Ngành học lạ nhưng ít nguy cơ thất nghiệp tại Việt Nam do thiếu nhân lực trầm trọng, càng về sau càng có giá

Dù điểm chuẩn không quá cao, nhưng số lượng sinh viên theo học ngành này mỗi năm lại không nhiều.

Giữa nhiều ngành học với cái tên quen thuộc và dễ hình dung, có những lĩnh vực lại đứng ở một vị trí ít người biết, ít người dám chọn, nhưng một khi đã bước vào thì gần như không phải lo lắng về đầu ra. Kỹ thuật hạt nhân là một trong số đó, đây là ngành học tưởng chừng “kén người”, nhưng lại đang rơi vào tình trạng thiếu nhân lực rõ rệt tại Việt Nam.

Không ồn ào như công nghệ thông tin hay truyền thông, ngành này âm thầm gắn với những lĩnh vực thiết yếu như năng lượng, y tế và môi trường. Chính sự đặc thù cao, yêu cầu chuyên môn khắt khe khiến số lượng người theo học không nhiều, trong khi nhu cầu nhân lực lại duy trì ổn định và có xu hướng tăng theo thời gian. Vì vậy, Kỹ thuật hạt nhân được đánh giá là một trong những ngành có nguy cơ thất nghiệp thấp, thậm chí càng về lâu dài càng trở nên “có giá” trên thị trường lao động.

Trong bối cảnh Việt Nam vẫn đang thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này, cơ hội dành cho những người theo đuổi là khá rõ ràng, tuy nhiên đây không phải ngành học dành cho số đông, nhưng với những ai đủ kiên trì và định hướng rõ ràng, đây lại là một con đường ổn định và bền vững hiếm có.

Ngành Kỹ thuật hạt nhân là gì?

Kỹ thuật hạt nhân (Nuclear Engineering) là ngành khoa học – kỹ thuật nghiên cứu và ứng dụng các quá trình hạt nhân như phân hạch, nhiệt hạch và bức xạ ion hóa vào đời sống và sản xuất. Đây là lĩnh vực dựa trên nền tảng vật lý hạt nhân, kết hợp với kỹ thuật để giải quyết các bài toán thực tiễn.

Không chỉ gắn với điện hạt nhân, ngành này còn có phạm vi ứng dụng rất rộng. Trong lĩnh vực năng lượng, kỹ sư hạt nhân tham gia thiết kế và vận hành nhà máy điện. Trong y tế, công nghệ hạt nhân được sử dụng để chẩn đoán và điều trị bệnh (như xạ trị ung thư). Ngoài ra, nó còn xuất hiện trong công nghiệp (kiểm tra vật liệu, đo lường), nông nghiệp (tạo giống, bảo quản thực phẩm) và môi trường (xử lý chất thải phóng xạ, giám sát an toàn bức xạ).

Có thể nói, đây là một ngành công nghệ cao mang tính liên ngành, đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng và khoa học của nhiều quốc gia.

Sinh viên Kỹ thuật hạt nhân học gì?

Theo học ngành này, sinh viên sẽ được trang bị nền tảng khoa học rất vững, đặc biệt là toán học và vật lý. Bên cạnh các môn đại cương, chương trình đào tạo đi sâu vào các nội dung chuyên ngành như vật lý hạt nhân, vật lý lò phản ứng, truyền nhiệt – thủy nhiệt, kỹ thuật bức xạ và an toàn hạt nhân.

Ngoài ra, tùy định hướng, sinh viên có thể học các mảng ứng dụng cụ thể như kỹ thuật hạt nhân trong công nghiệp hoặc vật lý y khoa. Những kiến thức này đi kèm với thực hành trong phòng thí nghiệm, nghiên cứu khoa học và sử dụng các phần mềm mô phỏng chuyên dụng.

Không chỉ dừng lại ở chuyên môn, sinh viên còn được rèn luyện kỹ năng nghiên cứu, tư duy phân tích, làm việc nhóm và sử dụng tiếng Anh chuyên ngành – yếu tố gần như bắt buộc trong một lĩnh vực mang tính quốc tế cao. Đây là ngành học đòi hỏi sự nghiêm túc, kỷ luật và tư duy logic cao, bởi mọi sai sót trong lĩnh vực hạt nhân đều có thể dẫn đến những hệ quả lớn.

