Nga tìm lời giải vượt qua ‘lá chắn’ tác chiến điện tử Ukraine

Quân đội Nga đang tìm cách thích ứng với hệ thống tác chiến điện tử (EW) ngày càng phát triển của Ukraine, từ thay đổi tần số điều khiển các hệ thống robot mặt đất đến xây dựng mạng lưới UAV nhằm mở rộng phạm vi liên lạc và hạn chế hiệu quả của các biện pháp gây nhiễu.

Một binh sĩ Nga phóng UAV. Ảnh: Cơ quan Báo chí Bộ Quốc phòng Nga

Tại khu vực đô thị Slavyansk-Kramatorsk, các đơn vị Nga vận hành hệ thống robot mặt đất đã phát triển phương thức để giảm tác động của tác chiến điện tử Ukraine. Dẫn lời “Borzy”, chỉ huy đơn vị vận hành robot mặt đất thuộc Trung đoàn Hệ thống Không người lái Độc lập số 75, thuộc Nhóm tác chiến phía Nam của Nga, hãng thông tấn Nga Tass cho biết các chuyên gia theo dõi những tần số đang bị gây nhiễu và lập trình lại thiết bị để chuyển sang các tần số khác.

Ông cho biết thiết bị của Nga vẫn chịu ảnh hưởng của hoạt động gây nhiễu, song các đơn vị luôn tìm kiếm những “kẽ hở” để duy trì hoạt động. Nhóm chuyên gia phụ trách phần cứng và lập trình sẽ xác định những tần số bị gây nhiễu, lựa chọn tần số khác và nạp lại chương trình cho hệ thống, qua đó duy trì khả năng điều khiển hiệu quả hơn.

Theo “Borzy”, các tần số điều khiển thường xuyên thay đổi do UAV của cả Nga và Ukraine hoạt động trên nhiều dải tần, trong khi các hệ thống EW cũng sử dụng nhiều phương thức khác nhau. Trung bình, các chuyên gia cần khoảng một tuần để cấu hình lại thiết bị và xác định những tần số phù hợp.

Việc liên tục thay đổi tần số cho thấy cuộc đối đầu giữa UAV và EW đang trở thành một cuộc đua thích ứng công nghệ, trong đó lợi thế của một hệ thống có thể nhanh chóng bị thu hẹp khi đối phương tìm ra phương thức đối phó.

Không chỉ tìm cách vượt gây nhiễu ở cấp độ thiết bị, Nga còn đang thay đổi cách thức vận hành UAV. Các lực lượng Nga đã sử dụng mạng lưới dạng lưới để kết nối UAV Shahed và Gerbera, tạo thành các chuỗi truyền tín hiệu trên không và mở rộng phạm vi điều khiển từ xa vào sâu trong lãnh thổ Ukraine.

Theo chuyên gia về thông tin liên lạc quân sự kiêm cố vấn Bộ Quốc phòng Ukraine Serhii “Flash” Beskrestnov, các UAV có thể liên lạc với nhau thông qua modem vô tuyến chuyên dụng, trong đó một số UAV đóng vai trò trạm chuyển tiếp tín hiệu. Cách thức này giúp khắc phục những hạn chế về khoảng cách liên lạc do độ cong Trái Đất.

Mạng lưới được tổ chức thành nhiều tầng, gồm ăng-ten mặt đất tầm xa, UAV chuyển tiếp và UAV tấn công. Các ăng-ten đặt ở độ cao hoặc trên giá treo tại lãnh thổ Nga có thể truyền tín hiệu tới khoảng 220 km. Một số UAV chuyển tiếp bay ở độ cao lớn, có thể lên tới 2.200 m, nhằm duy trì đường truyền với các trạm mặt đất và truyền tín hiệu tới UAV tấn công.

Theo ông Beskrestnov, về lý thuyết chuỗi truyền tín hiệu có thể kéo dài, nhưng khi số lượng nút tăng, tốc độ dữ liệu giảm và độ trễ tăng. Vì vậy, trên thực tế, không quá 2-3 UAV chuyển tiếp thường được sử dụng cùng lúc.

Nga cũng điều chỉnh đội hình UAV trong giai đoạn cuối của cuộc tấn công. Các UAV Shahed có xu hướng bay gần nhau, qua đó tạo tín hiệu vô tuyến mạnh và tập trung hơn, khiến các hệ thống gây nhiễu cục bộ khó can thiệp.

Điểm đáng chú ý là phương thức này nhằm vào chính hạn chế của các biện pháp EW truyền thống. Phần lớn hệ thống EW của Ukraine được thiết kế để gây nhiễu hoặc làm sai lệch tín hiệu dẫn đường vệ tinh GPS/GLONASS. Tuy nhiên, nếu UAV được điều khiển thủ công thông qua camera và thiết bị đo trên phương tiện, việc vô hiệu hóa tín hiệu định vị vệ tinh sẽ không nhất thiết khiến UAV mất khả năng hoạt động.

Sự thay đổi trong phương thức vận hành UAV đặt ra yêu cầu mới đối với Ukraine. Trong khi nghiên cứu các biện pháp đối phó mạng lưới truyền tín hiệu, ngành công nghiệp quốc phòng nước này cũng đang thúc đẩy phát triển các phương tiện đánh chặn UAV.