Mỹ – Nga hé lộ những tính toán kinh tế bên cạnh đàm phán Ukraine

Giữa lúc các biện pháp trừng phạt Nga vẫn được duy trì, Washington và Moskva đã hé lộ những trao đổi kinh tế đáng chú ý.

Động thái này cho thấy điều gì trong tính toán của hai bên khi đàm phán về Ukraine vẫn tiếp diễn?

Tổng thống Nga Vladimir Putin gặp gỡ Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ, ông Steve Witkoff. Ảnh tư liệu: Văn phòng Báo chí Điện Kremlin

Theo tờ Kyiv Post, ngày 21/10, đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Steve Witkoff, xác nhận Washington và Moskva đang thảo luận về triển vọng hợp tác thương mại, kinh tế trong tương lai, song song với các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột Nga – Ukraine. Theo đó, Bộ Tài chính Mỹ đang làm việc trực tiếp với ông Kirill Dmitriev, đặc phái viên của Điện Kremlin phụ trách các vấn đề kinh tế.

Thông tin được đưa ra trong cuộc gặp giữa ông Witkoff và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại thành phố St. Petersburg. Nội dung trao đổi không chỉ tập trung vào các đề xuất hòa bình mà còn đề cập đến việc Nga cung cấp dầu diesel cho Mỹ, các thỏa thuận tài chính và khả năng xuất khẩu phân bón sang thị trường Mỹ.

“Bộ Tài chính của chúng tôi hiện đang làm việc độc lập với ông”, ông Witkoff nói với ông Dmitriev tại cuộc gặp.

Ông Witkoff cho biết các cuộc tiếp xúc giúp hai chính phủ đánh giá những khả năng khôi phục quan hệ kinh tế. Theo ông, Washington cũng đang trao đổi với các quan chức Ukraine về vấn đề này.

Những phát biểu trên xác nhận chính quyền Tổng thống Trump đang thúc đẩy trao đổi kinh tế với Moskva, trong khi Mỹ vẫn duy trì nhiều biện pháp trừng phạt Nga liên quan đến chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Động thái gây chú ý bởi Washington đã phần lớn đình chỉ các hoạt động thương mại và đầu tư song phương chính thức với Moskva sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine hồi tháng 2/2022, mặc dù một số hoạt động thương mại vẫn tiếp diễn.

Mỹ xác nhận trao đổi trực tiếp với đặc phái viên kinh tế Nga

Ông Dmitriev, Giám đốc điều hành Quỹ Đầu tư trực tiếp Nga (RDIF), đại diện đặc biệt của Tổng thống Putin về hợp tác kinh tế quốc tế, là nhân vật giữ vai trò quan trọng trong các cuộc tiếp xúc giữa Moskva và chính quyền Tổng thống Trump.

Trong cuộc gặp, ông Witkoff đánh giá cao đóng góp của ông Dmitriev đối với các cuộc thảo luận giữa hai chính phủ. “Ông đã làm rất tốt, Kirill”, ông Witkoff nói.

Đặc phái viên Mỹ mô tả các cuộc trao đổi kinh tế là dấu hiệu cho thấy những cơ hội có thể xuất hiện nếu quan hệ giữa Washington và Moskva được cải thiện.

Ông cũng cho biết Mỹ đang trao đổi công khai với Ukraine về những khả năng phát triển kinh tế sau khi xung đột kết thúc.

“Chúng tôi thậm chí hiện đang thảo luận công khai vấn đề này với phía Ukraine, để giúp họ phần nào hình dung những khả năng có thể xuất hiện khi toàn bộ cuộc xung đột này kết thúc”, ông Witkoff nói.

Tuy nhiên, hiện chưa rõ liệu các cuộc tiếp xúc của Bộ Tài chính Mỹ có liên quan đến việc nới lỏng trừng phạt, đầu tư, các thỏa thuận ngân hàng hay những hợp đồng thương mại cụ thể hay không.

Ông Witkoff cũng không nêu tên các quan chức Bộ Tài chính tham gia trao đổi hoặc cho biết Washington đã đưa ra cam kết nào hay chưa.

