Nhiều nghị sĩ đảng Cộng hoà lên tiếng về đàm phán Mỹ – Iran

Các nghị sĩ Cộng hòa theo đường lối cứng rắn đang công khai chỉ trích nỗ lực đàm phán với Iran của Tổng thống Mỹ Donald Trump, cho rằng Nhà Trắng có nguy cơ nhượng bộ quá nhiều và làm suy yếu những thành quả quân sự mà Mỹ đạt được sau chiến dịch tấn công nhằm vào Tehran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ký phát biểu tại Nhà Trắng ở Washington. Ảnh tư liệu: REUTERS/TTXVN

Theo Financial Times ngày 25/5, làn sóng phản đối bùng lên sau khi xuất hiện thông tin các nhà đàm phán Mỹ đang tiến gần tới một thỏa thuận mới với Iran. Khuôn khổ này được cho là bao gồm việc kéo dài lệnh ngừng bắn hiện tại, mở lại eo biển Hormuz và tạo nền tảng cho các cuộc đàm phán tiếp theo liên quan chương trình hạt nhân của Tehran.

Các nguồn tin của Financial Times cho biết thỏa thuận dự kiến sẽ yêu cầu Iran thảo luận khả năng pha loãng hoặc chuyển giao kho uranium làm giàu ở cấp độ cao. Đổi lại, Mỹ sẽ từng bước nới lỏng các lệnh trừng phạt và giải phóng tài sản của Iran bị phong tỏa ở nước ngoài, tùy thuộc vào tiến triển của các cuộc đàm phán.

Tuy nhiên, nhiều nhân vật Cộng hòa theo đường lối diều hâu cho rằng cách tiếp cận này có thể giúp Iran duy trì năng lực quân sự và gia tăng ảnh hưởng trong khu vực.

Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, một đồng minh thân cận của ông Trump, cảnh báo nếu khu vực Trung Đông nhận thấy thỏa thuận cho phép chính quyền Iran tồn tại và mạnh lên theo thời gian, điều đó có thể làm gia tăng bất ổn tại Liban và Iraq.

Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Ted Cruz cho biết ông rất lo ngại trước các thông tin liên quan thỏa thuận mới. Ông cho rằng việc Mỹ tiến hành không kích Iran trước đó là quyết định mang tính hệ trọng nhất trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, và sẽ là “sai lầm thảm họa” nếu cuối cùng Iran vẫn giữ được năng lực làm giàu uranium, tiếp cận nguồn tài chính lớn và duy trì ảnh hưởng tại eo biển Hormuz.

Ông Roger Wicker, Chủ tịch Ủy ban Quân sự Thượng viện Mỹ, cũng phản đối ý tưởng về một lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày, cảnh báo rằng việc tin Iran sẽ đàm phán thiện chí là cách tiếp cận đầy rủi ro.

Cựu Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo thậm chí tuyên bố kế hoạch này không hề mang tinh thần “nước Mỹ trên hết”. Ông kêu gọi Washington mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, tiếp tục siết nguồn tài chính của Iran và phá hủy thêm năng lực quân sự của Tehran.

Những phát biểu trên đã làm bùng phát tranh cãi ngay trong nội bộ Nhà Trắng. Giám đốc truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung công khai công kích ông Pompeo trên mạng xã hội, trong khi cố vấn chiến dịch tranh cử Alex Bruesewitz cáo buộc ông Cruz đang tìm cách phá hoại nỗ lực của Tổng thống Trump.

Các diễn biến này cho thấy sức ép chính trị ngày càng lớn đối với ông Trump, trong bối cảnh ông đang tìm cách duy trì sự đoàn kết trong đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ và làn sóng chỉ trích liên quan chiến sự Iran cũng như tình hình kinh tế Mỹ.

Thượng nghị sĩ Thom Tillis cũng đặt câu hỏi về tính logic của khuôn khổ đàm phán mới. Ông cho rằng Lầu Năm Góc từng tuyên bố Iran đã bị phá hủy phần lớn năng lực phòng thủ và chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi Mỹ kiểm soát được vật liệu hạt nhân của Tehran. Vì vậy, việc Washington giờ đây có thể chấp nhận để số vật liệu này tiếp tục tồn tại tại Iran là điều không hợp lý.

Đáp lại các chỉ trích, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định không có tổng thống nào cứng rắn với tham vọng hạt nhân của Iran hơn ông Trump. Ngoại trưởng Rubio cho rằng nhận định Nhà Trắng sẽ chấp nhận một thỏa thuận khiến Iran mạnh hơn về năng lực hạt nhân là phi lý.

Tranh cãi nội bộ đảng Cộng hòa xuất hiện trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump đang thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn xung đột với Iran bùng phát trở lại, đồng thời tìm cách giảm áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu sau nhiều tháng gián đoạn tại eo biển Hormuz.