Phát biểu trái ngược của Tổng thống Trump và lãnh đạo Belarus trong vấn đề nguồn cung phân bón

Tổng thống Alexander Lukashenko cho biết Belarus hiện không còn nguồn phân bón kali sẵn có để cung cấp cho Mỹ.

Trước đó, Tổng thống Donald Trump thông báo đang thúc đẩy “thỏa thuận lớn” nhằm mua phân bón kali của Belarus với mức giá chiết khấu sâu, trong bối cảnh cuộc chiến thương mại của Mỹ với Canada.

Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko phát biểu trước Quốc hội tại Minsk, Belarus, ngày 18/12/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Văn phòng Tổng thống Belarus ngày 21/9 dẫn phát biểu của ông Lukashenko có đoạn: “Ngay cả khi chúng tôi muốn cung cấp kali cho các thị trường phương Tây khác, chúng tôi cũng đơn giản là không còn sản lượng để bán. Tất cả đã được ký hợp đồng”.

Trong khi đó, Tổng thống Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social rằng việc Mỹ mua kali từ Belarus sẽ là “tin rất tốt đối với nông dân và chủ trang trại của chúng ta”. Bên cạnh đó, ông Trump nhấn mạnh: “Mỹ đang xúc tiến thỏa thuận quy mô lớn về việc mua kali từ Belarus. Mức giá sẽ thấp hơn đáng kể so với mức chúng ta đang trả cho Canada”.

Kali là thành phần chủ chốt trong phân bón, và Canada là nhà cung cấp lớn nhất thế giới, với 53% lượng xuất khẩu được chuyển đến Mỹ. Truyền thông Canada cho biết 80% lượng kali sử dụng tại các trang trại của Mỹ có nguồn gốc từ nước này. Kali của Canada vẫn được miễn áp thuế quan từ phía Mỹ trong bối cảnh cuộc chiến thương mại căng thẳng giữa hai nước.

Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt phân bón và giá phân bón tăng cao được cho là hệ quả của nhiều cuộc xung đột toàn cầu, bao gồm xung đột Nga – Ukraine, căng thẳng giữa Mỹ và Iran, cũng như việc eo biển Hormuz tê liệt.

Phát biểu trái chiều của Tổng thống Trump và nhà lãnh đạo Belarus Lukashenko liên quan đến vấn đề kali diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump đã dành cả năm qua để nỗ lực thuyết phục và cải thiện quan hệ với ông Lukashenko. Nỗ lực này do đặc phái viên của Tổng thống về Belarus – ông John Coale, dẫn dắt.

Ông Coale đang đàm phán để Mỹ nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với Belarus, đổi lại việc Tổng thống Lukashenko phải trả tự do cho các tù nhân chính trị. Ông Coale đã gặp Tổng thống Lukashenko trong tháng 9 và đạt được thỏa thuận thả 25 tù nhân, nhưng con số này thấp hơn nhiều so với mức 200 trường hợp mà ông từng tuyên bố sẽ được trả tự do. Trong cuộc gặp với ông Coale, Tổng thống Lukashenko nói: “Không có tù nhân chính trị nào ở Belarus”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trả lời phỏng vấn báo chí sau khi rời Nhà Trắng ở Washington, D.C., ngày 26/9/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Thời gian qua, quan hệ thương mại Canada-Mỹ tiếp tục có những diễn biến đáng chú ý. Ngày 16/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký bản ghi nhớ yêu cầu các cơ quan liên bang phụ trách mua sắm công loại bỏ các sản phẩm có xuất xứ từ Canada. Nhà Trắng cho biết biện pháp này nhằm đáp trả điều mà Washington cho là những rào cản đối với hàng hóa và doanh nghiệp Mỹ tại thị trường mua sắm công của Canada.

Từ tháng 12/2025, Canada đã triển khai chính sách ưu tiên hàng hóa và doanh nghiệp trong nước trong một số hoạt động mua sắm công, trong đó có các yêu cầu liên quan đến thép, nhôm và gỗ Canada. Ottawa cũng đã áp dụng một số biện pháp thuế quan đáp trả đối với hàng hóa Mỹ từ ngày 8/9.

Quan hệ Canada-Mỹ đã chịu nhiều biến động kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, với việc hai bên liên tục điều chỉnh các biện pháp thuế quan và thương mại. Các doanh nghiệp Bắc Mỹ cũng bày tỏ quan ngại khi chuỗi cung ứng giữa hai nước có mức độ liên kết cao và nhiều sản phẩm, linh kiện được vận chuyển qua biên giới nhiều lần trong quá trình sản xuất và phân phối.