Cơ hội việc làm và mức lương ngành Kỹ thuật hạt nhân

Dù không phải là ngành “đại trà”, Kỹ thuật hạt nhân lại có lợi thế lớn về tính chuyên sâu và nhu cầu nhân lực đặc thù. Tại Việt Nam, lĩnh vực này đang được chú trọng phát triển trở lại trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tăng cao và định hướng ứng dụng công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình.

Sinh viên sau khi tốt nghiệp có thể làm việc tại các viện nghiên cứu, trung tâm năng lượng nguyên tử, bệnh viện (trong lĩnh vực y học hạt nhân), các doanh nghiệp công nghiệp sử dụng công nghệ bức xạ hoặc cơ quan quản lý an toàn hạt nhân. Ngoài ra, cơ hội học tiếp và làm việc ở nước ngoài cũng khá rộng mở do đây là ngành mang tính toàn cầu.

Về thu nhập, do tính chất đặc thù và yêu cầu chuyên môn cao, ngành kỹ thuật hạt nhân có mức lương ổn. Tại Việt Nam, kỹ sư mới ra trường nhận từ 8-18 triệu VNĐ/tháng, và trên 25 triệu VNĐ/tháng khi có kinh nghiệm. Lương cao nhất tập trung ở các lĩnh vực như nhà máy điện hạt nhân, y tế (xạ trị), và nghiên cứu, với tiềm năng thu nhập tăng mạnh theo thâm niên.

Tuy nhiên, cơ hội việc làm trong ngành này không nằm ở số lượng mà ở chất lượng. Đây là “cuộc chơi” dành cho những người thực sự giỏi chuyên môn và kiên trì theo đuổi lĩnh vực khoa học – công nghệ cao. Đổi lại, nếu đi đúng hướng, đây là một trong những ngành có độ ổn định và giá trị lâu dài rất lớn trong tương lai.

Ít trường đào tạo, mức điểm không quá cao

Năm 2025, dựa trên kết quả thi tốt nghiệp THPT tại một số cơ sở đào tạo tiêu biểu, ngành Kỹ thuật hạt nhân ghi nhận mức điểm dao động từ khoảng 21 đến hơn 25 điểm tùy từng trường. Cụ thể, tại Đại học Bách khoa Hà Nội, ngành Kỹ thuật hạt nhân có điểm chuẩn 25,07 điểm với các tổ hợp xét tuyển gồm A00, A01, A02, B03, C01 và C02.

Trong khi đó, Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG TP.HCM) lấy 24,70 điểm cho cùng ngành, sử dụng các tổ hợp A00, A01, B03, C01 và C02. Ở khu vực phía Bắc, Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội) tuyển sinh ngành Công nghệ kỹ thuật hạt nhân với mức điểm chuẩn 23,50, xét tuyển các tổ hợp A00, A01, A02, B00, C01 và C02.

Đại học Bách khoa Hà Nội

Với mức điểm dể thở hơn, Đại học Đà Lạt lấy 21,00 điểm cho ngành Kỹ thuật hạt nhân, xét tuyển các tổ hợp A00, A01 và A02. Nhìn chung, phổ điểm của ngành này tương đối rộng, phản ánh sự phân hóa giữa các trường cũng như mức độ cạnh tranh khác nhau trong tuyển sinh.

Nhìn tổng thể, phổ điểm của ngành Kỹ thuật hạt nhân và các ngành gần trong năm 2025 nằm trong khoảng từ 22 đến 26 điểm, thấp hơn so với nhiều ngành công nghệ thông tin hay trí tuệ nhân tạo, nhưng lại đi kèm một “bộ lọc” khác là yêu cầu chuyên môn sâu và định hướng rõ ràng. Chính điều này khiến ngành trở thành lựa chọn phù hợp với những thí sinh có học lực khá – giỏi, yêu thích khoa học cơ bản và sẵn sàng theo đuổi con đường chuyên sâu.

Có thể nói, trong khi nhiều ngành cạnh tranh bằng điểm số đầu vào, Kỹ thuật hạt nhân lại “chọn người học” bằng chính độ khó và tính đặc thù của nó. Đây cũng là lý do vì sao dù điểm chuẩn không quá cao, nhưng số lượng sinh viên theo học mỗi năm vẫn không nhiều và cũng chính điều đó đã tạo ra lợi thế lớn về cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.