Nguy cơ xuất hiện ’siêu El Nino’ gia tăng, gây thời tiết cực đoan khắp Bắc Mỹ

Các nhà khoa học cảnh báo hiện tượng thời tiết toàn cầu El Nino nhiều khả năng sẽ đặc biệt dữ dội trong năm nay.

Nếu điều đó xảy ra, Bắc Mỹ có thể phải đối mặt với thời tiết cực đoan, giá lương thực tăng cao và các nguy cơ lớn hơn đối với sức khỏe.

Cảnh ngập lụt sau mưa lớn do ảnh hưởng của bão tại bang California, Mỹ ngày 22/3/2023. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN (Không được phép chia sẻ bởi bên thứ ba)

Theo truyền thông Anh, El Nino (hình thái thời tiết ở Thái Bình Dương làm gia tăng nhiệt độ toàn cầu) đã bắt đầu và các nhà dự báo cho biết hiện tượng này có khả năng trở nên cực kỳ mạnh.

Hiện tượng tự nhiên này xảy ra khi nhiệt độ bề mặt biển ở Thái Bình Dương cao hơn mức bình thường 0,5 độ C trong nhiều tháng liên tiếp. Các nhà khoa học dự báo có 63% khả năng nhiệt độ bề mặt biển sẽ vượt 2 độ C vào cuối năm nay. Điều này sẽ khiến El Nino trở thành hiện tượng “rất mạnh” hoặc “siêu mạnh”.

Một đợt El Nino mạnh sẽ dẫn đến những thay đổi thời tiết trên khắp Bắc Mỹ, gây ẩm ướt và nhiều bão hơn ở phía Nam, trong khi phía Bắc sẽ khô hạn và nóng hơn.

Nhiều bão hơn ở miền Nam nước Mỹ

Theo ông Nat Johnson, nhà khí tượng học thuộc nhóm dự báo Dao động Nam – El Nino của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), miền Nam nước Mỹ sẽ bắt đầu trải qua điều kiện thời tiết ẩm ướt hơn vào mùa thu.

Lượng mưa gia tăng sẽ giúp giảm bớt phần nào tình trạng hạn hán tại các bang ở Đông Nam nước Mỹ, nhưng nguy cơ lũ lụt cũng gia tăng.

El Nino cũng khiến hiện tượng “sông khí quyển” (những dải hơi nước khổng lồ vô hình trên bầu trời) đổ bộ vào đất liền thường xuyên hơn.

Điều này có thể gây lượng mưa lớn hơn và gió mạnh hơn, có thể là mối đe dọa, đặc biệt đối với một số khu vực bờ Tây nước Mỹ vào cuối mùa đông.

Các bang miền Nam cũng có khả năng hứng chịu nhiều cơn bão hơn. Khi El Nino xuất hiện, dòng tia có xu hướng dịch chuyển theo hướng Đông – Tây nhiều hơn, cho phép các cơn bão di chuyển qua nhanh hơn.

Thời tiết nóng hơn tại vùng Tây Bắc Thái Bình Dương

Trong khi đó, các bang phía Bắc và khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương sẽ có thời tiết nóng hơn và khô hơn do El Nino khiến dòng tia Thái Bình Dương dịch chuyển xa hơn về phía Nam.

Ông Johnson nói: “Nhiệt độ thường cao hơn ở các khu vực phía Bắc nước Mỹ và Canada, đồng thời khô hơn tại vùng Tây Bắc Thái Bình Dương. Chúng tôi cũng thường ghi nhận lượng tuyết ít hơn ở khu vực phía Bắc dãy Rocky”.

Theo ông Baule, trong thời gian El Nino diễn ra, các bang ở vùng Tây Bắc Thái Bình Dương thường rất nóng và khô vì dòng tia nằm ở phía Nam nên các cơn bão không đi qua khu vực này.

Những thay đổi thời tiết do El Nino mạnh gây ra cũng có thể làm lây lan các bệnh truyền nhiễm thông qua tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi và các loài gây hại khác sinh sản. Trong đợt El Nino siêu mạnh giai đoạn 2015 – 2016, các đợt bùng phát virus Tây sông Nile, virus Hanta và dịch hạch đã gia tăng tại một số khu vực ở Mỹ.

Ít bão nhiệt đới hơn

Tác động sớm nhất đối với Bắc Mỹ có thể là mùa bão Đại Tây Dương yên ắng hơn bình thường trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 11.

Ông William Baule, nhà nghiên cứu khoa học khí quyển tại Đại học Texas A&M, cho biết: “Trong thời gian El Nino, môi trường gió không thuận lợi để hình thành bão hoặc xoáy thuận nhiệt đới ở Đại Tây Dương”.

Độ đứt gió tăng lên khiến các cơn giông khó phát triển thành bão hơn.

