Nhật Bản tạm dừng tái khởi động nhà máy điện hạt nhân lớn nhất thế giới

Việc tái khởi động nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki-Kariwa – cơ sở điện hạt nhân lớn nhất thế giới – đã bị tạm dừng ngày 22/1, chỉ vài giờ sau khi quá trình khởi động được tiến hành.

Nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki-Kariwa là nhà máy lớn nhất thế giới. Ảnh: The Asahi Shimbun/Getty Images

Theo hãng tin AFP, nhà máy nằm tại tỉnh Niigata tạm ngừng hoạt động từ sau thảm họa hạt nhân Fukushima năm 2011. Quá trình tái khởi động chính thức bắt đầu từ ngày 21/1, sau khi cơ sở này nhận được sự chấp thuận cuối cùng từ Cơ quan Quản lý hạt nhân Nhật Bản .

Tuy vậy, Công ty Điện lực Tokyo ( TEPCO ), đơn vị vận hành nhà máy, cho biết một tín hiệu cảnh báo từ hệ thống giám sát đã phát ra trong quá trình khởi động lò phản ứng, buộc công ty phải tạm dừng hoạt động.

Ông Takeyuki Inagaki, Giám đốc hiện trường, nói tại cuộc họp báo: “Chúng tôi không nghĩ sự cố có thể được khắc phục trong một hoặc hai ngày. Hiện chưa thể xác định sẽ mất bao lâu”. Ông cho biết trước mắt, TEPCO sẽ tập trung xác định nguyên nhân sự cố.

Theo người phát ngôn TEPCO Takashi Kobayashi, tín hiệu cảnh báo khiến công ty phải kiểm tra một số thiết bị điện có dấu hiệu trục trặc. Khi nhận thấy việc khắc phục cần thêm thời gian, TEPCO đã quyết định đưa các thanh điều khiển trở lại lò phản ứng theo quy trình đã được lên kế hoạch.

Ông Kobayashi khẳng định lò phản ứng hiện trong trạng thái ổn định và không có rò rỉ phóng xạ ra môi trường bên ngoài.

Thanh điều khiển là thiết bị dùng để kiểm soát phản ứng dây chuyền hạt nhân trong lõi lò. Khi được rút ra một phần, phản ứng có thể tăng tốc; khi cắm sâu hơn, phản ứng sẽ chậm lại hoặc dừng hoàn toàn.

Trước sự cố mới nhất, kế hoạch tái khởi động – ban đầu dự kiến diễn ra vào ngày 20/1 – đã bị hoãn do phát hiện một vấn đề kỹ thuật khác liên quan đến quá trình rút các thanh điều khiển vào cuối tuần trước. Theo TEPCO, vấn đề này đã được khắc phục.

Trong đợt tái khởi động lần này, chỉ một trong tổng số bảy lò phản ứng của nhà máy được đưa vào vận hành trở lại.

Nhà máy Kashiwazaki-Kariwa. Ảnh: The Guardian

Kashiwazaki-Kariwa là nhà máy điện hạt nhân có công suất thiết kế lớn nhất thế giới, với tổng công suất khoảng 8,2 gigawatt, đủ cung cấp điện cho hàng triệu hộ gia đình. Nhà máy chiếm diện tích khoảng 4,2 km ven bờ biển tỉnh Niigata.

Cơ sở này bị đóng cửa khi Nhật Bản quyết định ngừng sử dụng điện hạt nhân sau trận động đất và sóng thần năm 2011 khiến ba lò phản ứng tại nhà máy Fukushima Daiichi bị tan chảy lõi – thảm họa hạt nhân nghiêm trọng nhất thế giới kể từ Chernobyl.

Tuy nhiên, trong bối cảnh nghèo tài nguyên, Nhật Bản đang tìm cách khôi phục vai trò của năng lượng hạt nhân nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đạt mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050, đồng thời đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng, trong đó có nhu cầu từ các công nghệ trí tuệ nhân tạo.

Kashiwazaki-Kariwa là nhà máy đầu tiên do TEPCO vận hành được tái khởi động kể từ năm 2011. TEPCO cũng là đơn vị quản lý nhà máy Fukushima Daiichi, hiện đang trong quá trình tháo dỡ.

Dư luận tại tỉnh Niigata hiện chia rẽ sâu sắc. Một cuộc khảo sát tiến hành hồi tháng 9 cho thấy khoảng 60% người dân địa phương phản đối việc tái khởi động nhà máy, trong khi 37% ủng hộ.

Trong một cuộc biểu tình trước cổng nhà máy trong tuần này, bà Yumiko Abe, 73 tuổi, cho rằng điện sản xuất tại Kashiwazaki chủ yếu phục vụ khu vực Tokyo, trong khi người dân địa phương lại phải đối mặt với các rủi ro an toàn.

Đầu tháng, bảy nhóm phản đối việc tái vận hành đã gửi kiến nghị với gần 40.000 chữ ký tới TEPCO và Cơ quan Quản lý hạt nhân Nhật Bản, cho rằng nhà máy nằm trên khu vực có đứt gãy địa chấn đang hoạt động và từng hứng chịu một trận động đất mạnh vào năm 2007.

Theo trang The Guardian (Anh), nhà máy Kashiwazaki-Kariwa nằm cách Tokyo khoảng 220 km về phía tây bắc. TEPCO – đơn vị vận hành nhà máy – cũng chính là công ty chịu trách nhiệm quản lý Fukushima Daiichi khi trận sóng thần năm 2011 gây mất điện, dẫn đến sự cố tan chảy lõi và buộc khoảng 160.000 người phải sơ tán.

Việc tái khởi động Kashiwazaki-Kariwa được xem là bước đi then chốt trong chính sách năng lượng mới của Nhật Bản, trong bối cảnh nước này tìm cách tăng cường an ninh năng lượng và cắt giảm phát thải.

Trước thảm họa Fukushima, Nhật Bản có 54 lò phản ứng đang hoạt động, cung cấp khoảng 30% điện năng cả nước. Hiện nay, trong số 33 lò phản ứng đủ điều kiện vận hành, chỉ có 14 lò đang hoạt động, trong khi nhiều kế hoạch tái khởi động khác cũng đang vấp phải sự phản đối từ người dân địa phương.