Startup Mỹ chạy đua sản xuất vũ khí diệt drone giá rẻ

Một startup Mỹ đang chạy đua phát triển vũ khí đánh chặn UAV với chi phí chỉ vài nghìn USD, nhằm thay đổi bài toán phòng không đắt đỏ, đặc biệt là trong cuộc chiến với Iran.

Một drone đánh chặn trên bãi thử nghiệm. Ảnh: SkyFall

Vũ khí 5.000 USD đối đầu drone Iran

Tại một nhà kho nhỏ ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), công nhân dành tới 12 giờ mỗi ngày để lắp ráp các bộ phận in 3D, tạo ra những thiết bị đánh chặn có khả năng hạ thiết bị bay không người lái (UAV/drone) Iran trên không với tốc độ lên tới 320 km/giờ.

Theo truyền thông Mỹ, cơ sở này mới đi vào hoạt động từ tháng trước, do Powerus, một startup có trụ sở tại West Palm Beach, bang Florida (Mỹ), vận hành nhằm sản xuất các thiết bị đánh chặn giá rẻ. Đây là bước tiến đầu tiên của Powerus vào Trung Đông và nằm trong kế hoạch trở thành nhà cung cấp toàn cầu của công ty.

Theo một người phát ngôn, các nhà máy liên kết với Powerus hiện sản xuất khoảng 3.000 thiết bị đánh chặn drone mỗi tháng. Công ty đặt mục tiêu xây dựng mạng lưới nhà máy để nâng công suất lên 15.000 thiết bị mỗi tháng trên toàn cầu vào giữa năm 2027. Powerus không công khai danh tính khách hàng cũng như nhà sản xuất theo hợp đồng tại UAE.

Để đạt mục tiêu này, Powerus phải thay đổi đáng kể cách thức hoạt động vốn chậm chạp, quan liêu và tốn kém của ngành công nghiệp quốc phòng. Trước nhu cầu cấp bách từ các quốc gia đồng minh của Mỹ đang bị đe dọa, công ty hợp tác với các nhà sản xuất địa phương ngay tại những khu vực có nhu cầu. Nhờ đó, các thiết bị đánh chặn có thể được sản xuất nhanh chóng tại những nhà máy sẵn có, thay vì phải xây dựng cơ sở mới ở Mỹ rồi xuất khẩu vũ khí.

Cuộc chiến Iran đã thúc đẩy UAE và một số quốc gia khác đẩy mạnh kế hoạch sản xuất vũ khí ngay trong nước. Cơ sở hạ tầng dân sự của UAE trở thành mục tiêu bị tấn công nhiều nhất sau khi chiến sự bắt đầu hồi tháng 2. Iran đã phóng hơn 500 tên lửa đạn đạo và hơn 2.200 drone nhằm vào các mục tiêu ở UAE. Các cuộc tấn công khiến ít nhất 15 người thiệt mạng, hàng trăm người bị thương, một nhà máy lọc dầu phải đóng cửa và hai trung tâm dữ liệu của Amazon bị phá hủy.

Thiết bị đánh chặn là những tên lửa cỡ nhỏ, được thiết kế để lao vào và phá hủy các mối đe dọa trên không trước khi chúng tới mục tiêu. Mẫu Guardian do Powerus phát triển có giá khoảng 5.000 USD, dựa trên một thiết kế của Ukraine từng chứng minh hiệu quả trong việc đối phó drone Shahed của Nga.

Powerus thiết kế Guardian tương đối đơn giản, với các bộ phận có thể lắp ghép như đồ chơi Lego. Thiết bị sử dụng các vi mạch và mô-đun định vị GPS có sẵn trên thị trường. Guardian không thể đánh chặn tên lửa đạn đạo như hệ thống PAC-3 của Lockheed Martin, nhưng drone Shahed lại là một trong những phương tiện tấn công phổ biến nhất của Iran.

Khi chiến tranh buộc ngành quốc phòng phải đổi cách sản xuất

Powerus cung cấp cho một nhà sản xuất theo hợp đồng tại UAE chương trình đào tạo, linh kiện và phần mềm cần thiết để lắp ráp thiết bị đánh chặn cho một khách hàng ở Trung Đông. Mô hình này được thiết kế nhằm đẩy nhanh tốc độ sản xuất.

Nhà máy hiện sản xuất khoảng 30 thiết bị mỗi ngày và đặt mục tiêu sớm nâng lên 100 chiếc. Tuần trước, Powerus cho biết đã ký hợp đồng thương mại trị giá 22 triệu USD để bảo vệ cơ sở hạ tầng dầu khí ở Trung Đông. Công ty cũng hợp tác với một doanh nghiệp quốc phòng gần Mumbai để sản xuất thiết bị đánh chặn tại Ấn Độ.

