Ngành học được miêu tả là “lạ nhưng giàu”, ra trường không lo thất nghiệp, đặc biệt là vào mùa nóng

Với xu hướng đô thị hóa, phát triển trung tâm dữ liệu, nhà máy thông minh, kho lạnh logistics và công trình xanh, nhu cầu nhân lực cho lĩnh vực này được dự báo sẽ còn tiếp tục tăng trong nhiều năm tới.

Giữa những ngày nắng nóng kéo dài, điều hòa gần như trở thành thiết bị “cứu cánh” trong mọi không gian sống, từ nhà ở, văn phòng cho đến trung tâm thương mại hay nhà máy sản xuất. Nhu cầu sử dụng các hệ thống làm lạnh ngày càng tăng cũng khiến một ngành học vốn khá ít người chú ý bỗng được nhắc đến nhiều hơn: Kỹ thuật lạnh và điều hòa không khí.

Thậm chí, nhiều ý kiến còn ví đây là ngành “lạ nhưng giàu” vì nhu cầu tuyển dụng luôn ổn định, sinh viên chưa tốt nghiệp đã được doanh nghiệp săn đón, còn mức thu nhập sau vài năm làm nghề có thể đạt mức khá cao.

Không quá ồn ào như Công nghệ thông tin hay Trí tuệ nhân tạo, Kỹ thuật lạnh và điều hòa không khí là lĩnh vực gắn với việc thiết kế, vận hành, lắp đặt và bảo trì các hệ thống lạnh dân dụng lẫn công nghiệp. Ngành học này không chỉ phục vụ nhu cầu làm mát thông thường mà còn đóng vai trò quan trọng trong sản xuất công nghiệp, logistics, kho lạnh, bảo quản thực phẩm, y tế và nhiều lĩnh vực hiện đại khác.

Trong bối cảnh đô thị hóa phát triển mạnh, số lượng cao ốc, nhà máy, trung tâm dữ liệu và hệ thống công nghiệp tăng nhanh, đây được xem là một trong những ngành kỹ thuật có nhu cầu nhân lực ổn định và khá “khát” nhân sự tại Việt Nam hiện nay.

Ngành Kỹ thuật lạnh và điều hòa không khí là gì?

Kỹ thuật lạnh và điều hòa không khí là ngành chuyên nghiên cứu, thiết kế và ứng dụng các công nghệ liên quan đến nhiệt lạnh, thông gió và kiểm soát môi trường không khí. Trong tiếng Anh, lĩnh vực này thường được gọi là HVAC/R, viết tắt của Heating, Ventilation, Air Conditioning and Refrigeration.

Nhiều người thường nghĩ ngành này chỉ đơn giản là sửa điều hòa hay lắp máy lạnh dân dụng. Tuy nhiên trên thực tế, đây là lĩnh vực kỹ thuật có phạm vi rất rộng. Người làm ngành có thể tham gia thiết kế hệ thống điều hòa cho các tòa nhà lớn, vận hành kho lạnh công nghiệp, xây dựng hệ thống làm mát cho nhà máy hoặc nghiên cứu các giải pháp tiết kiệm năng lượng cho công trình hiện đại.

Ngành học này có sự kết hợp giữa cơ khí, điện – điện tử, tự động hóa và công nghệ nhiệt lạnh. Chính vì vậy, sinh viên theo học không chỉ cần hiểu về máy móc mà còn phải có khả năng tính toán kỹ thuật và tư duy hệ thống.

Sinh viên ngành này sẽ học những gì?

Kỹ thuật lạnh và điều hòa không khí là ngành thiên về kỹ thuật nên chương trình đào tạo khá nặng về thực hành và kiến thức chuyên môn. Trong những năm đầu, sinh viên sẽ học các môn nền tảng như toán kỹ thuật, vật lý kỹ thuật, cơ học, điện kỹ thuật và nguyên lý nhiệt động lực học để xây dựng nền tảng kiến thức.

Sau đó, chương trình sẽ đi sâu vào các học phần chuyên ngành như hệ thống lạnh công nghiệp, kỹ thuật điều hòa không khí, thiết kế hệ thống HVAC, kỹ thuật thông gió, điện điều khiển trong hệ thống lạnh hay tự động hóa hệ thống làm lạnh.

Điểm đặc trưng của ngành là sinh viên thường xuyên được tiếp xúc với máy móc, thiết bị thực tế tại xưởng thực hành. Việc đọc bản vẽ kỹ thuật, lắp đặt hệ thống điều hòa, sửa chữa hệ thống lạnh hay tính toán tải nhiệt đều là những kỹ năng quan trọng mà sinh viên phải làm quen trong quá trình học.

Hiện nay, nhiều trường đại học cũng bắt đầu cập nhật thêm các nội dung liên quan đến công nghệ xanh, tiết kiệm năng lượng và hệ thống điều hòa thông minh nhằm đáp ứng xu hướng phát triển mới của ngành HVAC trên thế giới.

Đây có phải ngành học khó?

So với nhiều ngành khác, Kỹ thuật lạnh và điều hòa không khí được xem là ngành học tương đối khó bởi đòi hỏi cả kiến thức lý thuyết lẫn khả năng thực hành kỹ thuật.

