NSND Dương Minh Đức – Giọng hát không có t.uổi
Có lần tôi đã nói vui: ‘Em có cảm tưởng như giọng hát của bác là giọng hát không có t.uổi ấy.
Nghe vẫn thấy trẻ trung, sôi nổi và đặc biệt là nhiệt thành’. Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Dương Minh Đức năm nay đã 75 t.uổi, nghe tôi nói vậy thì chỉ cười, ông cười rất sảng khoái. Ông bảo: ‘Thì mình là con trâu mà’.
NSND Dương Minh Đức biểu diễn trên sân khấu.
Tôi có may mắn được ở cùng khu tập thể với ông, khu tập thể số 8 phố Lý Nam Đế, Hà Nội. Nhà tôi chỉ cách nhà ông chừng năm bảy mét nên hầu như ngày nào tôi cũng được nghe giọng hát của ông. Hôm thì mới đầu buổi sáng đã nghe giọng hát của ông. Hôm thì tôi vừa ngủ trưa dậy đã nghe vọng tới giọng hát trầm vang của ông. Đó là những buổi ông luyện hát cùng học trò. Thường ông chỉ hát mẫu một câu hay một đoạn hoặc hát sửa sai cho học trò. Mà học trò của ông gần như ngày nào cũng có. Đấy là chưa kể thỉnh thoảng lại thấy ông đi hát. Ông hát ở bất cứ đâu mỗi khi có yêu cầu. Mà đã hát thì hát nhiệt tình, hát sôi nổi, hát hết mình. Bấy giờ tôi mới hiểu câu nói: “Thì mình là trâu mà” của ông bữa nào. Hiểu ra vì ông t.uổi Kỷ Sửu (1949) cầm tinh con trâu nên thảo nào ông cứ cần mẫn hát và cần mẫn dạy hát.
Tôi lại nói vui: “ Sao bác không nghỉ ngơi đi thể dục hoặc đi chơi đâu đó cho vui khỏe. Dạy hát mệt lắm, nhất là luyện cho học trò đi thi hát gì gì đó”. NSND Dương Minh Đức trả lời sau tiếng cười vang: “Nó là cái nghiệp mất rồi”. Đó là hôm tôi có hẹn gặp ông nhưng tôi phải ngồi đợi ngoài phòng khách lâu lâu. Tôi không muốn làm phiền cả thầy lẫn trò đang luyện hát.
NSND Dương Minh Đức sau hồi luyện giọng cùng học trò xong thì bước ra phòng khách, ông xin lỗi vì để tôi đợi lâu. Tôi cười vui “Được nghe bác dạy hát cũng mãn nhĩ lắm ạ”. NSND Dương Minh Đức nói: “Các em, các cháu còn tín nhiệm là vui rồi”. Nói xong ông mời tôi uống nước, nâng chén trà Thái nóng hôi hổi, thơm nưng nức lên chiêu một ngụm xong thì tôi “vào cuộc”, tôi hỏi: “Bác bắt đầu nghiệp làm thầy như thế nào?”. NSƯT Dương Minh Đức cười: “Thì trước khi làm thầy tôi cũng làm trò đã chứ”.
NSND Dương Minh Đức trước khi nghỉ hưu là Đại tá, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa nghệ thuật quân đội. Ông bước vào nghiệp làm “thầy dạy hát” cũng như một sự tình cờ, hay nói cách khác là như một duyên nghiệp. Vào trường năm 1976, chàng sinh viên Dương Minh Đức được “đặc cách” học thẳng Đại học thanh nhạc chứ không qua Trung cấp chỉ là bởi “hát rất hay” và cũng bởi năm 1972, anh cựu sinh viên Đại học Kỹ thuật quân sự đã đoạt Huy chương Vàng Hội diễn toàn quân lần thứ nhất.
Năm 1980, sau khi nhận tấm bằng tốt nghiệp Đại học thanh nhạc loại xuất sắc, Dương Minh Đức khoác ba lô về luôn Trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật quân đội (nay là Trường Đại học Văn hóa nghệ thuật quân đội). Ông làm giảng viên từ dạo đó cho tới khi nghỉ hưu. Hai mươi tám năm tận tụy làm thầy trực tiếp tại trường và tính đến nay là thêm mười sáu năm sau khi nghỉ hưu, NSND Dương Minh Đức đã có “vốn” 44 năm đứng trên bục giảng.
