qua, một người đang đứng trước hàng triệu khán giả trên sân khấu lớn nhất hành tinh, còn người kia vẫn âm thầm tìm cách lấy lại những gì đã đánh mất.
Lần đầu tiên Việt Nam có diễn viên đóng 5 phim trăm tỷ trong 3 tháng, đẳng cấp cỡ này flex cả đời cũng được

Lần đầu tiên Việt Nam có diễn viên đóng 5 phim trăm tỷ trong 3 tháng, đẳng cấp cỡ này flex cả đời cũng được

Hậu trường phim

23:38:05 13/06/2026
Với việc Ma Xó chính thức cán mốc 103 tỷ đồng sau 9 ngày công chiếu, NSƯT Hạnh Thúy đã trở thành diễn viên Việt Nam đầu tiên sở hữu 5 phim trăm tỷ trong cùng một năm.
Mối duyên giúp NSƯT Hữu Châu và Hồng Đào gắn bó bên nhau

Mối duyên giúp NSƯT Hữu Châu và Hồng Đào gắn bó bên nhau

Sao việt

23:26:47 13/06/2026
Nhiều năm trôi qua, mối quan hệ giữa NSƯT Hữu Châu và Hồng Đào không những không phai nhạt mà còn trở nên sâu sắc hơn.
Nữ diễn viên cực sexy đang gây bão với loạt cảnh nóng là ai?

Nữ diễn viên cực sexy đang gây bão với loạt cảnh nóng là ai?

Sao âu mỹ

22:57:03 13/06/2026
Sydney Sweeney - nữ diễn viên sinh năm 1997 đang gây bàn tán nhờ sắc vóc nóng bỏng cùng những cảnh phim 18+ gây bão trong Euphoria mùa 3.
"Ba trợn" (Hokum): Khi nỗi sợ đáng sợ nhất đến từ những khoảng trống trong trí tưởng tượng

"Ba trợn" (Hokum): Khi nỗi sợ đáng sợ nhất đến từ những khoảng trống trong trí tưởng tượng

Phim âu mỹ

22:53:02 13/06/2026
Ba trợn (Hokum) chinh phục khán giả bằng bầu không khí đặc quánh bất an, những truyền thuyết dân gian rùng rợn và màn trình diễn ấn tượng của Adam Scott
Chủ nhân bản hit 13 triệu view bật khóc nức nở trong show thực tế

Chủ nhân bản hit 13 triệu view bật khóc nức nở trong show thực tế

Tv show

22:31:44 13/06/2026
Đồng hành cùng các em nhỏ trong Mái ấm gia đình Việt, ca sĩ Mỹ Mỹ không giấu được sự xúc động khi chứng kiến những hoàn cảnh khó khăn.