Sinh viên không chỉ học các môn tính toán mà còn phải hiểu về điện, cơ khí, nguyên lý vận hành máy móc và hệ thống điều khiển. Ngoài thời gian học trên lớp, việc thực hành tại xưởng hay đi thực tập công trình cũng chiếm thời lượng khá lớn.

Tuy nhiên, điểm tích cực của ngành này là tính ứng dụng rất rõ ràng. Những kiến thức sinh viên học thường gắn trực tiếp với công việc sau này. Nhiều sinh viên có thể đi làm thêm từ sớm tại các cửa hàng điện lạnh hoặc đội thi công công trình để tích lũy kinh nghiệm thực tế.

Không ít người trong ngành cho rằng đây là lĩnh vực “không thiếu việc”, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điều hòa và hệ thống làm lạnh ngày càng tăng ở cả dân dụng lẫn công nghiệp.

So với mặt bằng chung của nhiều ngành kỹ thuật hiện nay, thu nhập của lĩnh vực Kỹ thuật lạnh và điều hòa không khí được đánh giá ở mức khá ổn định.

Sinh viên mới ra trường thường có mức lương dao động khoảng 7-10 triệu đồng mỗi tháng tùy vị trí và doanh nghiệp. Sau vài năm kinh nghiệm, mức thu nhập có thể tăng lên khoảng 10-15 triệu đồng/tháng, đặc biệt với những người làm ở các công trình lớn hoặc hệ thống lạnh công nghiệp.

Các kỹ sư thiết kế HVAC, quản lý dự án hoặc chuyên gia vận hành hệ thống lạnh quy mô lớn có thể nhận mức lương cao hơn đáng kể nếu có kinh nghiệm và chứng chỉ chuyên môn phù hợp. Đối với kỹ sư làm việc tại các tập đoàn quốc tế, mức thu nhập có thể lên tới 25 – 60 triệu đồng/tháng.

Ngoài công việc chính, nhiều người trong ngành còn có thêm thu nhập từ việc nhận bảo trì điều hòa, sửa chữa điện lạnh hoặc thi công công trình ngoài giờ. Với những kỹ thuật viên có tay nghề tốt, mùa cao điểm nắng nóng thường là thời điểm công việc và thu nhập tăng mạnh.

Điểm chuẩn ngành Kỹ thuật lạnh và điều hòa không khí năm 2025

Kỹ thuật lạnh và điều hòa không khí là ngành không quá “ồn ào” trong mỗi mùa tuyển sinh nhưng lại có nhu cầu nhân lực khá ổn định nhờ gắn trực tiếp với lĩnh vực xây dựng, cơ điện, công nghiệp và vận hành hệ thống kỹ thuật.

Những năm gần đây, khi nhu cầu sử dụng điều hòa, kho lạnh và hệ thống HVAC tăng mạnh, nhiều trường đại học cũng mở rộng đào tạo nhóm ngành này hoặc các ngành gần như Công nghệ kỹ thuật nhiệt, Kỹ thuật nhiệt hay Công nghệ kỹ thuật cơ điện lạnh.

Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, ngành Kỹ thuật nhiệt – trong đó có định hướng chuyên sâu về kỹ thuật lạnh và điều hòa không khí – tiếp tục duy trì sức hút cao. Năm 2025, điểm chuẩn xét theo kết quả thi tốt nghiệp THPT dao động quanh ngưỡng trên 26 điểm, thuộc nhóm ngành kỹ thuật có tính cạnh tranh tương đối cao của trường.

Trong khi đó, Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng ghi nhận mức điểm chuẩn ngành Công nghệ kỹ thuật nhiệt khoảng 23-24 điểm. Đây là một trong những cơ sở đào tạo kỹ thuật trọng điểm khu vực miền Trung, có thế mạnh về đào tạo ứng dụng và kết nối doanh nghiệp trong lĩnh vực cơ điện lạnh.

Đại học Bách khoa Hà Nội

Ở khu vực phía Nam, Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM luôn là cái tên nổi bật đối với nhóm ngành kỹ thuật ứng dụng. Năm 2025, ngành Công nghệ kỹ thuật nhiệt có mức điểm chuẩn khoảng 24-25 điểm tùy phương thức xét tuyển. Nhà trường được đánh giá cao nhờ hệ thống xưởng thực hành hiện đại và tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp ở mức cao.

Tại Đại học Công nghiệp Hà Nội, ngành Công nghệ kỹ thuật nhiệt lấy khoảng 22-23 điểm. Đây là mức điểm khá ổn định trong vài năm gần đây khi nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực HVAC, điện lạnh công nghiệp và tự động hóa tòa nhà ngày càng lớn.

Đại học Công nghiệp TP.HCM cũng là trường có quy mô đào tạo lớn đối với lĩnh vực kỹ thuật lạnh và điều hòa không khí. Năm 2025, điểm chuẩn ngành này dao động quanh mức 21-22 điểm, phù hợp với nhiều thí sinh có học lực khá.

Ngoài các trường top đầu, nhiều trường kỹ thuật khác cũng đào tạo ngành hoặc chuyên ngành liên quan đến kỹ thuật lạnh như Đại học Giao thông Vận tải, Đại học Xây dựng Hà Nội, Đại học Nha Trang hay Đại học Công nghiệp Quảng Ninh với mức điểm chuẩn phổ biến từ 18 đến 22 điểm tùy tổ hợp xét tuyển và phương thức tuyển sinh.