Nhớ cách đây chừng gần 20 năm khi tôi chuyển về khu tập thể số 8 làm hàng xóm của ông, có lần tôi thật thà hỏi: “Sao em thấy bác toàn đi xe ôtô lướt. Những xe ấy hay hỏng hóc vặt, sửa chữa khó khăn lắm”. NSND Dương Minh Đức nói hơi to: “Mình là người có nghề mà. Sợ gì!”. Thì ra hồi học Đại học Kỹ thuật quân sự ông theo học khoa chế tạo máy ngành xe quân sự. Một khoa chẳng liên quan gì đến văn hóa văn nghệ gì chứ nói gì đến ca với hát. Nghe tôi phân vân hỏi vậy NSND Dương Minh Đức cười, lần này ông tủm tỉm: “Mình là con nhà nòi mà”.
NSND Dương Minh Đức vốn quê gốc ở Phùng Xá, huyện Mỹ Đức, Hà Nội. Ông nội của ông là công chức ngành hỏa xa, ông cụ được điều vào làm Trưởng ga Sài Gòn và thế là cả gia đình “gồng gánh” vô N.am s.inh sống. Người cha của NSND Dương Minh Đức là cụ Dương Minh Đẩu lớn lên trên đất Sài Gòn.
Kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, tháng 9/1945 anh thanh niên Dương Minh Đẩu gia nhập đoàn quân rút lên rừng để kháng chiến. Ông sôi nổi, nhiệt huyết và trưởng thành trong quân ngũ, làm Chính trị viên Trung đoàn 82 Nam Trung Bộ. Và lời ca hùng tráng của bài hát “Trung đoàn 82 quân hành khúc” do chính ông sáng tác không những được cán bộ chiến sĩ yêu thích mà lời ca ấy còn “đi vào lòng” cô n.ữ s.inh Sài Gòn quê ở huyện Thủ Đức, tên là Bùi Kim Dung, khi ấy cô đang là y tá trong đơn vị. Và ở nơi có những cánh rừng đại ngàn miền núi Bình Thuận ấy họ đã nên đôi lứa.
Cậu bé Dương Minh Đức được sinh ra ở Sài Gòn năm 1949, chả là trước khi sinh mẹ cậu cải trang là thường dân bí mật về thành sinh con. Sinh xong người mẹ trẻ gửi con ở lại cho ba mẹ chồng chăm nuôi còn mình trở lại chiến khu cùng đồng đội. Hai cụ thân sinh ra NSND Dương Minh Đức từng có thời gian công tác ở Đoàn văn công liên khu 5. Cha ông trước khi nghỉ hưu là Giám đốc Xưởng phim Quân đội (nay là Điện ảnh Quân đội).
Phút ngẫu hứng của NSND Dương Minh Đức cùng đồng đội.
Năm 1954, Hiệp định Giơnevơ được ký kết, ba mẹ của ông xuống tàu tập kết ra Bắc. Một năm sau, năm 1955, lúc cậu bé Dương Minh Đức vừa tròn 6 t.uổi thì được ông bà nội nhờ một thương gia đưa ra Bắc theo đường qua Campuchia. Rồi từ Phnom Penh đi máy bay ra Hà Nội. Tiếng là được đón ra Hà Nội nhưng Dương Minh Đức không được sống cùng ba mẹ. Ông được gửi vào Trại Nhi đồng miền Nam. Sau đó thì học Trường Thiếu sinh quân Nguyễn Văn Trỗi (Trường tạm trú bên Trung Quốc).
Tôi cười nói vui: “Vậy là bác tuy sống xa ba mẹ nhưng bù lại được học hành tử tế trong môi trường giáo dục tuy nghiêm khắc nhưng đầy đủ”. NSND Dương Minh Đức cười rất to rất vang, đúng như chất giọng tenor trữ tình, khỏe khoắn của mình. Tôi cũng thấy vui lây, nhất là ngắm nhìn ông thư thái ngồi tiếp chuyện. Nhìn bề ngoài, NSND Dương Minh Đức như trẻ hơn nhiều với t.uổi hiện tại. Tôi nói vui: “Tròn 75 t.uổi bác mới được phong danh hiệu NSND. Có muộn quá chăng?”. NSND Dương Minh Đức chỉ cười, lát sau mới nói: “Quan trọng là mình vẫn còn đi hát và còn được dạy hát”.
Tôi biết, ông là người lạc quan với tâm hồn rộng mở, nhìn đời nhìn người trên lăng kính trẻ trung, lãng mạn. Dù đời người có trải qua vui buồn, sóng gió nhưng đến một lúc nào đó, dòng đời cuồn cuộn kia bỗng lắng lại và cho ông những phút tĩnh lặng thật đẹp làm nên cảm xúc thăng hoa của người nghệ sĩ.
Anh em ngồi chơi nói chuyện vui vẻ nên tôi đề nghị “Hay là hôm nay bác nói chuyện “chuyên đề” làm thầy của mình đi. Em cũng rất muốn biết làm thầy dạy hát khác làm thầy dạy chữ hay dạy nghề ở điểm nào”. Dường như “gãi” đúng chỗ nên NSND Dương Minh Đức chia sẻ: “Dạy hát cho sinh viên tức là đào tạo một người để trở thành ca sĩ nên trong quá trình dạy người thầy phải thị phạm cho học sinh làm theo. Ví dụ như phải chỉ ra hát thế nào là hát sâu, hát thế nào là hát giọng ngực…”.
