Ngôi nhà 110m2 cất giữ nhiều món đồ trăm năm tuổi của cụ ông U100 ở Hà Nội

Từ năm 20 tuổi, cụ Vương Đình Quế đã rong ruổi qua nhiều ngõ phố, làng quê ở Hà Nội và các tỉnh lân cận để tìm kiếm những món đồ gỗ đẹp, cổ kính.

Giữa những con đường nhỏ ở làng Tu Hoàng, hay còn gọi là làng Nhổn, phường Xuân Phương, Hà Nội có một căn nhà nổi bật với chiếc cổng gỗ lớn, trang trí tỉ mỉ bằng nhiều chiếc đĩa sứ.

Phía sau cánh cổng là khoảng sân rộng hơn 400m2 rợp bóng cây, thoang thoảng mùi nguyệt quế. Những chậu hoa sứ, mai vàng, mai tứ quý, hoa trà… được chăm chút kỹ lưỡng, tạo dáng đẹp mắt, xen giữa hòn non bộ, tiểu cảnh sinh động.

Cuối khoảng sân là căn nhà gỗ 2 tầng, mang những nét kiến trúc đặc trưng của nhà truyền thống Bắc Bộ, kết hợp một phần kiến trúc nhà ở Huế. Đây là nơi cụ Vương Đình Quế (thường gọi là cụ Bốn, 92 tuổi) cùng vợ là cụ Nguyễn Thị Cảnh sinh sống và lưu giữ nhiều món đồ trăm năm – “kho báu” do cụ Quế sưu tầm suốt 7 thập kỷ.

Căn nhà rộng khoảng 110m chứa nhiều bộ sập, trường kỷ, hoành phi, câu đối cùng các đồ gỗ, sứ có tuổi đời trăm năm. Với cụ Quế, mỗi món đồ đều có câu chuyện riêng về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật.

Ngôi nhà kết hợp giữa kiến trúc nhà truyền thống Bắc Bộ (tầng 2 kết cấu 5 gian, 2 dĩ) và kết cấu nhà lầu hiện đại

Đam mê đồ cổ từ khi 20 tuổi

Cụ Quế cho biết, cụ bắt đầu yêu thích những món đồ cổ như tủ chè, sập gụ… từ năm 20 tuổi. Ngày đó, cụ có nhiều năm làm nghề đạp xe thồ chở hàng, rong ruổi qua các ngõ phố, làng quê ở Hà Nội và các tỉnh lân cận.

“Khi thấy gia đình nào có nhà cổ lâu năm, tôi thường xin vào thăm, hỏi chuyện. Nếu gia chủ có đồ gỗ nào đẹp mà không còn nhu cầu sử dụng, tôi mạnh dạn mua lại, mang về nhà sử dụng, giữ gìn. Các món đồ không phải quá đắt đỏ, thậm chí nhiều thứ là đồ gia chủ muốn bỏ đi cho đỡ chật nhà”, cụ Quế kể.

Cụ Quế yêu thích sưu tầm đồ gỗ từ năm 20 tuổi

Có khi nghe người quen mách tin, ở nơi xa 80-90km có chiếc tủ gỗ, sập gụ đẹp, cụ Quế cũng đạp xe tìm tới tận nơi.

“Ban đầu, tôi chỉ mua những món đồ nhỏ, giá rẻ. Sau này, khi việc làm ăn khấm khá hơn, tôi có điều kiện sưu tầm những món đồ giá trị hơn.

Nhưng với tôi, sưu tầm đồ cổ không chỉ nhìn vào vẻ ngoài hay giá trị của món đồ. Điều quan trọng và thú vị nhất là tôi tìm hiểu được nguồn gốc, chất liệu, kiểu dáng và ý nghĩa, câu chuyện riêng của chúng”, cụ Quế chia sẻ.

Năm 2005, gia đình cụ Quế phá dỡ căn nhà cũ để xây dựng ngôi nhà hiện tại. Cụ chia sẻ, ý tưởng về căn nhà hiện nay được bắt đầu từ chuyến đi Huế. Cụ tới thăm một ngôi nhà truyền thống rất đẹp nên chụp ảnh lại để tham khảo.