Trong khi chính quyền Tổng thống Donald Trump gây sức ép buộc các nhà cung cấp giao vũ khí nhanh hơn, ngay cả những tập đoàn quốc phòng lớn cũng đang chuyển sang mô hình đồng sản xuất và các hệ thống đơn giản hơn. Lockheed Martin hồi tháng 7 cho biết sẽ sản xuất một loại thiết bị đánh chặn giá rẻ hơn tại châu Âu cùng các đối tác châu Âu. Loại vũ khí này có giá khoảng 2 triệu USD, bằng một nửa PAC-3, nhưng dự kiến phải đến năm 2028 mới được thử nghiệm.

Powerus không phải công ty Mỹ duy nhất sản xuất thiết bị đánh chặn tại UAE. Raytheon hồi tháng 10 đã công bố hợp tác sản xuất tên lửa đánh chặn Coyote tại đây. Theo Trung tâm An ninh Mỹ mới (CNAS), mỗi thiết bị có giá ước tính 126.500 USD. Trong khi đó, startup Neros ở California cũng đang phát triển drone đánh chặn Bandit, với phiên bản cơ bản có giá khoảng 5.000 USD.

Không lâu sau khi chiến tranh Iran bắt đầu, Powerus công bố một thương vụ sáp nhập khá bất thường với một công ty vận hành sân golf niêm yết trên sàn chứng khoán. Thương vụ do một công ty đầu tư có quan hệ với Donald Trump Jr. và Eric Trump, hai con trai lớn của Tổng thống Trump, làm trung gian.

Công ty vận hành sân golf sau đó trở thành công ty con do Powerus sở hữu hoàn toàn.

Powerus cũng có một loạt thông báo liên quan đến gia đình Trump hoặc những người có quan hệ với họ. Keith Kellogg, trung tướng về hưu từng là cố vấn cấp cao của Nhà Trắng dưới thời Tổng thống Trump, gia nhập hội đồng cố vấn của công ty. Tháng 6, Unusual Machines, một nhà sản xuất linh kiện drone ở Florida có Donald Trump Jr. trong hội đồng cố vấn, đầu tư 30 triệu USD vào Powerus. Trong tháng này, Powerus ký hợp đồng trị giá tối đa 90 triệu USD để cung cấp thiết bị đánh chặn cho Không quân Mỹ.

Từ chiến trường Ukraine đến cuộc đua vũ khí diệt drone

Nguồn gốc của Powerus bắt đầu từ năm 2022, khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine. Michael Sinensky, khi đó sở hữu WeShield – công ty chuyên thu gom và vận chuyển vật tư y tế trên toàn cầu trong đại dịch COVID-19 – tới Ukraine cùng đối tác Roman Vinfeld để chuyển các bộ dụng cụ y tế.

Tại một căn nhà an toàn ở Lviv, họ gặp Brett Velicovich, một cựu binh thuộc lực lượng đặc nhiệm Lục quân Mỹ. Sau đó, Sinensky bắt đầu tiếp đón các công ty Mỹ đưa drone tới Ukraine để thử nghiệm. Velicovich đánh giá các thiết bị này và cho rằng chúng chưa đạt yêu cầu. Ba người thành lập Powerus cùng Andrew Fox, hiện là CEO, và Ziv Marom, nhằm giúp Mỹ và các đồng minh chuẩn bị cho một kỷ nguyên chiến tranh bằng drone.

Powerus tìm kiếm các đối tác tại Ukraine sở hữu công nghệ đã được kiểm chứng trên chiến trường và mua quyền sử dụng. Công ty cũng thâu tóm một số doanh nghiệp drone khác, trong đó có Tandem Defense, đơn vị phát triển drone dạng mô-đun có thể lắp ghép, và Kaizen Aerospace, do Marom sáng lập, chuyên sản xuất drone có khả năng vận chuyển hàng hóa nặng tới 450 kg và bay tự động.

Powerus bắt đầu sản xuất drone và thiết bị đánh chặn Guardian tại các nhà máy ở North Carolina và California cho quân đội Mỹ. Tuy nhiên, Guardian chỉ giải quyết một phần tình trạng thiếu đạn đánh chặn, bởi hệ thống này được thiết kế để đối phó drone cỡ trung, trong khi các quốc gia vẫn cần những thiết bị đánh chặn cao cấp hơn để tiêu diệt tên lửa.

“Chúng bổ trợ chứ không thay thế PAC-3″, Stacie Pettyjohn, chuyên gia cấp cao và Giám đốc chương trình quốc phòng tại CNAS, nhận định. Bà cho rằng Iran nhiều khả năng đang tái xây dựng kho tên lửa và có thể sớm sở hữu Geran-3, phiên bản Shahed do Nga thiết kế, sử dụng động cơ phản lực và bay nhanh hơn đáng kể so với phiên bản ban đầu.

Dù vậy, Guardian đã bắt đầu được sản xuất trong khu vực. Chỉ vài tuần sau khi chiến tranh nổ ra, Powerus đã nhận được hợp đồng cung cấp Guardian cho một khách hàng ở Dubai. Khi đó, UAE sử dụng các tên lửa đánh chặn PAC-3 trị giá hàng triệu USD để tiêu diệt những drone Shahed chỉ có giá khoảng 40.000 USD – một chiến lược không thể duy trì lâu dài.