NSND Dương Minh Đức kể, cái khó của “dạy hát” là ở chỗ do đặc thù của việc đào tạo nên trong suốt quá trình dạy và học chỉ là một thầy với một trò. Khâu này bắt đầu từ ngay khi học trò vào trường cho đến tận khi học trò ấy tốt nghiệp ra trường. Nhưng cái hay ở đây là thầy với trò lại rất gắn bó, rất thấu hiểu nhau về mọi mặt, từ chuyện học hành cho đến chuyện tâm sự riêng tư cũng như những vấn đề nảy sinh trong quá trình đào tạo. Ông cho biết: “Thầy không chỉ dạy chuyên môn mà quan trọng nhất là còn dạy “văn hóa của người nghệ sĩ” nữa”.
Nắng hè lên chói chang, căn phòng nhỏ với “trang thiết bị” đáng giá nhất là cây đàn piano, cây đàn mà hàng ngày NSND Dương Minh Đức thường ngồi đệm đàn cho học trò. Hôm nay ông phá lệ, dường như để chiều tôi thì phải? Ông ngồi trước cây đàn, dạo một khúc nhạc dạo rồi cất tiếng hát. Tiếng hát của ông vẫn thế, vang to và khỏe khoắn. Tôi thầm nhủ: Đúng là một giọng hát không có t.uổi.
Hai lần rơi nước mắt đáng nhớ của NSND Thái Bảo
Là người con thứ 6 trong gia đình, NSND Thái Bảo tâm sự với hơn 40 năm ca hát chị nhiều lần khóc vì khán giả của mình.
NSND Thái Bảo gắn liền với cây đàn bầu.
NSND Thái Bảo sinh năm 1964. 10 t.uổi chị bắt đầu gắn bó với cây đàn bầu và đến nay đã theo nghề được hơn 40 năm. Hồi nhỏ Thái Bảo ở Nghệ An. Khi đó các thầy cô của trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia) về quê chị tuyển sinh. Thái Bảo đi thi thử và không ngờ nhận được giấy gọi nhập học sau đó. Ba mẹ lúc đầu không muốn chị ra Hà Nội học vì Thái Bảo là con út, vóc dáng nhỏ bé, ông bà sợ con một mình đi học xa vất vả. Nhưng vì quá thích nên Thái Bảo quyết tâm ra Hà Nội theo học đàn bầu.
Gia đình có 6 anh chị em, Thái Bảo là con út. Nghệ sĩ tâm sự, ở nhà chị, 6 anh chị em đều có tên là Bảo. Ba mẹ lấy tên ông ngoại từng đỗ Trạng Nguyên để làm tên đệm cho NSND Thái Bảo bởi muốn con gái nối gót ông học thật giỏi.
NSND Thái Bảo ghi dấu ấn với vai trò ca sĩ.
Về lý do học đàn bầu nhưng chuyển sang làm ca sĩ, NSND Thái Bảo cho biết lần biểu diễn bên Lào, chị đã mạo muội đứng lên hát 1 bài bằng tiếng Lào. Tiếng lành đồn xa, về Việt Nam, nhiều thầy cô mời chị đi diễn nên dần dần Thái Bảo chuyển sang làm ca sĩ.
Tuy nhiên, người có ảnh hưởng nhất với quyết định theo đuổi nghề cầm ca của Thái Bảo lại là nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương. 15 t.uổi, đến nhà bác và thấy cây đàn guitar treo trên tường, chị xin phép nhạc sĩ cho hát bài Đêm đông cùng cây đàn guitar. "Hát xong bác bảo: Con phải chuyển sang con đường ca hát. Theo con đường ca hát con sẽ nổi tiếng. Bác khẳng định với con điều đấy nhưng con đừng bỏ cây đàn bầu nhé", NSND Thái Bảo nhớ lại.
17 t.uổi, khi đang học Nhạc viện, chị được cử lên biên giới phía Bắc biểu diễn. Nghệ sĩ ôm đàn guitar gỗ hát bài Vết trên tròn trên cát. Vừa diễn xong thì trời mưa, ô tô chở Thái Bảo về lán trại. Gần 1 giờ sáng, nghe tiếng gọi, chị ra ngoài thì thấy khoảng 30 anh bộ đội xếp hàng dài.