Tuy nhiên, căn nhà của cụ không sao chép hoàn toàn kiến trúc Huế. Phần bên ngoài mang ảnh hưởng từ kiến trúc nhà ở Huế, trong khi kiến trúc tầng hai và nhiều chi tiết nội thất được thực hiện theo phong cách nhà truyền thống đồng bằng Bắc Bộ.

Ngôi nhà được thiết kế 2 tầng, tầng 2 có kết cấu 5 gian 2 dĩ, với những thành phần kiến trúc, cấu kiện đặc trưng của nhà gỗ truyền thống đồng bằng Bắc Bộ: chồng rường, xà đùi, kẻ ngồi, cửa bức bàn… Không gian chủ yếu sử dụng các loại gỗ như lim, dổi và trắc.

Tầng một là nơi sinh hoạt của hai cụ, gồm phòng khách và phòng ngủ. Tầng hai là không gian thờ tự gia tiên trang trọng, hai bên được bố trí thành các gian buồng để lưu giữ các món đồ trăm năm.

Dịp lễ, Tết hay ngày giỗ chạp, căn nhà là nơi gia đình 6 người con quy tụ, sum vầy. “Khi xây dựng ngôi nhà, tôi cũng mong mỏi, các cháu, chắt về đây có thể biết về kiến trúc truyền thống, có không gian để nghỉ ngơi, ngắm hoa, cây cảnh”, cụ Quế nói.

Vợ chồng cụ Quế vẫn có sức khoẻ tốt, minh mẫn ở độ tuổi ngoài 90

Mỗi món đồ là một câu chuyện

Không gian ngôi nhà của cụ Quế gần như đặt kín các món đồ gỗ cổ. Cụ cho biết gia đình có 7 bộ sập, bên cạnh đó là trường kỷ, tủ chè, salon, lộc bình, hoành phi và nhiều đôi câu đối.

Trong số đó, bộ trường kỷ con tiện bằng gỗ trắc là món đồ cụ đặc biệt yêu thích. Theo ước tính của cụ, bộ trường kỷ có tuổi đời khoảng 155 năm và được cụ mua lại từ một gia đình khá giả trước đây. Thời điểm mua, giá món đồ chỉ khoảng vài trăm đồng.

Một món đồ khác được cụ Quế giữ gìn là sập Ngũ Phúc bằng gỗ dổi, được sơn son thếp vàng. Phần quây sập có chạm khắc họa tiết 5 con dơi, tượng trưng cho 5 điều phúc lớn trong quan niệm Á Đông là Phúc – Lộc – Thọ – Khang – Ninh.

Trong nhà có nhiều sập gỗ trăm năm, được cụ Quế giữ gìn rất sạch sẽ

Chữ Phúc và Thọ xuất hiện ở nhiều món đồ trong nhà. Cụ giải thích, đó là ước mong về phúc lành, sự trường thọ, con cháu khỏe mạnh và gia đình vui vẻ.

Trên tầng hai, cụ Quế đặt bức cuốn thư “Đức Hậu Lưu Quang” ở vị trí trang trọng, như lời nhắc về việc gìn giữ và lưu truyền những giá trị đạo đức tốt đẹp của gia đình.

Trong nhà còn có khoảng chục đôi câu đối, chứa đựng những lời răn dạy mà cụ muốn con cháu ghi nhớ: làm điều tốt để tâm được an vui, biết suy nghĩ kỹ trước khi nói, tự rèn luyện nhân phẩm.

Không gian tầng 2

“Việc sưu tầm những món đồ cổ lâu năm giúp tôi học hỏi được nhiều điều đáng quý. Đặc biệt, tôi thấy rằng, với con cháu, việc làm gương là quan trọng nhất. Tới nay, tôi vẫn duy trì những thói quen tốt như tập thể dục, lối sống ngăn nắp, yêu đọc sách, yêu lao động.

Mỗi ngày tôi dậy từ 5h30 để đi bộ rồi về nhà ăn sáng, quét dọn, chăm sóc từ nhà ra vườn. Tôi vẫn chơi cờ, làm thơ để đầu óc minh mẫn. Khi con cháu về thăm, tôi vẫn muốn giới thiệu về những món đồ trong nhà để chúng hiểu hơn về lịch sử, văn hoá…”, cụ Quế tâm sự.

Mỗi ngày, cụ ông 92 tuổi tự tay dọn dẹp, chăm sóc ngôi nhà