Năng lượng xanh: Pháp hướng tới mô hình dùng điện hạt nhân sưởi ấm đô thị

Pháp đang nghiên cứu một mô hình mới nhằm tận dụng nhiệt dư từ các nhà máy điện hạt nhân để sưởi ấm đô thị.

Một nhà máy hạt nhân tại Pháp. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN (Ảnh không được phép chia sẻ bởi bên thứ ba)

Tại tỉnh Moselle, miền Đông Bắc nước Pháp, chính quyền địa phương và Tập đoàn điện lực Pháp (EDF) đang triển khai nghiên cứu dự án thu hồi nhiệt từ Nhà máy điện hạt nhân Cattenom để cung cấp cho mạng lưới sưởi ấm tại Thionville và thung lũng Fensch. Nếu được thực hiện, đây sẽ là dự án đầu tiên tại Pháp sử dụng nguồn nhiệt dư của một nhà máy điện hạt nhân để phục vụ trực tiếp hệ thống sưởi ấm đô thị trên quy mô lớn.

Ý tưởng ban đầu là tận dụng nhiệt dư từ các cơ sở công nghiệp luyện kim trong thung lũng Fensch để cung cấp cho mạng lưới sưởi ấm. Tuy nhiên, phương án này gặp nhiều khó khăn do nguồn nhiệt từ ngành thép không ổn định, trong khi chi phí đầu tư và giá năng lượng khiến dự án trở nên kém hiệu quả về kinh tế.

Bước ngoặt xuất hiện vào cuối năm 2023, khi chính quyền Thionville đề xuất khai thác nguồn nhiệt dư từ Nhà máy điện hạt nhân Cattenom, nằm gần khu đô thị có khoảng 266.000 dân. EDF sau đó xác nhận khả năng kỹ thuật và giao cho công ty con Dalkia nghiên cứu dự án. Theo EDF, đây sẽ là một mô hình chưa từng được triển khai ở Pháp trên quy mô tương tự, khi nhiệt dư từ một nhà máy điện hạt nhân được đưa trực tiếp vào mạng lưới sưởi ấm đô thị.

Trong giai đoạn đầu, nguồn nhiệt thu hồi từ Cattenom có thể cung cấp cho khoảng 22.000 hộ gia đình, đồng thời ưu tiên các công trình công cộng như trường học, bệnh viện, bể bơi, nhà thi đấu và văn phòng. Các phương án kỹ thuật đang được nghiên cứu bao gồm thu hồi nhiệt ở mức khoảng 50 độ C tại các tháp giải nhiệt hoặc khai thác nhiệt từ những bộ phận khác của hệ thống thứ cấp, với nhiệt độ có thể đạt 80-90 độ C, phù hợp hơn với một mạng lưới sưởi ấm đô thị hiệu quả.

Sau khi hai cộng đồng đô thị Portes de France-Thionville và Val de Fensch sáp nhập vào tháng 1/2026, quy mô dự án được mở rộng đáng kể. Chính quyền địa phương đặt mục tiêu dài hạn cung cấp nhiệt cho tới 80.000 hộ gia đình trong bán kính khoảng 20 km quanh Nhà máy điện hạt nhân Cattenom, nếu các nghiên cứu kỹ thuật chứng minh được tính khả thi. Một trong những điều kiện then chốt là giá nhiệt phải đủ cạnh tranh, với mục tiêu thấp hơn giá khí đốt.

Dự án không chỉ mang ý nghĩa về năng lượng mà còn có tầm quan trọng đối với tương lai của Cattenom. Nhà máy đi vào hoạt động từ năm 1986, hiện tạo khoảng 2.300 việc làm thường xuyên và đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế địa phương. Việc sử dụng nhiệt dư để sưởi ấm đô thị có thể nâng cao hiệu quả khai thác cơ sở hạt nhân, đồng thời củng cố vị thế của Cattenom trong chiến lược khử carbon của khu vực.

Nằm gần Luxembourg, dự án cũng có thể mở ra khả năng mở rộng mạng lưới sưởi ấm sang quốc gia láng giềng. Đây là một hướng đi có ý nghĩa trong bối cảnh khu vực biên giới này đang tìm cách giảm phát thải, dù sự hiện diện của Nhà máy điện hạt nhân Cattenom từ lâu vẫn gây tranh luận tại Luxembourg.

Tuy nhiên, dự án hiện vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu. Việc xây dựng có thể cần ít nhất 3 năm, với hơn 80 km đường ống phải được lắp đặt. Do đó, chính quyền địa phương không kỳ vọng hệ thống có thể đi vào hoạt động trước năm 2030.

Nếu thành công, dự án Cattenom sẽ cho thấy năng lượng hạt nhân có thể đóng vai trò rộng hơn trong quá trình chuyển đổi năng lượng, không chỉ thông qua sản xuất điện. Việc thu hồi và tái sử dụng nhiệt dư để sưởi ấm đô thị có thể giúp giảm lãng phí năng lượng, hạn chế sử dụng khí đốt và mở ra một hướng tiếp cận mới cho quá trình khử carbon tại Pháp.