Những tranh cãi căng thẳng trong phiên điều trần đầu tiên của Lầu Năm Góc về chiến sự Iran

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đã lần đầu đối mặt với phiên chất vấn công khai trước Quốc hội về cuộc chiến Mỹ – Israel với Iran.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth. Ảnh: PAP/TTXVN

Theo trang Al Jazeera, trong nhiều giờ điều trần căng thẳng cùng Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine, ông Hegseth đã né tránh các câu hỏi về mục tiêu dài hạn và lộ trình của cuộc chiến tại Iran, bắt đầu khi Mỹ và Israel phát động tấn công ngày 28/2.

Lần đầu tiên, Lầu Năm Góc công bố chi phí chiến tranh đã lên tới 25 tỷ USD. Ông Hegseth đưa ra phần biện hộ đôi lúc gay gắt cho chính sách của Tổng thống Donald Trump, đồng thời bảo vệ đề xuất ngân sách quốc phòng kỷ lục 1.500 tỷ USD của Nhà Trắng. Phiên điều trần diễn ra ngay sau khi cuộc chiến với Iran bước sang tháng thứ hai.

Giao tranh phần lớn đã tạm lắng kể từ ngày 8/4, khi Mỹ áp đặt phong tỏa hải quân tại Eo biển Hormuz. Ông Trump nhiều lần cảnh báo sẽ nối lại các cuộc tấn công nếu đàm phán ngừng bắn không đạt tiến triển, thậm chí viết trên mạng xã hội rằng sẽ “không còn khoan nhượng”.

Chi phí 25 tỷ USD

Phát biểu cùng ông Hegseth, quyền kiểm soát ngân sách Lầu Năm Góc Jules Hurst III lần đầu công bố chi phí chính thức của cuộc chiến ở mức 25 tỷ USD. Theo ông Hurst, phần lớn khoản tiền này dành cho đạn dược, chi phí điều động lực lượng tới Trung Đông và tổn thất trang thiết bị.

Trong phần chất vấn sau đó, ông Hegseth không trả lời liệu con số này đã bao gồm thiệt hại tại các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực hay chi phí bổ sung kho vũ khí hay chưa. Truyền thông Mỹ cho biết chính quyền đang cân nhắc đề nghị Quốc hội cấp thêm 200 tỷ USD cho nỗ lực chiến tranh, dù chưa có đề xuất chính thức.

Trong cuộc trao đổi với Hạ nghị sĩ Dân chủ Salud Carbajal, ông Hegseth thể hiện lập trường cứng rắn về gánh nặng đối với người nộp thuế: “Cái giá để đảm bảo Iran không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân là bao nhiêu?”

Tranh cãi về chương trình hạt nhân Iran

Bên trong cơ sở hạt nhân Natanz của Iran. Ảnh: IRNA/TTXVN

Vấn đề chương trình hạt nhân Iran là tâm điểm của những câu hỏi gay gắt nhất. Hạ nghị sĩ Adam Smith chỉ ra sự mâu thuẫn trong phát biểu của ông Hegseth. Một mặt, ông nói chương trình hạt nhân Iran đã bị “xóa sổ” sau cuộc chiến 12 ngày năm 2025, mặt khác lại coi đây là mối đe dọa cận kề dẫn tới cuộc chiến hiện tại.

“Ông vừa nói chúng ta phải phát động chiến tranh cách đây 60 ngày vì mối đe dọa hạt nhân là cấp bách. Giờ ông lại nói nó đã bị xóa sổ hoàn toàn. Chương trình hạt nhân Iran vẫn như trước khi cuộc chiến bắt đầu”, ông Smith nói.

Đáp lại, ông Hegseth khẳng định các cơ sở đó đã bị ném bom và phá hủy, nhưng tham vọng của Iran vẫn tồn tại và nước này đang xây dựng “lá chắn thông thường”.

Phản ứng trước cáo buộc “vũng lầy”

Một trong những màn đối đáp căng thẳng nhất diễn ra khi Hạ nghị sĩ John Garamendi gọi cuộc chiến là “vũng lầy” và “thảm họa chính trị – kinh tế ở mọi cấp độ”. Ông Hegseth phản ứng gay gắt, cáo buộc nhận định này là “tiếp tay cho tuyên truyền của đối phương”.

Ông cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay đến từ “những phát biểu liều lĩnh, thiếu trách nhiệm và mang tính đầu hàng” của một số nghị sĩ.

Ông cũng khẳng định Chính quyền Tổng thống Trump đã xem xét mọi kịch bản, bao gồm khả năng Iran đóng cửa eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng then chốt và là đòn bẩy chiến lược của Tehran.

Phát ngôn gây tranh cãi về chiến sự

Lầu Năm Góc tại Arlington, Virginia, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Hạ nghị sĩ Seth Moulton tiếp tục chất vấn về phát biểu trước đây của ông Hegseth rằng Quân đội Mỹ sẽ “không khoan nhượng, không thương xót đối thủ”. Cụm từ này trong lịch sử ám chỉ việc tiêu diệt cả đối phương đã đầu hàng – hành vi bị coi là tội ác chiến tranh.

Đáp lại, ông Hegseth nói Bộ Quốc phòng “chiến đấu để giành chiến thắng” và đảm bảo binh sĩ có quy tắc giao chiến hiệu quả nhất.

Trong một diễn biến khác, Hạ nghị sĩ Ro Khanna đặt câu hỏi về vụ không kích trường học tại Minab khiến ít nhất 120 trẻ em thiệt mạng. Ông Hegseth cho biết vụ việc vẫn đang được điều tra và từ chối gắn chi phí cụ thể với cuộc tấn công này.

Khi được hỏi về phát ngôn của ông Trump đe dọa “xóa sổ cả một nền văn minh”, Hạ nghị sĩ Sara Jacobs đặt vấn đề về năng lực lãnh đạo. Ông Hegseth đáp lại rằng ông Trump là “tổng tư lệnh sắc bén và sâu sắc nhất trong nhiều thế hệ”.

Thông tin thương vong gây chú ý

Trong phần phát biểu mở đầu, tướng Dan Caine cho rằng Iran hiện “yếu hơn và kém năng lực hơn nhiều thập kỷ qua”. Ông cũng nhắc tới 14 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng trong cuộc chiến – con số trùng với số liệu chính thức mà Lầu Năm Góc công bố, song chưa rõ có điểm khác biệt nào trong cách tính.

Trong khi các nghị sĩ Dân chủ liên tục chất vấn, phe Cộng hòa nhìn chung ủng hộ ông Hegseth và cuộc chiến. Điều này đặc biệt đáng chú ý khi mốc 60 ngày kể từ khi ông Trump thông báo với Quốc hội về các cuộc không kích đang tới gần.

Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973, tổng thống Mỹ về nguyên tắc phải bắt đầu rút quân sau 60 ngày hoặc xin Quốc hội phê chuẩn để tiếp tục chiến sự. Tuy nhiên, do đảng Cộng hòa kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, nhiều khả năng sẽ không có cuộc bỏ phiếu chính thức.

Dù từng hoài nghi về chi phí chiến tranh, Hạ nghị sĩ Nancy Mace trong phiên điều trần ngày 30/4 lại bày tỏ sự ủng hộ, cho rằng Bộ trưởng Quốc phòng “đã vượt xa mọi kỳ vọng”.