Đứng trước mặt Thái Bảo là một thương binh. Anh nói đã nghe Thái Bảo hát chiều nay và đi bộ 30 cây số tới để gặp chị, chỉ xin Thái Bảo một lần nữa hát lại cho mình nghe một lần bài Vết trên tròn trên cát. Thái Bảo vội vào lấy cây guitar và hát một lần nữa. Hát xong, các anh đi khuất, Thái Bảo chỉ biết nhìn theo và khóc. Câu chuyện này được Thái Bảo chia sẻ trong chương trình Ký ức vui vẻ như kỷ niệm không thể quên trong đời.
Một lần khác, khi diễn ở Thanh Hóa ca khúc Vào lăng viếng Bác, một khán giả hơn 70 t.uổi lên sân khấu tay run run tặng NSND Thái Bảo một bông hoa nhựa, đề nghị chị hát lại bài này. Những khán giả như thế chính là lý do khiến chị kiên trì theo đuổi dòng nhạc của mình hơn 40 năm qua.
Hạnh phúc 35 năm bên người chồng nghệ sĩ, con trai duy nhất theo nghề bố mẹ
NSND Thái Bảo và NSƯT Anh Tuấn.
Dù theo nghề hơn 40 năm nhưng đến nay NSND Thái Bảo vẫn chưa có một liveshow riêng. Năm 2010, đáng lẽ Nhà hát đã tổ chức liveshowcho chị nhưng vì ông xã gặp biến cố về sức khỏe nên kế hoạch dừng lại. Hiện giờ, điều kiện kinh tế vẫn chưa dư dả để chị làm một chương trình riêng. Nữ nghệ sĩ nói: "Tôi sống bằng nghề, không làm gì hơn ngoài hát cả".
NSND Thái Bảo kết hôn năm 1989 với NSƯT Anh Tuấn và có con trai duy nhất cũng theo nghề của mẹ. Gần đây, trong lần hiếm hoi kỷ niệm 35 năm ngày cưới, NSND Thái Bảo mới chia sẻ trên trang cá nhân về cuộc hôn nhân của mình.
"Vậy là 35 năm gắn bó bên nhau, góp nhặt buồn vui với một chặng đường gian truân, vất vả. Những được mất không hề toan tính, ngày giông bão cũng cố gắng vượt qua. Đó là sự tôn trọng, niềm tin và lòng biết ơn vô hạn. Tuy không nói nhiều lời hoa mỹ nhưng vẫn mang đến cho nhau một tinh thần tích cực, một sự hậu thuẫn vững vàng, một cuộc sống bình yên và một gia đình êm ấm. Không ai nói trước được điều gì và quỹ thời gian cũng không còn bao nhiêu nữa. Hãy bước thật chậm và nắm c.hặt t.ay nhau đi trọn đến cuối con đường".
Con trai tặng hoa cho NSND Thái Bảo trong chương trình "Khách sạn 5 sao".
NSND Thái Bảo kể, sau đám cưới, tài sản của hai người chỉ có một chiếc giường và một chiếc tủ của NSND Quang Vinh tặng nhưng tủ bị hỏng cửa, mỗi lần cất hay lấy quần áo, hai vợ chồng đều chật vật. Con trai anh chị, Bảo Anh (tên ghép của bố mẹ) hiện là nghệ sĩ saxophone ở Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam - nơi bố mẹ công tác. Bảo Anh có thể chơi saxophone, piano và kèn clarinet.
Chia sẻ trong chương trình Khách sạn 5 sao mới đây, Bảo Anh cho biết ban đầu anh phân vân không biết theo học bộ môn nào nhưng tình cờ đi qua phòng bố mẹ và thấy đĩa nhạc của Kenny G. Anh đã nghe một lèo và quyết định học kèn saxophone, thuyết phục bố mẹ rằng mình nghiêm túc và muốn dành toàn bộ thời gian cho cây kèn.
NSND Thái Bảo cho biết chị từng mê Kenny G nhưng với nghệ thuật, chị không áp đặt mà để con tự lựa chọn. NSND Thái Bảo hạnh phúc vì con tiếp nối con đường nghệ thuật của mẹ, mong Bảo Anh sẽ theo đuổi và thành công trong sự nghiệp.
NSND Thái Bảo và con trai trong chương trình "Khách sạn 5 sao" mới phát sóng trên VTV3:
NSND Thái Bảo: Nhạc sĩ ca khúc 'Thăm bến Nhà Rồng' sợ tôi 'hát như Tây hát chèo' Lần đầu tiên xin nhạc sĩ Trần Hoàn hát bài 'Thăm bến Nhà Rồng', NSND Thái Bảo kể nhạc sĩ sợ chị 'hát như Tây hát chèo'. NSND Thái Bảo vừa ra mắt MV Thăm bến Nhà Rồng với phiên bản hoàn toàn mới của ca khúc đã đồng hành cùng nghệ sĩ trong 34 năm qua. MV tái hiện hình ảnh NSND...