Các cuộc tiếp xúc này thu hút sự chú ý bởi Bộ Tài chính Mỹ đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với ông Dmitriev và RDIF vào tháng 2/2022, coi quỹ này là một bộ phận trong mạng lưới tài chính hỗ trợ chính phủ của Tổng thống Putin.

Bộ Tài chính Mỹ cũng chịu trách nhiệm quản lý và thực thi nhiều biện pháp trừng phạt tài chính đối với Nga thông qua Văn phòng Kiểm soát Tài sản nước ngoài (OFAC).

Thương mại Mỹ – Nga thu hẹp đáng kể từ năm 2022

Việc xác nhận các cuộc tiếp xúc diễn ra trong bối cảnh quan hệ kinh tế giữa hai nước bị hạn chế mạnh sau khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát.

Năm 2022, Washington áp đặt các biện pháp hạn chế sâu rộng đối với Moskva, bao gồm những biện pháp nhắm vào ngân hàng Nga, nhập khẩu năng lượng, xuất khẩu công nghệ và đầu tư.

Mỹ cũng rút Nga khỏi quy chế quan hệ thương mại bình thường, khiến hàng hóa Nga nhập khẩu vào Mỹ phải chịu mức thuế cao hơn.

Các hoạt động trao đổi chính thức về thương mại và đầu tư song phương phần lớn bị đình chỉ, dù hoạt động thương mại giữa hai nước không chấm dứt hoàn toàn.

Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ, tổng kim ngạch thương mại hàng hóa giữa Mỹ và Nga đạt khoảng 4,4 tỷ USD trong năm 2025, giảm mạnh so với mức khoảng 36 tỷ USD năm 2021.

Nga cung cấp dầu diesel và phân bón cho Mỹ

Các cuộc thảo luận kinh tế không chỉ đề cập đến triển vọng hợp tác sau khi xung đột kết thúc.

Ông Witkoff đã cảm ơn Tổng thống Putin vì dỡ bỏ các hạn chế xuất khẩu dầu diesel của Nga, cho rằng quyết định này có thể mang lại lợi ích cho người tiêu dùng Mỹ và góp phần giảm sức ép lên thị trường nhiên liệu toàn cầu.

Theo ông Witkoff, Tổng thống Trump đặc biệt đánh giá cao động thái này trong bối cảnh nông dân và các lái xe tải đang chịu ảnh hưởng từ chi phí dầu diesel tăng cao.

Đáp lại, ông Putin cho biết giá dầu diesel toàn cầu đã giảm từ 5-6% sau thông báo về nguồn cung từ Nga sang Mỹ.

Nhà lãnh đạo Nga nói Moskva đang chuẩn bị một số tàu chở dầu để bắt đầu giao hàng. Chuyến đầu tiên dự kiến chở 40.000 tấn dầu diesel và rời cảng trong vòng 2-3 ngày.

Các chuyến hàng tiếp theo sẽ được triển khai sau đó. Tuy nhiên, ông Putin cho biết hai bên vẫn cần hoàn tất các thỏa thuận tài chính để bảo đảm giao dịch có thể được thực hiện.

Nhà lãnh đạo Nga đồng thời đề nghị cung cấp lượng lớn phân bón cho thị trường Mỹ, đề cập đến những quan tâm của Tổng thống Trump đối với nông dân Mỹ.

Sau cuộc gặp, trợ lý chính sách đối ngoại của Điện Kremlin Yuri Ushakov xác nhận với hãng thông tấn Interfax rằng vấn đề cung cấp dầu diesel đã được đề cập và việc triển khai trên thực tế bắt đầu sau khi Washington nới lỏng một số hạn chế.

Dù các vấn đề thương mại chiếm một phần đáng kể trong cuộc trao đổi, đặc phái viên Witkoff khẳng định chấm dứt xung đột Nga – Ukraine vẫn là một trong những mục tiêu trọng tâm của chuyến thăm.

Ông đề xuất nối lại các cuộc đàm phán ba bên giữa Mỹ, Nga và Ukraine, đồng thời gợi ý các nhóm chuyên gia bắt đầu xem xét những bước tiếp theo hướng tới một thỏa thuận giải quyết xung đột.