Các nhà dự báo NOAA dự đoán mùa bão Đại Tây Dương năm nay sẽ thấp hơn mức bình thường. Theo đó, tối đa có thể xuất hiện sáu cơn bão và 14 áp thấp hoặc bão trong năm nay, trong đó có thể có ba cơn đạt cấp độ bão lớn từ Cấp 3 trở lên. Mùa bão trung bình thường có 14 cơn bão, trong đó có bảy cơn bão mạnh, bao gồm ba cơn bão lớn.

Trong khi đó, dự báo hoạt động bão ở Thái Bình Dương sẽ gia tăng khi vùng nước ấm hơn cung cấp nhiều năng lượng hơn cho quá trình hình thành bão. Khu vực chịu ảnh hưởng chủ yếu sẽ là miền Tây Mexico. Dù Hawaii không thường xuyên bị bão đổ bộ trực tiếp, nguy cơ này vẫn gia tăng trong các năm có El Nino.

Biến đổi khí hậu có thúc đẩy El Nino?

Các nhà khoa học vẫn đang nghiên cứu mối liên hệ chính xác giữa biến đổi khí hậu và El Nino. Tuy nhiên, các chuyên gia đồng thuận rằng tần suất xuất hiện các đợt El Nino mạnh có khả năng sẽ gia tăng trong thế kỷ này do biến đổi khí hậu.

Tổ chức Khí tượng Thế giới cũng cảnh báo El Nino năm nay sẽ khiến tình trạng Trái Đất nóng lên trở nên nghiêm trọng hơn, làm gia tăng hạn hán, mưa lớn và các đợt nắng nóng.

Ít tuyết hơn ở Canada

Theo ông Bill Merryfield, nhà khoa học khí hậu thuộc cơ quan môi trường của Chính phủ Canada, tác động của El Nino tại Canada thường xuất hiện vào cuối năm và dẫn đến mùa đông ôn hòa hơn. Ông nói: “Xu hướng ấm lên rõ rệt nhất ở nửa phía Tây Canada, nhưng trong đợt El Nino siêu mạnh, nền nhiệt mùa đông có thể tăng tới tận các tỉnh phía Đông”.

Ông cho biết nhiệt độ ấm hơn có thể kéo dài sang mùa xuân, đặc biệt ở miền Tây Canada. Nhiệt độ mùa đông và mùa xuân cao hơn, kết hợp với lượng mưa ít hơn, có thể dẫn đến lượng tuyết giảm và đất khô hơn.

Chỉ cần tăng thêm vài độ nhiệt cũng có thể tạo ra khác biệt lớn và việc nhiệt độ ôn hòa kéo dài sang mùa xuân cũng có thể khiến tuyết tan sớm hơn.

Tuyết tan sớm, đất khô hơn và lượng mưa thấp hơn mức trung bình cũng là những điều kiện thuận lợi cho các vụ cháy rừng nghiêm trọng hơn vào mùa hè năm sau.

Tác động kinh tế

El Nino cũng có khả năng gây gián đoạn hoạt động nông nghiệp trên khắp Bắc Mỹ, từ đó ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng và giá lương thực.

Ông Baule cho biết: “Có những lo ngại đối với ngành nông nghiệp trong mùa hè và mùa thu, rằng nếu các bang Trung Tây nhận được lượng mưa thấp hơn bình thường, điều này có thể ảnh hưởng đến sản lượng cây trồng tại vựa lúa của nước Mỹ”.

Trong khi đó, lũ lụt ở miền Nam nước Mỹ có thể ảnh hưởng đến sản lượng lúa mì và bông.

Tuy nhiên, theo ông Weston Anderson, Phó giáo sư nghiên cứu tại Đại học Maryland chuyên nghiên cứu tác động của El Nino đối với năng suất cây trồng, lượng mưa nhiều hơn cũng có thể giúp tăng sản lượng lúa mì vụ đông tại khu vực Đồng bằng Lớn phía Nam.

Thế giới gần đây đã thoát khỏi hiện tượng đối nghịch với El Nino là La Nina, vốn thường dẫn đến những năm mất mùa và tình trạng thất bát mùa vụ nghiêm trọng hơn tại các khu vực khô hạn của Đồng bằng Lớn phía Nam. Ông Anderson cho biết: “Tôi hy vọng đợt El Nino này sẽ hỗ trợ khu vực này”.

Theo ông Johnson, El Nino lần này có thể nằm trong số những đợt mạnh nhất từng ghi nhận trong thế kỷ qua.

Đợt El Nino tương tự gần đây nhất xảy ra vào giai đoạn 2015 – 2016, dẫn đến mức nhiệt độ toàn cầu kỷ lục mới và một đợt hạn hán nghiêm trọng nhất trong 500 năm tại vùng Caribe.

Các nhà khoa học sẽ tiếp tục theo dõi diễn biến của El Nino, nhưng dù hiện tượng này phát triển theo kịch bản nào, nhiều khả năng nó sẽ tác động đáng kể đến cuộc sống của rất nhiều người.