Những cuộc giải cứu phụ nữ trong đêm từ đời thực đến không gian mạng

Sau những cuộc gọi nghẹn ngào “xin hãy cứu em” giữa đêm khuya là hành trình thầm lặng của những người làm công tác xã hội, giúp phụ nữ thoát khỏi bạo lực gia đình.

Chồng kiểm soát tin nhắn, cuộc gọi, cài định vị theo dõi

Hơn 4 năm làm nhân viên trực đường dây nóng tại Ngôi nhà Ánh Dương (thuộc Sở Y tế Thanh Hóa), anh Trịnh Định Liền đã quen với những cuộc gọi đến trong hoảng loạn, xen lẫn tiếng khóc. Có những câu chuyện vẫn ám ảnh anh đến tận bây giờ.

Anh kể, khoảng 2h, một đêm giữa tháng 10/2023, điện thoại reo. Ở đầu dây bên kia, giọng một phụ nữ run rẩy: “Anh ơi cứu em với. Em bị chồng đánh, đang phải chạy trong đêm”.

Hơn 4 năm qua, tổng đài 18001744 của Ngôi nhà Ánh Dương tiếp nhận trên 3.000 cuộc gọi liên quan đến bạo lực trên cơ sở giới (Ảnh: Hạnh Linh).

Không chần chừ, anh Liền trấn an, hướng dẫn chị tìm đến nhà dân hoặc trụ sở công an gần nhất để tránh trú, đồng thời liên hệ chính quyền địa phương hỗ trợ.

Người phụ nữ ấy là chị L. (trú tại phường Hạc Thành, Thanh Hóa). Chị L. kết hôn xuất phát từ việc mai mối của người quen và nhanh chóng trở thành chuỗi ngày ngột ngạt. Sau khi cưới, chồng chị L. thường xuyên ghen tuông vô cớ, kiểm tra điện thoại, kiểm soát mọi mối quan hệ.

“Mỗi khi thấy vợ nói chuyện với ai, anh ta đều nghi ngờ. Chị L. không cho chồng kiểm tra điện thoại thì anh ấy chuyển sang chửi bới, đánh đập”, anh Liền kể lại.

Theo anh Liền, không riêng chị L., nhiều phụ nữ khác cũng rơi vào vòng xoáy tương tự, khi bạo lực vượt ra khỏi đòn roi, trở thành sự kiểm soát, áp đặt trong đời sống cá nhân.

Như trường hợp chị M. (trú tại phường Quảng Phú, Thanh Hóa) là một điển hình. Chị M. có công việc ổn định, thu nhập khá, nhưng cuộc sống hôn nhân lại là những ngày dài chịu đựng.

20% nạn nhân bị bạo lực “kép” từ thực tiễn đời sống đến “bạo lực số” (Ảnh: Ngôi nhà Ánh Dương cung cấp).

Chồng chị thường xuyên hành hung vợ ngay trước mặt con, nhắn tin mắng chửi, kiểm tra mọi cuộc gọi, tin nhắn, thậm chí cài định vị để theo dõi. Không chịu nổi áp lực, chị nhiều lần đưa con đi thuê trọ, nhưng vẫn bị chồng tìm đến, ép quay về.

“Mỗi lần trở về nhà là chị M. lại bị đánh “lên bờ xuống ruộng’”, anh Liền chia sẻ.

Sau nhiều lần chịu đựng, người phụ nữ tội nghiệp ấy tìm đến Ngôi nhà Ánh Dương để cầu cứu. Tại đây, chị được tư vấn nhận diện hành vi bạo lực, hiểu về “vòng tròn bạo lực”, được cung cấp kiến thức pháp luật, kết nối nơi tạm lánh và hỗ trợ để các con tiếp tục đến trường.

Hơn 3.000 cuộc gọi và những ca trực không ngủ

Theo Trung tâm Công tác xã hội – Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Thanh Hóa, sau hơn 4 năm vận hành, tổng đài 18001744 của Ngôi nhà Ánh Dương đã tiếp nhận hơn 3.000 cuộc gọi liên quan đến bạo lực trên cơ sở giới. Trong đó, hơn 2.000 trường hợp được tư vấn từ xa; 23 trường hợp được hỗ trợ tại cộng đồng; 45 nạn nhân được bố trí nơi tạm lánh an toàn.

Khoảng 20% nạn nhân rơi vào tình trạng bạo lực “kép” – vừa bị bạo hành trong đời sống thực, vừa bị kiểm soát, đe dọa trên không gian mạng. Không ít người bị theo dõi điện thoại, đe dọa phát tán hình ảnh riêng tư nếu không làm theo yêu cầu.

Anh Trịnh Đình Liền, nhân viên trực Hotline của Ngôi nhà Ánh Dương trò chuyện với nạn nhân bị bạo lực qua điện thoại (Ảnh: Ngôi nhà Ánh Dương cung cấp).

Phía sau những con số ấy là những đêm trực không ngủ và hành trình giải cứu nạn nhân của đội ngũ nhân viên công tác xã hội.

Chị Lê Thị Mai, nhân viên công tác xã hội tại Ngôi nhà Ánh Dương cho biết khoảng 80% cuộc gọi đến vào ban đêm, nhiều nhất từ 23h đến 2h. “Thời điểm này người gây bạo lực dễ mất kiểm soát do rượu bia hoặc căng thẳng trong cuộc sống hôn nhân”, chị Mai nói.

Tuy nhiên, theo chị Mai, dù là bất cứ lúc nào, nhân viên trong Ngôi nhà Ánh Dương cũng lắng nghe, trấn an và tìm cách hỗ trợ nhanh nhất cho nạn nhân. Đặc biệt, không ít lần, chị phải rời nhà giữa đêm để đón những người phụ nữ đang hoảng loạn, đưa họ đến nơi an toàn.

Giữa năm 2023, chị nhận cuộc gọi từ một phụ nữ tên H. quê Hà Tĩnh. Sau khi bị chồng hành hung, người này bỏ chạy trong đêm, lên xe khách và dừng lại ở Thanh Hóa.

“Khoảng 1h, nạn nhân gọi với giọng yếu ớt: “Cứu chị với, chị không biết đi đâu”. Ngay lập tức, tôi hướng dẫn chị đến Ngôi nhà Ánh Dương. Khi thấy nạn nhân bị thương ở đầu, tôi cùng các đồng nghiệp đưa đi bệnh viện. Sau thăm khám, bác sĩ kết luận chấn thương sọ não”, chị Mai kể.

Sau điều trị, chị H. được bố trí nơi tạm lánh, đồng thời được hỗ trợ tìm việc để ổn định cuộc sống.

Ông Lại Thế Quảng, Phó giám đốc Trung tâm công tác xã hội – Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Thanh Hóa, cho biết nguyên tắc hỗ trợ của Ngôi nhà Ánh Dương là “lấy người bị bạo lực làm trung tâm”. Bất cứ thời điểm nào khi nhận được thông tin về người bị bạo lực cần giúp đỡ, các nhân viên công tác xã hội đều sẵn sàng phối hợp với đơn vị liên quan để làm nhiệm vụ.

“Nhân viên công tác xã hội không chỉ can thiệp khẩn cấp mà còn đồng hành lâu dài, giúp nạn nhân phục hồi tâm lý, hiểu rõ quyền của mình và tự đưa ra quyết định phù hợp. Trong quá trình hỗ trợ, đội ngũ này thực hiện nhiều nhiệm vụ chuyên sâu như tư vấn tâm lý, hướng dẫn lưu giữ chứng cứ, hỗ trợ làm đơn tố cáo khi cần thiết, phân tích hành vi bạo lực và cách ứng phó an toàn”, ông Quảng nói.

Ngôi nhà Ánh Dương là mô hình hỗ trợ người bị bạo lực trên cơ sở giới, cung cấp các dịch vụ miễn phí như chăm sóc y tế, tư vấn tâm lý, hỗ trợ pháp lý và nơi tạm lánh an toàn, đặc biệt dành cho phụ nữ và trẻ em.

Cơ sở tại Thanh Hóa được thành lập từ tháng 1/2022, do Sở Y tế Thanh Hóa quản lý, trong khuôn khổ hợp tác với Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA).

Mô hình hoạt động theo hướng “lấy nạn nhân làm trung tâm”, tăng cường phối hợp liên ngành để hỗ trợ kịp thời, toàn diện. Người dân có thể liên hệ tổng đài miễn phí 18001744 để được tư vấn, hỗ trợ.